Το μήνυμα Τραμπ στους Κούρδους: Επιλέξτε πλευρά σε αυτόν τον πόλεμο

Η κυβέρνηση Τραμπ, προετοιμαζόμενη για το ενδεχόμενο περισσότερων απωλειών και εξετάζοντας το αν θα αναπτύξει χερσαίες δυνάμεις στο Ιράν, έχει αρχίσει να προσεγγίζει την εσωτερική αντιπολίτευση της Τεχεράνης ως πιθανούς συμμάχους για την υποκίνηση εξέγερσης κατά του καθεστώτος.

Σε τηλεφωνικές επικοινωνίες που είχε αυτή την εβδομάδα με ηγέτες της κουρδικής μειονότητας στο Ιράν και το γειτονικό Ιράκ, ο Ντόναλντ Τραμπ προσέφερε «εκτεταμένη αμερικανική αεροπορική κάλυψη» και άλλη υποστήριξη σε αντικαθεστωτικούς Ιρανούς Κούρδους, προκειμένου να αναλάβουν τον έλεγχο περιοχών της δυτικής ιρανικής επικράτειας, σύμφωνα με πρόσωπα που έχουν γνώση των σχετικών επαφών.

«Το αμερικανικό αίτημα προς τους Κούρδους του Ιράκ είναι να ανοίξουν τον δρόμο και να μην εμποδίσουν» τις ιρανικές κουρδικές ομάδες που κινητοποιούνται στο Ιράκ, «παρέχοντας παράλληλα και υλικοτεχνική υποστήριξη», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της Πατριωτικής Ενωσης του Κουρδιστάν, ενός από τα δύο βασικά πολιτικά κόμματα που κυβερνούν την ημιαυτόνομη κουρδική περιοχή του Ιράκ.

«Ο Τραμπ ήταν σαφής στο τηλεφώνημα που έκανε την Κυριακή» προς τον ηγέτη της Πατριωτικής Ενωσης του Κουρδιστάν (PUK) Μπαφέλ Ταλαμπανί. «Μας είπε ότι οι Κούρδοι πρέπει να επιλέξουν πλευρά σε αυτή τη μάχη, είτε με την Αμερική και το Ισραήλ είτε με το Ιράν», δήλωσε αξιωματούχος – ένας από τους αρκετούς Κούρδους και Αμερικανούς αξιωματούχους που μίλησαν για ευαίσθητα ζητήματα υπό τον όρο της ανωνυμίας.

«Το ζήτημα είναι ποιος έχει μεγαλύτερη υποστήριξη στο εσωτερικό»
Ανώτερος αξιωματούχος του Κουρδικού Δημοκρατικού Κόμματος (KDP), του άλλου μεγάλου ιρακινού κουρδικού κόμματος, του οποίου ο ηγέτης Μασούντ Μπαρζανί δέχθηκε επίσης τηλεφώνημα από τον Τραμπ, επιβεβαίωσε αυτήν την επαφή. Ωστόσο, σημείωσε ότι «το ζήτημα δεν είναι ποιος διαθέτει περισσότερες ενεργές ένοπλες πολιτοφυλακές» έτοιμες να κινηθούν προς το Ιράν, «αλλά ποιος απολαμβάνει μεγαλύτερη υποστήριξη στο εσωτερικό».

Ο Τραμπ μίλησε επίσης την Τρίτη με τον Μουσταφά Χίτζρι, επικεφαλής του παλαιότερου ιρανικού κουρδικού κόμματος της αντιπολίτευσης, του Δημοκρατικού Κόμματος του Ιρανικού Κουρδιστάν (PDKI), του οποίου η οργάνωση αρνήθηκε να σχολιάσει. Το PDKI αποτελεί μέρος συμμαχίας έξι αντικαθεστωτικών ιρανικών κουρδικών κομμάτων, η οποία ανακοίνωσε την ίδρυσή της την περασμένη εβδομάδα με διακήρυξη από το Ιρακινό Κουρδιστάν. Σε ανακοίνωσή του την Τετάρτη, το κόμμα κάλεσε «όλους τους [Ιρανούς] στρατιώτες και το προσωπικό… ιδιαίτερα στο Κουρδιστάν» να εγκαταλείψουν τις βάσεις τους και να αποσύρουν την υποστήριξή τους από «τις ένοπλες και κατασταλτικές δυνάμεις του καθεστώτος».

