Back to Top

ΒΙΒΛΙΟ

/

Ο Διονύσης Σιμόπουλος στο thebest.gr: "Μου λείπει η Πάτρα, στο νέο μου βιβλίο προσπάθησα ν' αναβιώσω το άρωμα της πόλης του '50"

Ο Διονύσης Σιμόπουλος στο thebest.gr: "Μου λείπει η Πάτρα, στο νέο μου βιβλίο προσπάθησα ν' αναβιώσω το άρωμα της πόλης του '50"

Όπως μας είπε, η NASA έχει σχέδια για επανδρωμένη επίσκεψη στον Άρη το 2030 αλλά ένα τέτοιο ταξίδι θεωρεί ότι δεν θα πραγματοποιηθεί πριν τη δεκαετία του 2070!

Φέτος συμπληρώθηκε μισός αιώνας από εκείνη την ιστορική στιγμή που η Αμερικανική διαστημική αποστολή Apollo 11 τον Ιούλιο του 1969 κατάφερνε κάτι το ανέφικτο έως τότε, να φτάσει στο Φεγγάρι και ο Νιλ Άρμστρονγκ να γίνει ο πρώτος άνθρωπος που πάτησε στην επιφάνεια της Σελήνης, του φυσικού αυτού δορυφόρου της γης. Μαζί του ήταν και ο Έντουιν ''Μπαζ'' Όλντριν, ο οποίος και τον συνόδεψε περίπου 20 λεπτά αργότερα πάνω στην επιφάνεια της Σελήνης. Πέρασαν μαζί περίπου 2 ώρες & ένα τέταρτο έξω από το διαστημικό σκάφος και συνέλεξαν σεληνιακό υλικό που μετέφεραν στη Γη προς επιστημονική έρευνα. Όσο διάστημα οι δυο τους παρέμειναν στην επιφάνεια της Σελήνης, ο τρίτος της διαστημικής αποστολής «Απόλλων 11», ο Μάικλ Κόλινς οδηγούσε το όχημα διακυβέρνησης Columbia σε σεληνιακή τροχιά.

Αυτά τα μοναδικά γεγονότα που καθήλωσαν τότε την ανθρωπότητα διεθνώς μας τα αφηγείται μοναδικά, ο Διονύσης Π. Σιμόπουλος, ένας κορυφαίος αστροφυσικός, ένας λάτρης και βαθύς γνώστης σε ότι έχει να κάνει με το διάστημα και την αναζήτηση του σύμπαντος, ο οποίος μετά από παρότρυνση του εκδότη του Μεταίχμιου, Νώντα Παπαγεωργίου κυκλοφόρησε ένα έξοχο βιβλίο που μπλέκει όμορφα τις αυτοβιογραφικές αναφορές του, με την Πάτρα μάλιστα να πρωτοστατεί σε πολλά σημεία του βιβλίου, ιδίως στο κεφάλαιο 3, με τις επιστημονικές του εξηγήσεις και περιγραφές που εντυπωσιάζουν τον αναγνώστη με την λεπτομέρεια σε αριθμούς, ημερομηνίες, κ.α. αλλά και το πόσο κατανοητά παρατίθενται στο βιβλίο.

Ο λόγος φυσικά για το βιβλίο με τίτλο «Από τα Ψηλαλώνια στο Φεγγάρι, Η περιπέτεια της κατάκτησης του Διαστήματος» που ήδη έχει αγαπηθεί από το αναγνωστικό κοινό. Το βιβλίο θα παρουσιαστεί σε εκδήλωση που συνδιοργανώνουν οι εκδόσεις Μεταίχμιο και η  Γωνιά του Βιβλίου - Βιβλιοπωλεία Παπαχρίστου την Πέμπτη 14 Νοεμβρίου 2019, στις 7 μ.μ., στην αίθουσα εκδηλώσεων του Επιμελητηρίου Αχαΐας (Μιχαλακοπούλου 58) όπου με τον Διονύση Π. Σιμόπουλο που θα βρεθεί σ’ ένα οικείο και αγαπημένο γι’ αυτόν περιβάλλον, την πόλη της Πάτρας όπου πιτσιρίκος πρωτοήρθε σε επαφή με το Διάστημα, στο ημιυπόγειο της πλ. Όλγας όπου τη δεκαετία του ’50 στεγαζόταν η Αμερικανική Βιβλιοθήκη, θα συνομιλήσουν ο ακαδημαϊκός Σταμάτης Κριμιζής, ο μαθηματικός Αθανάσιος Σπέντζας (παλιός αεροσκόπος με τον συγγραφέα στην Πάτρα), ο χημικός Δημήτρης Θεοδοσόπουλος και ο γνωστός Αθηναίος δημοσιογράφος Μάκης Προβατάς.

Αποσπάσματα από το βιβλίο θα διαβάσει η Μελιώ Κατσιφάρα.

