Του Γιάννη Μουγγολιά
Περισσότερο επίκαιρη από ποτέ η τέχνη του ντοκιμαντέρ αποτυπώνει με αποκαλυπτικό τρόπο όλα όσα συμβαίνουν στο κόσμο γύρω μας και κατ΄ αυτόν τον τρόπο η πιο δυνατή φαντασία, που θα μπορούσε να συναντήσει κάποιος στις ταινίες μυθοπλασίας πραγματικά ωχριά μπροστά στην αλήθεια και τη γνησιότητα των ντοκιμαντέρ. Η δύναμη του ντοκιμαντέρ στις μέρες μας είναι τεράστια και είναι αυτή που ανακαλύπτουμε στις ταινίες του 28ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.
Αισίως το θαυμάσιο αυτό φεστιβάλ έφτασε στην 28η διοργάνωσή του και για μεγάλη μερίδα του κοινού κατέχει περίοπτη θέση στις προτιμήσεις του αφού από πολλούς θεωρείται πολύ πιο ουσιαστικό από το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης που γίνεται κάθε Νοέμβρη. Πολλοί και φανατικοί οι θαυμαστές του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης δίνουν δυναμικό «παρών» αυτές τις μέρες και έχουν τη δυνατότητα να ανοίξουν πολλά παράθυρα στον κόσμο και να δουν τη σύγχρονη πραγματικότητα κατά πρόσωπο αλλά και να ταξιδέψουν στο χτες μέσα από αφιερώματα με παλαιότερες ταινίες. Και φέτος η έντονη σινεφιλική διάσταση που εκπέμπει το φεστιβάλ είναι μια δυνατή αφορμή για καλό, δυναμικό, φρέσκο σινεμά με τον τρόπο του ντοκιμαντέρ.
Από τις πρώτες μέρες των προβολών ξεχώρισε το εκλεκτό ντοκιμαντέρ «Χωρίς έλεος» της σκηνοθέτριας Ίζα Βίλινγκερ, συμπαραγωγής Αυστρίας και Γερμανίας 2025 που προβλήθηκε στο πλαίσιο του τμήματος «Ανοικτοί Ορίζοντες» του φεστιβάλ.
Η εξαιρετική ταινία εστιάζει την πορεία του σινεμά όταν έχει πίσω από την κάμερα ένα γυναικείο βλέμμα και υποστηρίζει ότι οι πιο σκληρές ταινίες δημιουργήθηκαν από γυναίκες δημιουργούς. Όλα αρχίζουν όταν η σκηνοθέτρια Ίζα Βίλινγκερ βλέπει το γυναικείο σινεμά μέσα από τη διαπίστωση ότι μια από τις χαρακτηριστικές εκπροσώπους του είναι η Κίρα Μουράτοβα η οποία ως πρωτοπόρος της εποχής της (δεκαετία του ΄80) επιχείρησε και σε μεγάλο βαθμό το κατάφερε, να αλλάξει το μοντέλο του ρώσικου πατριαρχικού σινεμά, να θεωρηθεί ανεπιθύμητη η τέχνη της στη Ρωσία και να απαγορευτούν οι ταινίες της και να αναγνωριστεί στο εξωτερικό.