Κίνδυνος για την εύθραυστη ισορροπία
Οι Κούρδοι του Ιράκ, που επί χρόνια προσφέρουν καταφύγιο στους Ιρανούς ομοεθνείς τους υπό τον όρο ότι δεν θα σχεδιάζουν ενέργειες εναντίον της Τεχεράνης, κινδυνεύουν να καταστρέψουν την εύθραυστη ισορροπία που έχουν διατηρήσει με το ιρανικό καθεστώς, εάν οι πολεμικές προσπάθειες των ΗΠΑ και του Ισραήλ δεν επιτύχουν.

Πολύ πιο οργανωμένοι και ισχυροί από τους Κούρδους στο Ιράν, οι Κούρδοι του Ιράκ έχουν σήμερα τον έλεγχο της δικής τους περιοχής και της οικονομίας της, παρά τις μακροχρόνιες εσωτερικές συγκρούσεις και τις δυσκολίες στις σχέσεις τους με τη σιιτική κυβέρνηση του Ιράκ στη Βαγδάτη.

Οπως και οι Ιρακινοί ομοεθνείς τους, οι Κούρδοι του Ιράν στο παρελθόν επικεντρώνονταν κυρίως στην περιφερειακή αυτονομία και όχι στην απόσχιση ή στην ανατροπή του καθεστώτος. 
Εκπρόσωποι αρκετών κομμάτων του συνασπισμού διέψευσαν αργά το βράδυ της Τετάρτης τις φήμες που εξαπλώνονταν γρήγορα, ότι μια κουρδική εισβολή και εξέγερση στο εσωτερικό του Ιράν είχε ήδη ξεκινήσει. Την Πέμπτη, τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης χρησιμοποίησαν έναν τέτοιο ισχυρισμό -ότι ομάδες που υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ σχεδίαζαν να εισέλθουν στο Ιράν και να πραγματοποιήσουν τρομοκρατικές επιθέσεις-, για να αναφέρουν μια «προληπτική» επίθεση που κατέστρεψε στόχους στην κουρδική περιοχή του Ιράκ. Η πληροφορία αυτή δεν κατέστη δυνατό να επιβεβαιωθεί άμεσα.

Ο Τραμπ έχει καλέσει δημοσίως τους Ιρανούς που αντιτίθενται στο καθεστώς να εξεγερθούν και να αναλάβουν τον έλεγχο της κυβέρνησης της χώρας τους. Παράλληλα, έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο συνεργάσιμα άτομα του υπάρχοντος καθεστώτος να παραμείνουν στη θέση τους μετά την εξουδετέρωση της ηγεσίας του, μια λύση παρόμοια με εκείνη που επέβαλαν οι ΗΠΑ στη Βενεζουέλα μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο.

Επιβεβαίωσε τις επαφές, διέψευσε το σχέδιο
Ερωτηθείσα για δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία η CIA θα παρείχε όπλα σε ιρανικές κουρδικές ομάδες, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τετάρτη ότι ο Τραμπ «όντως μίλησε με Κούρδους ηγέτες σε σχέση με τη βάση που διαθέτουμε στο βόρειο Ιράκ. Ομως… οποιαδήποτε αναφορά ότι ο πρόεδρος έχει συμφωνήσει σε ένα τέτοιο σχέδιο είναι ψευδής και δεν θα έπρεπε να δημοσιεύεται».

Η CIA αρνήθηκε να σχολιάσει. Ο Λευκός Οίκος επίσης δεν απάντησε σε ερωτήσεις σχετικά με επαφές με άλλες ομάδες της ιρανικής αντιπολίτευσης, μεταξύ των οποίων η μειονότητα των Μπαλούτσι ή η εξόριστη οργάνωση Μουτζαχεντίν-ε-Χαλκ.

Αμερικανός αξιωματούχος προειδοποίησε ότι μένει να φανεί σε ποιο βαθμό οι Κούρδοι θα συνεργαστούν με τις ΗΠΑ, δεδομένου του μακρού ιστορικού της Ουάσιγκτον να ζητά τη βοήθειά τους σε διάφορες συγκρούσεις και στη συνέχεια να τους εγκαταλείπει.

«Θα μπορούσαν να υπάρξουν ευκαιρίες να συνεργαστούμε και τα συμφέροντά μας να ευθυγραμμιστούν ώστε να κάνουμε ορισμένα πράγματα; Απολύτως», δήλωσε ο ίδιος αξιωματούχος. Ωστόσο, πρόσθεσε ότι οι Κούρδοι και στις δύο πλευρές των συνόρων Ιράκ–Ιράν πιθανότατα θα περιμένουν να δουν «προς τα πού φυσά ο άνεμος» στον συνεχιζόμενο πόλεμο, σημειώνοντας ότι η συνεργασία των ΗΠΑ μαζί τους «δεν είναι καθόλου απλή υπόθεση».