Με αφορμή λοιπόν τον ερχομό του στην Πάτρα, το thebest.gr είχε την ευκαιρία να κάνει μία συνέντευξη με τον 76χρονο κ. Σιμόπουλο όπου και μιλήσαμε για όλα, για την αγάπη του για τ’ άστρα, για την δημοσιογραφική του εμπειρία καλύπτοντας τα κοσμοιστορικά τότε γεγονότα της εκτόξευσης στο διάστημα για λογαριασμό Αθηναικών εφημερίδων (μάλιστα για την αποστολή «Απόλλων 11» ο κ. Σιμόπουλος ήταν εκεί μαζί με τους ξένους δημοσιογράφους στο ακρωτήριο Κανάβεραλ στην πολιτεία της Φλόριντα), για την Πάτρα που όπως μας είπε του λείπει πολύ και η λαχτάρα που έχει για την πόλη τον οδήγησε να προσπαθήσει να αναβιώσει σ’ αυτό το βιβλίο το άρωμα της Πάτρας του ’50, και τέλος μας μίλησε για το σινεμά και τις ταινίες που έχουν θέμα το διάστημα όπως το περσινό συγκινητικό φιλμ «First Man» για τον Νιλ Άρμστρονγκ που τον υποδύθηκε ο Ράιαν Γκόλσινγκ, και το Ευγενίδειο Ίδρυμα στην Αθήνα, του οποίου διατέλεσε διευθυντής επί σαράντα και πλέον έτη αφήνοντας ένα θαυμάσιο έργο και κάνοντας το πασίγνωστο σε όλους τους Έλληνες αλλά και στο εξωτερικό.

Την επόμενη μέρα από την Πάτρα, στις 15 Νοεμβρίου 2019 ο κ. Σιμόπουλος θα μεταβεί για την παρουσίαση του βιβλίου του στην γειτονική Αμαλιάδα, στις 7:30 μ.μ., στο Λαζαράκειο Δημοτικό Μέγαρο (Φιλικής Εταιρείας 6).

Ακολουθεί η συνέντευξη του συγγραφέα και λαμπρού αστροφυσικού Διονύση Π. Σιμόπουλου στον δημοσιογράφο, συνεργάτη του thebest.gr, Τάκη Γ. Μαρτάτο

-Κύριε Σιμόπουλε, ποια ήταν η αφορμή για το νέο σας βιβλίο που συνδυάζει όμορφα τις αυτοβιογραφικές αναφορές και αναμνήσεις με την εξέλιξη σε ό,τι αφορά τον επιστημονικό τομέα της εξερεύνησης του διαστήματος;

“Το νέο μου βιβλίο «Από τα Ψηλαλώνια στο Φεγγάρι» εκδόθηκε με αφορμή τη συμπλήρωση πενήντα ετών από την πρώτη επανδρωμένη προσεδάφιση του «Απόλλων 11» στην επιφάνεια της Σελήνης. Ο εκδότης του Μεταίχμιου Νώντας Παπαγεωργίου είχε τη φαεινή ιδέα να μπλέξω στην αφήγηση του βιβλίου και τις δικές μου προσωπικές εμπειρίες από εκείνη την περίοδο, αφού την εποχή εκείνη έγραφα διάφορα σχετικά άρθρα για μια αθηναϊκή εφημερίδα. Έτσι προέκυψε ένα σύνθετο βιβλίο όπου περιγράφεται η πορεία του ανθρώπου προς τα άστρα σε συνδυασμό με ορισμένους σταθμούς της προσωπικής και επαγγελματικής μου διαδρομής από την Πάτρα στην Αμερική οι οποίοι συνδέονται με τα διαστημικά γεγονότα εκείνης της εποχής”.

-Δίνετε ιδιαίτερη έμφαση στις αποστολές στον κοντινό δορυφόρο της Γης, τη Σελήνη, και κάνει εντύπωση η άγνωστη ίσως λεπτομέρεια στο ευρύ κοινό ότι μετά το ’72 ουσιαστικά σταμάτησαν οι διαστημικές αποστολές στο φεγγάρι!

