Ποιος είναι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ; Ο πιθανότερος νέος θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν

Το χαμηλό προφίλ και τα σενάρια για την ηγεσία του Ιράν εν μέσω πολέμου

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο δεύτερος γιος του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ , έχει αναδειχθεί και πάλι ως πιθανή προσωπικότητα για να διαδεχθεί τον πατέρα του, ο οποίος σκοτώθηκε την πρώτη ημέρα του πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Δεν έχει γίνει καμία επίσημη ανακοίνωση από τις τοπικές αρχές, αλλά ισραηλινά και δυτικά μέσα ενημέρωσης έχουν αναφέρει ότι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ένας σκληροπυρηνικός κληρικός, είναι ο επικρατέστερος για να γίνει ο νέος ανώτατος ηγέτης της 47χρονης Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η μητέρα του, η σύζυγός του και μία από τις αδελφές του σκοτώθηκαν επίσης στην επίθεση, αλλά ο νεότερος Χαμενεΐ φέρεται να μην ήταν παρών και μέχρι στιγμής έχει επιβιώσει από τον σφοδρό βομβαρδισμό του Ιράν.

Μοτζτάμπα Χαμενεΐ: Προς μια δυναστεία;
Ο 56χρονος δεν έχει ποτέ θέσει υποψηφιότητα για κάποιο αξίωμα ούτε έχει υποβληθεί σε δημόσια ψηφοφορία, αλλά επί δεκαετίες αποτελεί μια εξαιρετικά ισχυρή προσωπικότητα στον στενό κύκλο του ανώτατου ηγέτη, καλλιεργώντας στενούς δεσμούς με το IRGC.

Τα τελευταία χρόνια, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ διαφημίζεται ολοένα και περισσότερο ως ο πιθανότερος αντικαταστάτης του πατέρα του. Εάν τελικά ανέλθει στην εξουσία, τότε θα είναι ένα σημάδι ότι πιο σκληροπυρηνικές παρατάξεις στο κατεστημένο του Ιράν διατηρούν την εξουσία και θα μπορούσε να υποδηλώνει ότι η κυβέρνηση έχει μικρή επιθυμία να πει “ναι” σε μια συμφωνία ή σε διαπραγματεύσεις βραχυπρόθεσμα.

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δεν έχει συζητήσει ποτέ δημόσια το ζήτημα της διαδοχής, ένα ευαίσθητο θέμα, δεδομένου ότι η άνοδός του στη θέση του ανώτατου ηγέτη θα δημιουργούσε ουσιαστικά μια δυναστεία που θα θυμίζει τη μοναρχία των Παχλεβί πριν από την Ισλαμική επανάσταση του 1979, όπως αναφέρει το Al Jazeera.

Αντ’ αυτού, έχει διατηρήσει σε μεγάλο βαθμό χαμηλό προφίλ, χωρίς να δίνει δημόσιες διαλέξεις, κηρύγματα της Παρασκευής ή πολιτικές ομιλίες, σε σημείο που πολλοί Ιρανοί δεν έχουν ακούσει τη φωνή του, παρά το γεγονός ότι γνώριζαν εδώ και χρόνια ότι ήταν ένα ανερχόμενο αστέρι μέσα στο θεοκρατικό κατεστημένο.

Για σχεδόν δύο δεκαετίες, οι αντίπαλοι, τόσο ντόπιοι όσο και ξένοι, έχουν συνδέσει το όνομα του Χαμενεΐ με τη βίαιη καταστολή των Ιρανών διαδηλωτών.

Το μεταρρυθμιστικό στρατόπεδο εντός της Ισλαμικής Δημοκρατίας τον κατηγόρησε αρχικά για νοθεία στις εκλογές και για χρήση της παραστρατιωτικής δύναμης Basij του IRGC για την καταστολή ειρηνικών διαδηλωτών κατά τη διάρκεια του Πράσινου Κινήματος του 2009, το οποίο σχηματίστηκε μετά την επανεκλογή του λαϊκιστή πολιτικού Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ ως προέδρου σε μια αμφιλεγόμενη ψηφοφορία.

Οι δυνάμεις της Μπασίτζ βρίσκονται έκτοτε στο επίκεντρο της καταστολής από το κατεστημένο των πολλαπλών κυμάτων διαμαρτυριών σε εθνικό επίπεδο, με πιο εμφανή αυτή πριν από δύο μήνες, όταν τα Ηνωμένα Έθνη και διεθνείς οργανισμοί ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανέφεραν ότι οι κρατικές δυνάμεις σκότωσαν χιλιάδες, κυρίως τις νύχτες της 8ης και 9ης Ιανουαρίου.