Η συνεργασία και η εγκατάλειψη
Οι Κούρδοι, που στο Ιράν αριθμούν περίπου 10 εκατομμύρια ανθρώπους κατανεμημένους σε πέντε δυτικές επαρχίες, αποτελούν επίσης μία από τις μεγαλύτερες μειονότητες στο Ιράκ, τη Συρία και σε τμήματα της Τουρκίας. Σε καθεμία από αυτές τις χώρες έχουν αγωνιστεί πολιτικά -και κατά καιρούς και ενόπλως- συχνά με τη στήριξη των ΗΠΑ όταν αυτό συνέπιπτε με τα αμερικανικά συμφέροντα.

Ωστόσο, εξίσου συχνά έχουν αισθανθεί ότι εγκαταλείπονται από την Ουάσιγκτον. Πιο πρόσφατα, οι ΗΠΑ απέσυραν τη στήριξή τους από τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF), μια κουρδική οργάνωση που επί χρόνια αποτελούσε βασικό σύμμαχο της Ουάσιγκτον στον αγώνα κατά του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ επέλεξε να συνεργαστεί αντί γι’ αυτό με το νέο καθεστώς στη Δαμασκό.

Παρά το γεγονός ότι τώρα ενώνονται πολιτικά σε έναν συνασπισμό, οι κύριες κουρδικές οργανώσεις της ιρανικής αντιπολίτευσης έχουν συχνά βρεθεί σε αντιπαράθεση μεταξύ τους – αλλά και με άλλες δυνάμεις που αντιτίθενται στο καθεστώς της Τεχεράνης – γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα για το κατά πόσο θα μπορούσαν να συνεργαστούν στη συγκρότηση μιας νέας κυβέρνησης.

Μόνο μία από τις πολλές ιρανικές κουρδικές οργανώσεις, το PJAK (Κόμμα Ελεύθερης Ζωής του Κουρδιστάν) θεωρείται ότι διαθέτει σημαντικό οπλισμό, κυρίως χάρη στη σχέση του με το ένοπλο Κουρδικό Εργατικό Κόμμα (PKK), το οποίο δρα στις κουρδικές περιοχές της νοτιοανατολικής Τουρκίας καθώς και στη βόρεια Συρία και το Ιράκ.

«Απίθανο να λάβουν ευρύτερη υποστήριξη»
«Η πρόκληση είναι ότι οι Ιρανοί Κούρδοι μαχητές είναι περιορισμένοι σε αριθμό και είναι απίθανο να λάβουν ευρύτερη υποστήριξη σε μη κουρδικές περιοχές» του Ιράν, δήλωσε η Βικτόρια Τέιλορ, διευθύντρια του προγράμματος Μέσης Ανατολής στο Atlantic Council και πρώην αναπληρώτρια υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για το Ιράκ και το Ιράν. «Μοιάζει με συνταγή για εθνοτική σύγκρουση».

«Οι Ιρανοί Κούρδοι βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα είδος παγίδευσης», δήλωσε ο Γκάρεθ Στάνσφιλντ, καθηγητής πολιτικής της Μέσης Ανατολής στο Πανεπιστήμιο του Εξετερ στη Βρετανία. «Και μόνο η υπόνοια ότι τα ιρανικά κουρδικά κόμματα έχουν λάβει αμερικανική υποστήριξη και σκέφτονται να λειτουργήσουν ως οι “πεζικάριοι” μέσα στο Ιράν στρέφει την προσοχή των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) προς το δυτικό Κουρδιστάν… και τους μετατρέπει σε τεράστιο στόχο για το καθεστώς».

Μια αμερικανική απόφαση να εξοπλίσει τις ιρανικές κουρδικές ομάδες ενδέχεται να μην γίνει δεκτή με ικανοποίηση από την Τουρκία. Υστερα από τέσσερις δεκαετίες σύγκρουσης με την τουρκική κυβέρνηση, το εκτός νόμου PKK συμφώνησε πέρυσι να αφοπλιστεί και βρίσκεται πλέον σε διαδικασία ειρήνευσης με την Αγκυρα.

Η στόχευση του Ισραήλ στο δυτικό Ιράν
Κατά τις πρώτες πέντε ημέρες της σύγκρουσης, το Ισραήλ έκανε τα περισσότερα για να προετοιμάσει το έδαφος στο εσωτερικό του Ιράν για μια πιθανή κουρδική εξέγερση. Πέρα από τη στοχοποίηση ηγετικών στελεχών στην Τεχεράνη, οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές έπληξαν εγκαταστάσεις της αστυνομίας του καθεστώτος και των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) στο δυτικό τμήμα της χώρας, ενώ τα αμερικανικά πλήγματα επικεντρώθηκαν κυρίως σε εκτοξευτές πυραύλων, αεροδρόμια, πολεμικά πλοία και άλλους στόχους στον Νότο.