“Το βιβλίο έχει ακριβώς αυτό τον σκοπό: να περιγράψει κυρίως την προσπάθεια του ανθρώπου να φτάσει και να περπατήσει στην επιφάνεια ενός άλλου κόσμου. Παρ’ όλα αυτά το συναρπαστικό αυτό ταξίδι δεν έγινε για να αποκρυπτογραφήσει τα μυστικά του Σύμπαντος, αλλά ήταν το αποτέλεσμα του σκληρού ανταγωνισμού μεταξύ της τότε Σοβιετικής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Αυτό ακριβώς υποστήριξε αρκετά χρόνια αργότερα και ο Frank Borman, διοικητής της διαστημικής αποστολής Apollo 8, λέγοντας ότι «η αντίληψη ότι το Πρόγραμμα Apollo ήταν ένα μεγάλο ταξίδι εξερευνήσεων και επιστημονικών ανακαλύψεων είναι τελείως λανθασμένη, αφού ο κύριος σκοπός μας ήταν να κερδίσουμε τους Ρώσους». Αλλά από την άνοιξη ακόμη του 1971 οι μέρες του προγράμματος Απόλλων ήταν μετρημένες, αφού με την άφιξη των Αμερικανών στο φεγγάρι οι Ρώσοι έχασαν το ενδιαφέρον τους να συνεχίσουν εκείνο τον ανταγωνισμό και στράφηκαν στην ανάπτυξη διαστημικών σταθμών σε τροχιά γύρω από τη Γη.

Χωρίς ανταγωνισμό το Αμερικανικό Κογκρέσο αρνήθηκε τη χρηματοδότηση των αποστολών του Απόλλων 18, 19 και 20 που ήταν προγραμματισμένες, ενώ έκτοτε κανείς δεν ήταν διατεθειμένος να κάνει τις απαραίτητες επενδύσεις! Κι ενώ στη δεκαετία του 1960 η αμερικανική κυβέρνηση διέθετε το 5,7% του προϋπολογισμού της για να επιτευχθεί ο στόχος του προέδρου Τζων Κένεντυ για την ασφαλή αποστολή ανθρώπων στο φεγγάρι και την ασφαλή επιστροφή τους στη Γη, σήμερα ολόκληρος ο προϋπολογισμός της NASA έχει περιοριστεί στο 0,8%”.

-Λειτουργήσατε και ως δημοσιογράφος – ανταποκριτής ελληνικών εφημερίδων εκείνη την περίοδο και δη στην ιστορική στιγμή του Ιουλίου του ’69, πριν από 50 χρόνια που ο Νιλ Άρμστρονγκ έκανε ένα τεράστιο άλμα για όλη την ανθρωπότητα στο φεγγάρι. Δώστε μας μια εικόνα από εκείνα τα χρόνια και την εμπειρία σας.

“Πράγματι εκείνη την περίοδο είχα την τύχη να βρίσκομαι στις εγκαταστάσεις της NASA καλύπτοντας το ιστορικό αυτό γεγονός για μια αθηναϊκή εφημερίδα. Από εκείνη την εποχή έχω καμιά δεκαριά κασέτες όπου έχω καταγράψει τα συναισθήματά μου όπως τα βίωνα τις ημέρες εκείνες. Και πρώτα απ’ όλα αξέχαστη θα μου μείνει η εκτόξευση του «Απόλλων 11». Όταν ο πανίσχυρος πύραυλος «Saturn V» ξεκίνησε από το Διαστημικό Κέντρο του Ακρωτηρίου Κανάβεραλ στη Φλώριδα για το ταξίδι του προς τη Σελήνη, όλοι οι παρευρισκόμενοι βρισκόμασταν για ασφάλεια σε απόσταση πέντε περίπου χιλιομέτρων. Έτσι παρόλο που βλέπαμε τις φλόγες του πυραύλου, δεν ακούγαμε τίποτε!

Μέχρις ότου, δεκατέσσερα δευτερόλεπτα σχεδόν αργότερα, έφτασε και ο ήχος! Ήταν ένας απερίγραπτος ήχος, ένας ήχος που χτυπούσε κυριολεκτικά το στήθος και δεν μπορούσες να καταλάβεις εάν τον άκουγες ή τον αισθανόσουν ή και τα δύο μαζί. Δεν πρόκειται να ξεχάσω ποτέ όλο εκείνο το συναίσθημα που δεν μπορεί να αποδώσει επακριβώς οποιαδήποτε λεκτική περιγραφή. Μερικές μέρες αργότερα βρισκόμουν στο Κέντρο Ελέγχου στο Διαστημικό Κέντρο του Χιούστον, όταν το βράδυ της 20ής Ιουλίου 1969 ο Νιλ Άρμστρονγκ ήταν έτοιμος να κάνει το πρώτο του βήμα στην επιφάνεια της Σελήνης. Τα ρολόγια στο Χιούστον έδειχναν τέσσερα λεπτά πριν από τις 10 το βράδυ και στην Αθήνα σχεδόν 5:00 το πρωί της άλλης ημέρας, όταν πάνω στη σκονισμένη επιφάνεια της Σελήνης αποτυπώθηκε για πρώτη φορά ένα ανθρώπινο χνάρι που έγινε το σύμβολο «ενός τεράστιου άλματος για την ανθρωπότητα». Εκείνο το βράδυ ξανάγινα ο νεαρός έφηβος του 1960, όταν κοίταξα για πρώτη φορά την επιφάνεια της Σελήνης μέσα από ένα μικρό τηλεσκόπιο στις πλαγιές του Παρνασσού. Και ήμουν βέβαιος, και παραμένω ακόμα και σήμερα βέβαιος, ότι εκείνη τη στιγμή, εκεί πάνω, στα όρια του ουράνιου ωκεανού, ο άνθρωπος έκανε το πρώτο μοιραίο του βήμα προς τα άστρα”.