Ίζα Βίλινγκερ
Κίρα Μουράτοβα
Από εκεί και πέρα, παρελαύνουν από τη μεγάλη οθόνη βίαιες φιλμικές σκηνές που δημιούτησαν γυναίκες αλλά και μια σειρά σπουδαίων σκηνοθετριών σύγχρονου κινηματογράφου που μιλάνε για τις ταινίες τους, για τις συνθήκες, για τα οξύτατα κοινωνικά προβλήματα και τις σχέσεις εξουσίας που αναπτύσσονται ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες, το πατριαρχικό μοντέλο που ήταν καθοριστικό για τη στάση τους. Η σκηνοθέτρια στοχάζεται στο θέμα της χωρίς υπερβολές και φεμινιστικές κορώνες αλλά με ιδιαίτερη διεισδυτικότητα ρίχνοντας φως με τον πιο καλύτερο τρόπο στα λεγόμενα των γυναικών-σκηνοθετριών: Άνα Λίλι Αμινπούρ, Κατρίν Μπρεϊγιά, Τζάκι Μπουέτ, Μάργκιτ Τσένκι, Βιρζινί Ντεπάντ, Αλίς Ντιόπ, Βάλιε Έξπορτ, Νίνα Μένκες, Μαρζιέ Μεσκινί, Μούλι Σούρια, Σελίν Σιαμά, Τζόι Σόλογουεϊ, Μόνικα Τρόιτ και Απολίν Τραορέ. Όλες τους μία και μία στο σημαντικό έργο τους, αλλά και αναφορές σε σπουδαίες καταξιωμένες σκηνοθέτριες όπως η Σαντάλ Άκερμαν που η ταινία της ψηφίστηκε η κορυφαία ταινία του παγκόσμιου κινηματογράφου, ενώ το κοινό βλέπει μια γυναίκα να μαγειρεύει.
Σε κάποιο σημείο του ντοκιμαντέρ η Ιρανή σκηνοθέτρια της θαυμάσιας ταινίας «Τη μέρα που έγινα γυναίκα» Μαρζιέ Μεσκινί λέει κοιτώντας την κάμερα σημειώνει: «Αν δείχνουμε συνέχεια τη βία στο σινεμά, θα τη συνηθίσουμε, η Άνα Λίλι Αμινπούρ υπογραμμίζει ότι δεν ρώτησε ποτέ κανείς τον Σκορτσέζε γιατί οι ταινίες του είναι άπληστες και σκληρές, η Κατρίν Μπρεϊγιά μας διηγείται μια συνάντηση που είχε με τον σπουδαίο Ρομπέρτο Ροζελίνι που τη ρώτησε: «Τι νομίζετε ότι θα συνεισφέρετε πέρα από την ανδρική οπτική ματιά;» ενώ η Μπρεϊγιά του είπε: «Εσείς μας δώσατε την ντροπή και εμείς τη φέρουμε». Κορυφαίες οι στιγμές που μιλούνε δυο ακόμη σκηνοθέτριες, η Σελίν Σιαμά αλλά και η Άλις Ντιόπ με τη θαυμάσια ταινία της «Saint Omer».
Μια θαυμάσια ταινία που τεκμηριώνει πολυδιάστατα το θέμα της, ένα θέμα δύσκολο και αιχμηρό που ωστόσο η Ίζα Βίλινγκερ προσέγγισε με βαθύτατη ωριμότητα.
Αξιόλογη η γιαπωνέζικη ταινία «Δημόσιο κολυμβητήριο Νουμακάγκε» του Σίνγκο Ότα που θέτει στο επίκεντρο του προβληματισμού του το τοπικό κολυμβητήριο που για 10 χρόνια γίνεται σταυροδρόμι συνάντησης, τόπο ανεμελιάς και χαράς για οικογένειες , χώρος ευεξίας για ηλικιωμένους. Το κολυμβητήριο έχει καταξιωθεί στις καρδιές των κατοίκων της περιοχής και όταν οι αρχές αποφασίσουν να το γκρεμίσουν και στη θέση του να χτίσουν ένα σχολείο, οι κάτοικοι αντιδρούν. Ο σκηνοθέτης με ευαισθησία, τρυφερότητα, ηρεμία και μια νοσταλγική διάθεση και χιούμορ παρακολουθεί σταδιακά τη διαδικασία της κατεδάφισης μέσα από έναν αποχαιρετισμό πένθους που εκδηλώνεται σε 5 στάδια που αποτελούν και τις ενότητες της ταινίας: άρνηση, θυμός, διαπραγμάτευση, κατάθλιψη, αποδοχή. Μια ενδιαφέρουσα ταινία για τη λειτουργία του δημόσιου χώρου ως κεντρικού τόπου κοινωνικού δεσμού μεταξύ των ανθρώπων.
Η ταινία προβλήθηκε στο τμήμα «Ανοικτοί Ορίζοντες».
Ακολουθήστε το thebest.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο thebest.gr