Ο εκλιπών ανώτατος ηγέτης και το κατεστημένο έχουν κατηγορήσει «τρομοκράτες» και «ταραξίες», οπλισμένους, εκπαιδευμένους και χρηματοδοτούμενους από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, για τις πρωτοφανείς δολοφονίες, όπως έχουν κάνει και στο παρελθόν σε προηγούμενους γύρους διαμαρτυριών κατά του κατεστημένου.

Κληρικός μεσαίας βαθμίδας
Ο Χαμενεΐ άρχισε να αναπτύσσει στενούς δεσμούς εντός του IRGC από τα νεανικά του χρόνια, όταν υπηρέτησε στο Τάγμα Χαμπίμπ της δύναμης κατά τη διάρκεια πολλαπλών επιχειρήσεων στον πόλεμο Ιράν-Ιράκ της δεκαετίας του 1980. Αρκετοί από τους συντρόφους του, συμπεριλαμβανομένων άλλων κληρικών, συνέχισαν να κατέχουν ηγετικές θέσεις στον μηχανισμό ασφαλείας και πληροφοριών της τότε νεοσύστατης Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Ο Χαμενεΐ, ο οποίος τελεί υπό κυρώσεις από τις ΗΠΑ και τη Δύση, έχει επίσης συσσωρεύσει μια οικονομική αυτοκρατορία που περιλαμβάνει περιουσιακά στοιχεία σε πολλές χώρες, σύμφωνα με δημοσιεύματα δυτικών μέσων ενημέρωσης.

Το όνομά του δεν πιστεύεται ότι εμφανίζεται σε καμία από τις φερόμενες συναλλαγές, αλλά φέρεται να έχει μεταφέρει δισεκατομμύρια δολάρια όλα αυτά τα χρόνια μέσω ενός δικτύου εσωτερικών προσώπων και συνεργατών που συνδέονται με το ιρανικό κατεστημένο.

Το Bloomberg συνέδεσε τον Χαμενεΐ με τον Αλί Ανσάρι, ο οποίος βρέθηκε στο προσκήνιο στα τέλη του περασμένου έτους, αφότου η τράπεζά του, Ayandeh, διαλύθηκε βίαια από το κράτος, επειδή πτώχευσε λόγω της χορήγησης δανείων σε ανώνυμους παράγοντες και της συσσώρευσης τεράστιων χρεών. Η διάλυση της τράπεζας συνέβαλε στην αύξηση του ανεξέλεγκτου πληθωρισμού του Ιράν, καθιστώντας τους Ιρανούς φτωχότερους, καθώς οι απώλειες έπρεπε να αποζημιωθούν εν μέρει μέσω δημόσιων κεφαλαίων.

Ούτε ο Χαμενεΐ ούτε ο Ανσάρι έχουν αναφερθεί δημόσια στις διασυνδέσεις τους και στους ισχυρισμούς, οι οποίοι περιλαμβάνουν επίσης την αγορά πολυτελών ακινήτων σε ευρωπαϊκές χώρες.

Τα θρησκευτικά διαπιστευτήρια του Χαμενεΐ έχουν επίσης αποτελέσει αντικείμενο διαμάχης, καθώς είναι χοτζατολεσλάμ, κληρικός μεσαίου επιπέδου, και όχι ο υψηλότερος βαθμός του αγιατολά. Αλλά ούτε ο πατέρας του ήταν αγιατολάς όταν έγινε ηγέτης της χώρας το 1989, και ο νόμος τροποποιήθηκε, επομένως ένας παρόμοιος συμβιβασμός θα μπορούσε να είναι εφικτός και για αυτόν.

Πώς θα γίνει η ανάδειξη του νέου ανώτατου ηγέτη
Προς το παρόν, παραμένει ασαφές πότε ή πώς η Ισλαμική Δημοκρατία θα προχωρήσει στην ανακήρυξη νέων ηγετών, καθώς για άλλη μια φορά επιβάλλει πανεθνικό blackout στο διαδίκτυο και περιορισμούς στη ροή πληροφοριών εν μέσω μιας έντονης εκστρατείας βομβαρδισμών από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ σε όλη τη χώρα.

Ένα τριμελές συμβούλιο που αποτελείται από τον σκληροπυρηνικό κληρικό και μέλος του Συμβουλίου των Φρουρών, Αλιρεζά Αράφι, τον υπερσυντηρητικό κληρικό και επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας, Γκολάμ-Χοσεΐν Μοχσενί-Ετζέι, και τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, έχει πλέον νομικά εντολή να αναλάβει την προσωρινή διακυβέρνηση.

Η ιρανική νομοθεσία ορίζει ότι το 88μελές κληρικό σώμα, γνωστό ως Συνέλευση Εμπειρογνωμόνων, του οποίου τα γραφεία έχουν βομβαρδιστεί μαζί με άλλα κρατικά κέντρα την τελευταία ημέρα, είναι υπεύθυνο για την ανακοίνωση του νέου ανώτατου ηγέτη.