-Εκφράζετε και μια μικρή πικρία και απογοήτευση ότι είχατε αντιληφθεί πως ο μόνος Έλληνας ανταποκριτής της πατρίδας σε εκείνα τα «κοσμοϊστορικά» γεγονότα ήσασταν εσείς.

“Πράγματι όταν έφτασα στο Κέντρο προσπάθησα, για ευνόητους λόγους, να βρω κι άλλους Έλληνες δημοσιογράφους διαπιστευμένους να παρακολουθήσουν την ιστορική αυτή εκτόξευση. Δυστυχώς, όμως, δεν υπήρξε κανένας άλλος επισήμως διαπιστευμένος δημοσιογράφος από τη χώρα μας! Κι αυτό ήταν όντως απογοητευτικό, γιατί μόνο εγώ από τα ΜΜΕ της χώρας μας ήμουν τότε παρών στα Κέντρα της NASA. Σε μια εποχή που ζούσαμε κοσμοϊστορικές στιγμές, αφού την τριετία από το 1969 έως το 1972 παρακολουθήσαμε μια από τις μεγαλύτερες εξερευνήσεις της ανθρώπινης ιστορίας. Και ήταν πράγματι μια επική εποχή, όταν με τη βοήθεια εκατοντάδων χιλιάδων επιστημόνων, μηχανικών και τεχνικών είκοσι επτά συνολικά αστροναύτες περιφέρθηκαν γύρω από τον φυσικό δορυφόρο της Γης, ενώ δώδεκα απ' αυτούς περπάτησαν και εξερεύνησαν έξι διαφορετικές περιοχές της επιφάνειας της Σελήνης”.

-Ο κόσμος «διψάει» για λεπτομέρειες για τον μεγάλο άγνωστο κόσμο του διαστήματος. Γιατί άραγε και πώς φαντάζεστε τον κόσμο σε μερικές δεκαετίες; Θα γίνει ο περίφημος εποικισμός στη Σελήνη;

“Πράγματι το διάστημα και γενικότερα το Σύμπαν εξάπτει την ανθρώπινη φαντασία. Ίσως να υπάρχει κάτι στη γενετική μας δομή που να μας κάνει να θέλουμε να εξερευνούμε το άγνωστο. Όπως άλλωστε έλεγε και ο Αριστοτέλης, «ο άνθρωπος του ειδέναι ορέγεται φύσει», είναι στη φύση του ανθρώπου να θέλει να μάθει. Αλλά δυστυχώς πιστεύω ότι οποιαδήποτε προσπάθεια μακροχρόνιας πρόβλεψης είναι καταδικασμένη να αποτύχει, αν και μπορούμε να κάνουμε βραχυχρόνιες προβλέψεις, όπως για παράδειγμα για την επιστροφή του ανθρώπου στη Σελήνη. Γιατί σήμερα έχει αρχίσει να διαμορφώνεται ένα άλλο είδος ανταγωνισμού με διάφορες χώρες, αλλά επίσης και με διάφορους ιδιωτικούς διαστημικούς φορείς όπως είναι οι εταιρείες του Μασκ και του Μπέζος. Και φαίνεται, μάλλον, ότι η Αμερική αυτή τη φορά δεν θα είναι μόνη της. Η Ρωσία έχει ήδη ανακοινώσει ότι μέχρι το 2030 σκοπεύει να εγκαταστήσει μια ανθρώπινη αποικία στη Σελήνη με αρχικό πληθυσμό 4 έως 12 ατόμων, το ίδιο και η Ιαπωνία σχεδιάζει επανδρωμένες αποστολές μέχρι το 2030, ενώ και η Κίνα προτίθεται να κάνει το ίδιο μέχρι το 2036.