Στην ανακοίνωσή του την Τετάρτη, το PJAK κάλεσε τους Κούρδους στο εσωτερικό του Ιράν «να είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες του πολέμου και των πολιτικών της Ισλαμικής Δημοκρατίας» και να «απομακρυνθούν από τα στρατιωτικά και τα κέντρα ασφαλείας του καθεστώτος».

Από την πλευρά τους, οι Κούρδοι του Ιράκ, οι οποίοι έχουν βιώσει μια σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες γεμάτη διακυμάνσεις, ενδέχεται να αμφισβητήσουν «τη δύναμη της αμερικανικής υποστήριξης» προς τους Ιρανούς ομοεθνείς τους και να διστάσουν να στηρίξουν μια επιθετική ενέργεια που θα μπορούσε να προκαλέσει ιρανικά αντίποινα, δήλωσε η Τέιλορ.

Οι Κούρδοι ηγέτες του Ιράκ υπέγραψαν πέρυσι συμφωνία με την Τεχεράνη, δεσμευόμενοι να διασφαλίσουν ότι τα σύνορα Ιράν-Ιράκ στην περιοχή τους θα προστατεύονται από εξωτερικές διεισδύσεις. Σε ανακοίνωση που εκδόθηκε την περασμένη εβδομάδα, μετά την ανακοίνωση της συμμαχίας των ιρανικών κουρδικών οργανώσεων που εδρεύουν στο Ιράκ, η ημιαυτόνομη Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν (KRG) στο βορειοανατολικό Ιράκ δήλωσε ότι δεν θα επιτρέψει να χρησιμοποιηθεί το έδαφός της ως «βάση επιθετικών ενεργειών εναντίον γειτονικής χώρας».

Τόσο ο Ταλαμπανί όσο και ο πρόεδρος της KRG Νετσιρβάν Μπαρζανί δέχθηκαν επίσης τηλεφωνήματα την Τετάρτη από τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί. Ο Ταλαμπανί «υπογράμμισε τη σημασία της αναζήτησης ειρηνικών λύσεων στα ζητήματα και της επιστροφής στον διάλογο για τη διατήρηση της σταθερότητας στη Μέση Ανατολή, επισημαίνοντας ότι όλες οι προσπάθειες της PUK κινούνται σε αυτό το πλαίσιο», ανέφερε ανακοίνωση του γραφείου του.

Ο Αραγτσί, σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, ευχαρίστησε τον Ταλαμπανί «για τον ρόλο και την επιρροή του στη διατήρηση της σταθερότητας στο Ιράκ και στην Περιφέρεια του Κουρδιστάν» και «εξέφρασε τον σεβασμό του για την ειρηνική στάση της PUK στην περιοχή».

Το γραφείο του Μπαρζανί ανέφερε ότι τόσο ο ίδιος όσο και ο Αραγτσί «τόνισαν την ανάγκη προστασίας της ασφάλειας των συνόρων, με τρόπο που να αποτρέπει κάθε προσπάθεια υπονόμευσης της σταθερότητας της περιοχής και περαιτέρω επιδείνωσης της κατάστασης».

Καθώς οι Κούρδοι του Ιράκ προσπαθούν να αποφασίσουν αν θα εμπλακούν άμεσα στον διευρυνόμενο πόλεμο με το Ιράν, οι επιλογές τους ενδέχεται να περιοριστούν. Πλήγματα που εξαπολύθηκαν τόσο από το Ιράν όσο και από φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο εσωτερικό του Ιράκ έχουν στοχοποιήσει την πρωτεύουσά τους, την Ερμπίλ, προφανώς για να αποθαρρύνουν οποιαδήποτε στήριξη προς την ιρανική αντιπολίτευση.

«Βρισκόμαστε σε μια πολύ λεπτή θέση», δήλωσε αξιωματούχος της PUK. «Αν αυτή η [ιρανική κουρδική] χερσαία επίθεση αποτύχει, δεν γνωρίζουμε ποια θα είναι η αντίδραση του Ιράν απέναντι στην Περιφέρεια του Κουρδιστάν στο Ιράκ. Ταυτόχρονα, δεν μπορούμε απλώς να απορρίψουμε το αίτημα του Τραμπ, ιδίως όταν τηλεφωνεί προσωπικά και το ζητά».

 Πηγή: Washington Post