Το ίδιο θα κάνει και η Ευρώπη, αφού ο Johann-Dietrich Woerner, γενικός διευθυντής του Ευρωπαϊκού Διαστημικού Οργανισμού, έχει ήδη ανακοινώσει τη δημιουργία ενός Διεθνούς Σεληνιακού Χωριού με τη βοήθεια μεγάλων «κατασκευαστικών-εκτυπωτών» 3D. Υπάρχουν φυσικά αρκετά ακόμα τεχνικά προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν και ήδη πολλά απ’ αυτά επιλύονται καθημερινά. Σε διάφορα εργαστήρια πανεπιστημίων και αεροδιαστημικών εταιρειών διερευνώνται οι τεχνικές που θα οδηγήσουν τελικά σε μια συμβίωση ανθρώπων, φυτών, μικροβίων και μικρομηχανών για τη δημιουργία ενός οικοσυστήματος που θα έχει τη δυνατότητα να συντηρεί τους διαστημικούς ταξιδιώτες και αποίκους για απεριόριστο χρόνο. Και φυσικά μετά τη Σελήνη ο Άρης φαίνεται να είναι ο επόμενος στόχος μιας επανδρωμένης αποστολής. Η ΝΑSΑ κάνει ήδη σχέδια για μια επανδρωμένη επίσκεψη στον Κόκκινο Πλανήτη τη δεκαετία του 2030. Πολύ φοβάμαι όμως ότι ένα τέτοιο ταξίδι δεν θα μπορέσει να γίνει πραγματικότητα πριν από τη δεκαετία του 2070”.

-Η Πάτρα πόσο σας λείπει και τι θυμάστε πιο έντονα από τα νιάτα σας εδώ; Κάνετε αναφορές στα Ψηλαλώνια, στην κατηφόρα της Βότση που κατεβαίνατε με το ποδήλατό σας, στη Γωνιά του Βιβλίου που ήταν τότε στη Ρ. Φεραίου, στην Αμερικάνικη Βιβλιοθήκη που λειτουργούσε το ’50 στην Πάτρα, στο λιμάνι απ’ όπου αναχωρήσατε με το υπερωκεάνειο για την Αμερική.

“Πράγματι η Πάτρα μου λείπει και μακάρι να μπορούσα να είμαι εκεί με τους ανθρώπους που μεγάλωσα σε καθημερινή βάση. Κι αυτή μου η λαχτάρα με οδήγησε στο να προσπαθήσω σ’ αυτό το βιβλίο να αναβιώσω και το άρωμα της Πάτρας της δεκαετίας του 1950. Όπως αναφέρω για παράδειγμα στο 3ο κεφάλαιο η αγάπη που έχω για το πάντρεμα Επιστήμης και Τέχνης δεν είναι κάτι το καινούργιο, αλλά ξεκίνησε εδώ και πάνω από μισόν αιώνα, ως έφηβος στην Πάτρα, στην πόλη που τότε μοσχοβολούσε από τα αρώματα που ανέδιδαν απλόχερα το αγιόκλημα, οι γαζίες και το γιασεμί. Την εποχή εκείνη, στα μέσα της δεκαετίας του 1950, η πρώτη μου επαφή με το Διάστημα έγινε σ’ ένα ημιυπόγειο, στο πάνω μέρος της πλατείας Όλγας. Σ’ εκείνο τον μικροσκοπικό χώρο στεγάζονταν η Αμερικανική Βιβλιοθήκη που περιλάμβανε μια αρκετά εκτεταμένη συλλογή βιβλίων και περιοδικών μεταξύ των οποίων και το περιοδικό Collier’s. Το συγκεκριμένο μάλιστα περιοδικό, που δυστυχώς χρεοκόπησε γύρω στο 1957, περιλάμβανε εξαιρετικά εκλαϊκευμένα άρθρα των τελευταίων επιστημονικών και τεχνολογικών επιτευγμάτων, όπως επίσης και μερικά από τα καλύτερα διηγήματα των πιο γνωστών συγγραφέων της αμερικανικής λογοτεχνίας, μεταξύ των οποίων θυμάμαι ότι μου είχε κάνει ιδιαίτερη εντύπωση ο Kurt Vonnegut”.

-Αισθάνεστε τυχερός και κοιτάζοντας πίσω πιστεύετε πως θα κάνατε πάλι την ίδια διαδρομή;

“Χωρίς αμφιβολία, γιατί παρόλο που είμαι αντίθετος σε οποιουδήποτε είδους μοιρολατρικές αντιλήψεις, φαίνεται ότι πολλές φορές η τύχη παίζει σημαντικό ρόλο στη ζωή μας. Στη δική μου περίπτωση θεωρώ πως πολλά απ’ όσα έκανα ή κατάφερα να κάνω στη μέχρι τώρα ζωή μου με βρήκαν στον δρόμο. Έτυχαν. Και φυσικά δεν έχω μετανιώσει καθόλου για τις επιλογές που έκανα. Η Αμερική, για παράδειγμα, μου άνοιξε την πόρτα σε δρόμους που θα ήταν σχεδόν αδύνατον να περπατήσω αν είχα παραμείνει εδώ, αφού εκεί είχα την ευκαιρία να αναλάβω σε μικρή ηλικία τη διεύθυνση ενός από τα μεγαλύτερα Πλανητάρια της Αμερικής. Έτυχε επίσης να είμαι στην κατάλληλη θέση, την κατάλληλη στιγμή και να γνωρίσω τους κατάλληλους ανθρώπους που χρειάζονταν κάποιον με τη δική μου εμπειρία. Κάποια στιγμή θα γύριζα οπωσδήποτε στην Ελλάδα, έτυχε όμως αυτό να γίνει νωρίτερα και με καλύτερους για μένα όρους που οφείλονταν μάλλον σε τυχαία γεγονότα!

Γιατί ξέρετε, όταν δέχτηκα να αναλάβω το εδώ Πλανητάριο, ήμουν 29 ετών και για τα τότε ελληνικά δεδομένα ήμουν πάρα πολύ νέος για μια τέτοια θέση. Φυσικά πρέπει κι εσύ να σιγοντάρεις λίγο την τύχη σου, με συνεχή προσπάθεια κάθε δεδομένη στιγμή, ενώ θέλω να πιστεύω, επίσης, πως για να κρατηθεί κάποιος σε μια παρόμοια θέση επί τόσες δεκαετίες όπως εγώ, πρέπει να διαθέτει και κάποιες αρετές! Κι αυτές οι αρετές πρέπει να αναγνωρίστηκαν κι από τη Σίμου αλλά και από τους μετέπειτα προέδρους του Ιδρύματος Ευγενίδου. Σε τελική ανάλυση θεωρώ ότι όπως η Σίμου με τίμησε τότε, ελπίζω ότι κι εγώ την τίμησα στο διάβα του χρόνου. Και πιστεύω ότι και οι δυο μας μείναμε ευχαριστημένοι από την επιλογή που κάναμε!”.

 

 -Σινεμά πηγαίνετε, είδατε πέρυσι το «First Man» με τον Ράιν Γκόσλινγκ ως Νιλ Άρμστρονγκ και φέτος το «Ad Astra» με τον Μπραντ Πιτ που είχε και στοιχεία από το «2001, Η Οδύσσεια του διαστήματος»;

“Και βέβαια, πέρσι μάλιστα είχαμε την τύχη να φιλοξενήσουμε στο Πλανητάριο την πρεμιέρα του «First Man» που προλόγισα με μια σύντομη εισαγωγή. Τη δε ταινία «2001» του Στάνλεϋ Κιούμπρικ την είδα με τη γυναίκα μου όταν είχε πρωτοπαρουσιαστεί στο Μαϊάμι, όταν κάναμε τον μήνα του μέλιτος τον Αύγουστο του 1968! Και οι δύο εξαιρετικές ταινίες που μεταφέρουν πράγματι τον θεατή στο διάστημα. Το «Ad Astra» δεν το έχω δει ακόμη”.

-Έχετε βραβευτεί από τους συναδέλφους σας στο εξωτερικό, από τη Γαλλική Δημοκρατία, από την Ακαδημία Αθηνών, αλλά και από άλλους φορείς. Ποια απ’ αυτές τις διακρίσεις θα ξεχωρίζατε;

“Θα σας επαναλάβω αυτό που είπε και ο Jim Peebles πριν από έναν μήνα στην πρώτη του συνέντευξη μετά την ανακοίνωση ότι ήταν ένας από τους ερευνητές που έλαβε το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής του 2019: «Δεν πρέπει να κρίνει κάποιος τον εαυτό του από τα βραβεία που έχει πάρει, αλλά από το πόσο καλά τα πήγε στη ζωή του». Μια φράση με την οποία συμφωνώ απόλυτα. Γιατί σας διαβεβαιώνω ότι όποιες διακρίσεις κι αν έλαβα όλα αυτά τα χρόνια καμιά δεν έχει σημασία. Φυσικά μια διάκριση προσφέρει πάντοτε κάποια ευχαρίστηση. Η ευχαρίστηση όμως αυτή δεν διαρκεί πολύ, μερικές ίσως ημέρες, και μετά συνεχίζουμε όπως πριν. Δεν πρέπει να ξεχνάμε άλλωστε ότι κανείς δεν πρόκειται να πάρει μαζί του τίποτε απ’ όλα αυτά, ούτε διακρίσεις ούτε χρήματα ούτε πτυχία ούτε οτιδήποτε άλλο. Γιατί, είτε μας αρέσει είτε όχι, είμαστε καταδικασμένοι να χάσουμε τη μάχη με τον χρόνο. Κατά τη γνώμη μου λοιπόν εκείνο που μετράει περισσότερο απ’ οτιδήποτε άλλο στη ζωή είναι η διαδρομή, η πορεία κι ό,τι εκείνη σου προσφέρει και φυσικά και οι ανθρώπινες σχέσεις που δημιουργούνται στη διάρκεια του ταξιδιού. Κι αυτό που μένει έπειτα από μια τέτοια διαδρομή είναι τελικά το έργο που αφήνει κάποιος πίσω του. Αυτό που με ικανοποιεί δηλαδή περισσότερο απ’ οποιαδήποτε διάκριση ή βραβείο είναι η απέραντη αγάπη και εκτίμηση από καταξιωμένους συναδέλφους μου και φίλους που εκτιμούν όλα όσα έχω κάνει και τα οποία είχαν ως αποτέλεσμα την αγάπη χιλιάδων ανθρώπων που γνώρισαν με κάποιον τρόπο τη δουλειά μου.

Γιατί η παρακαταθήκη κάθε ανθρώπου δεν είναι τίποτε άλλο παρά το αποτέλεσμα της δουλειάς του. Γι’ αυτό για μένα το μεγαλύτερο βραβείο είναι όλοι εκείνοι που επηρεασμένοι από το έργο μου οδηγήθηκαν να ακολουθήσουν καριέρες στην επιστήμη ή την τεχνολογία σε πανεπιστήμια ή σε ερευνητικά κέντρα, εδώ ή και αλλού, γιατί η επιστημονική τους προσφορά είναι παρασάγγας μεγαλύτερη απ’ ό,τι εγώ προσωπικά θα μπορούσα να είχα προσφέρει στην επιστήμη”.

-Nα σας ρωτήσω και για το Ευγενίδειο Πλανητάριο, του οποίου διατελέσατε διευθυντής πάνω από 41 έτη. Ουσιαστικά εσείς αναπτύξατε, αφότου προσληφθήκατε από τη Μαριάνθη Σίμου το Πλανητάριο, ο πελώριος θόλος του οποίου μαγεύει μικρούς και μεγάλους.

“Πρώτα απ’ όλα να ξεκαθαρίσουμε κάτι που, αν και αυτονόητο, συνήθως δεν είναι! Θέλω να πω, δηλαδή, ότι στο Πλανητάριο, και γενικότερα στο Ίδρυμα Ευγενίδου, δεν ήμουν μόνος μου, αλλά εργαστήκαμε όλα αυτά τα χρόνια μερικές εκατοντάδες άτομα, καθένα από τα οποία συνεισέφερε ή συνεισφέρει με τον δικό του τρόπο και στον δικό του τομέα στο όλο έργο και τις δραστηριότητες του Ιδρύματος. Πάντοτε, λοιπόν, έβλεπα τη δική μου «αναγνωρισιμότητα» απλώς ως εκπρόσωπος όλων αυτών των συνεργατών. Επιπλέον, θα πρέπει επίσης να επισημάνω εδώ ότι είχαμε και την οικονομική βάση για να υλοποιήσουμε όλα όσα σχεδιάζαμε χάρη στα κληροδοτήματα που άφησαν οι αείμνηστοι εθνικοί μας ευεργέτες Ευγένιος Ευγενίδης και η αδελφή του Μαριάνθη Σίμου. Γι’ αυτό άλλωστε για όλες του τις δραστηριότητες το Ίδρυμα δεν έχει επιβαρύνει ούτε κατά μία δραχμή ή ένα ευρώ την Πολιτεία και τον Έλληνα φορολογούμενο. Οπότε η όποια δική μου προσφορά ήταν ουσιαστικά το αποτέλεσμα της συλλογικής δουλειάς εκατοντάδων συναδέλφων και συνεργατών μας. Στην περίπτωση αυτή είναι αυτό που λένε στο χωριό μου ότι «μαζί με τον βασιλικό ποτίζεται κι η γλάστρα»! Εγώ δηλαδή, όπως συνηθίζω να λέω, έκανα χρέη γλάστρας στο Ίδρυμα Ευγενίδου που ήταν και είναι ο βασιλικός”.

-Κοιτάζοντας πίσω μπορείτε να μας πείτε ποιοι ήταν οι κύριοι σταθμοί στην πορεία του Πλανηταρίου στη διάρκεια της λειτουργίας του κάτω από την ηγεσία σας;

“Το έργο που πετύχαμε στο Πλανητάριο, οι συνεργάτες μου κι εγώ, υπολογίζω ότι το γνώρισαν άμεσα περίπου 9 με 10 εκατομμύρια επισκέπτες, ενώ έμμεσα από τις τηλεοπτικές μας δραστηριότητες, τα βιβλία, τα άρθρα και τις συνεντεύξεις (καλή ώρα) πρέπει να ενημερώθηκαν πολύ περισσότεροι. Συνηθίζω μάλιστα να χωρίζω τη διαδρομή μας αυτή σε τέσσερις περιόδους: Στην πρώτη μας δεκαετία δώσαμε έμφαση στη βελτίωση των τεχνολογικών μας δυνατοτήτων. Το Πλανητάριο απέκτησε αυτοματισμούς, μεγαλύτερη οπτικοακουστική δύναμη και εκατοντάδες διαφορετικά οπτικά εφέ, για να γίνουν οι παραστάσεις μας πιο θεαματικές.

Στη δεύτερη δεκαετία του 1980 δημιουργήσαμε σειρές 500 συνολικά εκπομπών για τη δημόσια τηλεόραση με θέμα την επιστήμη και στόχο τη «μαζική ψυχαγωγική επιμόρφωση», ενώ από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, προσπαθήσαμε να κάνουμε μια πιο ουσιαστική παρέμβαση στην κοινωνία με εκατοντάδες άρθρα σε εφημερίδες (Ελευθεροτυπία, Έθνος κ.λπ.) και σε περιοδικά (Γεόραμα, Γεωτρόπιο, Ερευνητές κ.λπ.), που σαν στόχο είχαν τη διάχυση της επιστήμης ευρύτερα. Τέλος μετά το 2003, στο καινούργιο Ψηφιακό Πλανητάριο και χάρη στις δυνατότητες που μας παρέχουν οι νέες τεχνολογίες, οι παραστάσεις μας απογειώθηκαν. Μπορούσαμε επιτέλους να δείξουμε πράγματα που παλαιότερα ούτε καν φανταζόμασταν ότι θα μπορούσαμε κάποτε να τα παρουσιάσουμε επεκτείνοντας έτσι τις δυνατότητες παρέμβασής μας στο κοινωνικό γίγνεσθαι, αφού οποιαδήποτε αστρονομική έννοια είναι πλέον δυνατό να παρουσιαστεί με εύκολο και κατανοητό τρόπο στο ευρύ κοινό”.

-Τι είναι αυτό που κατά τη γνώμη σας προκαλεί τον κόσμο να επισκέπτεται το Ευγενίδειο Πλανητάριο;

“Όλες οι παραστάσεις του Πλανηταρίου, και γενικότερα όλες οι δραστηριότητες του Ιδρύματος Ευγενίδου, έχουν ως βασική επιδίωξή τους την ποιοτική βελτίωση της επιστημονικής επιμόρφωσης του λαού μας, και ιδιαίτερα των παιδιών μας, με στόχο την εκλαΐκευση και διάχυση των επιτευγμάτων της επιστήμης και της τεχνολογίας. Γι’ αυτό μέχρι σήμερα το Ίδρυμα παραμένει ένας πόλος ακαταμάχητης έλξης λόγω της συνεχούς ανανέωσης των εγκαταστάσεων αλλά και των δραστηριοτήτων του που το κάνουν να παραμένει πάντα φρέσκο και νεανικό. Συνεχώς επενδύονται χρήματα και για τον εξοπλισμό και για τις διάφορες δραστηριότητές μας, από ιδίους πόρους, χωρίς ούτε ένα ευρώ επιδότησης από την Πολιτεία. Μ’ αυτόν τον τρόπο το Ίδρυμα συνεχίζει να έχει μια τέτοια δράση ώστε κάθε χρόνο να έχουμε πάνω από 300.000 επισκέπτες στις διάφορες δραστηριότητές μας. Αν σε τελική ανάλυση κατορθώσαμε όλα αυτά τα χρόνια να επηρεάσουμε θετικά έναν στους 1.000 επισκέπτες μας, τότε έχουμε πετύχει απόλυτα. Αλλά θεωρώ επίσης ότι και στο μέλλον το Ίδρυμα θα συνεχίσει να εμπνέει και να καινοτομεί, αντλώντας παράλληλα ό,τι καλύτερο μπορεί να προσφέρει ο κόσμος της «ψυχαγωγικής επιμόρφωσης»”.

*Ο Διονύσης Π. Σιμόπουλος έχει γεννηθεί το 1943 στα Γιάννενα και μεγάλωσε στην Πάτρα. Σπούδασε Πολιτική Επικοινωνία και Αστροφυσική στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Λουιζιάνα των ΗΠΑ. Είναι επίτιμος διευθυντής του Ευγενιδείου Πλανηταρίου, πολυβραβευμένος διεθνώς για τη συνεισφορά του στην αστρονομική εκπαίδευση.

Το πλούσιο επιμορφωτικό του έργο περιλαμβάνει μεταξύ άλλων 27 βιβλία, πάνω από 500 σενάρια επιμορφωτικών τηλεοπτικών εκπομπών και πάνω από 250 σενάρια πολυθεαμάτων πλανηταρίου.

Από τις εκδόσεις Μεταίχμιο κυκλοφορούν επίσης τα βιβλία του «Είμαστε αστρόσκονη: Σύμπαν, μια ιστορία χωρίς τέλος» και «Η άνοιξη του Σύμπαντος».

*Ευχαριστίες στην κ. Ντόρα Τσακνάκη, Υπεύθυνη Γραφείου Τύπου των εκδόσεων Μεταίχμιο, για τη βοήθεια υλοποίησης της συνέντευξης με τον κ. Σιμόπουλο.

Κείμενο - συνέντευξη: ΤΑΚΗΣ Γ. ΜΑΡΤΑΤΟΣ

Σχόλια

Culture