Ψηφιακό δίπλωμα, νέοι κανόνες και ενιαίες ποινές: Πώς αλλάζει η οδήγηση σε Ελλάδα και Ευρώπη

Ένα νέο, κοινό πλαίσιο για τις άδειες οδήγησης βρίσκεται προ των πυλών στην Ευρωπαϊκή Ένωση και, εφόσον οριστικοποιηθεί, αναμένεται να μεταμορφώσει όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα για το δίπλωμα και τους κανόνες οδήγησης.

Η Ε.Ε. προχωρά σε μία από τις πιο εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις στον τομέα της κινητικότητας των τελευταίων δεκαετιών, με βασικό στόχο την εναρμόνιση των εθνικών συστημάτων και τη δημιουργία ενός ενιαίου κανονιστικού πλαισίου που θα εφαρμόζεται σε όλα τα κράτη-μέλη.

Η νέα Οδηγία (ΕΕ) 2025/2205 επιχειρεί να εξαλείψει τις σημαντικές διαφοροποιήσεις που υπάρχουν σήμερα από χώρα σε χώρα, τόσο στη μορφή των διπλωμάτων όσο και στις διαδικασίες απόκτησης, ανανέωσης και αφαίρεσής τους.

Οι παρεμβάσεις αφορούν κυρίως την ψηφιοποίηση, το καθεστώς των νέων οδηγών, το σύστημα εξετάσεων και τις κυρώσεις για σοβαρές παραβάσεις.

Ψηφιακό δίπλωμα στο κινητό
Η πιο άμεση και εμφανής αλλαγή είναι η καθιέρωση της ψηφιακής άδειας οδήγησης. Η εφαρμογή της θα ξεκινήσει σταδιακά από το 2028, ενώ το 2030 η ψηφιακή μορφή θα αποτελεί το βασικό και προεπιλεγμένο έγγραφο σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το δίπλωμα θα αποθηκεύεται στο κινητό τηλέφωνο του οδηγού, μέσω ψηφιακών πορτοφολιών αντίστοιχων με το myGov Wallet που χρησιμοποιείται ήδη στην Ελλάδα. Η ψηφιακή άδεια θα αναγνωρίζεται σε όλα τα κράτη-μέλη, διευκολύνοντας τόσο τους ελέγχους όσο και τις μετακινήσεις εντός της Ε.Ε.

Παράλληλα, η έντυπη άδεια δεν καταργείται. Θα συνεχίσει να εκδίδεται για όσους τη χρειάζονται –ιδίως για ταξίδια εκτός Ε.Ε.– και θα διαθέτει ενσωματωμένο κωδικό QR, ενισχύοντας την ασφάλεια και περιορίζοντας τα φαινόμενα πλαστογράφησης.

Αλλαγές για νέους οδηγούς
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στους νέους οδηγούς, με την υιοθέτηση ενός ενιαίου συστήματος «σταδιακής εισόδου» στην οδήγηση. Σε όλα τα κράτη-μέλη θα επιτρέπεται η απόκτηση άδειας από την ηλικία των 17 ετών, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Ο ανήλικος οδηγός θα μπορεί να οδηγεί αποκλειστικά με συνοδό, ο οποίος θα πρέπει να είναι τουλάχιστον 24 ετών, να διαθέτει δίπλωμα κατηγορίας Β για τουλάχιστον πέντε χρόνια και να μην έχει καταγράψει σοβαρές τροχαίες παραβάσεις την τελευταία πενταετία. Στόχος είναι η απόκτηση εμπειρίας σε πραγματικές συνθήκες κυκλοφορίας, πριν την πλήρη και αυτόνομη οδήγηση.

Παράλληλα, καθιερώνεται υποχρεωτική δοκιμαστική περίοδος δύο ετών για όλους τους νέους οδηγούς. Κατά τη διάρκειά της, οι ποινές για σοβαρές παραβάσεις –όπως οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ ή ουσιών και υπερβολική ταχύτητα– θα είναι αυστηρότερες σε σύγκριση με εκείνες που ισχύουν για πιο έμπειρους οδηγούς.

Ενιαίες ποινές σε όλη την Ε.Ε.
Σημαντική τομή αποτελεί και η πλήρης εναρμόνιση των διασυνοριακών κυρώσεων. Εάν ένας οδηγός χάσει την άδειά του σε οποιοδήποτε κράτος-μέλος λόγω σοβαρής παράβασης, η ποινή θα ισχύει πλέον σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση και όχι μόνο στη χώρα όπου διαπράχθηκε η παράβαση.

Νέες εξετάσεις και τεχνολογία
Η οδηγία λαμβάνει υπόψη και τις τεχνολογικές εξελίξεις στον χώρο του αυτοκινήτου. Οι εξετάσεις για την απόκτηση διπλώματος θα προσαρμοστούν στη σύγχρονη πραγματικότητα, με τους υποψήφιους οδηγούς να αξιολογούνται και στη σωστή χρήση συστημάτων υποβοήθησης (ADAS), όπως κάμερες, αισθητήρες και συστήματα υποβοηθούμενης στάθμευσης.

Διάρκεια ισχύος και ιατρικοί έλεγχοι
Τέλος, η διάρκεια ισχύος των αδειών οδήγησης κατηγοριών Β και Α καθορίζεται ενιαία στα 15 έτη σε όλη την Ε.Ε. Για οδηγούς ηλικίας 65 ετών και άνω, τα κράτη-μέλη θα μπορούν να μειώνουν τη διάρκεια ισχύος, επιβάλλοντας συχνότερους ιατρικούς ελέγχους.

Η έμφαση θα δίνεται κυρίως στην όραση και στην καρδιαγγειακή κατάσταση, με στόχο τη διασφάλιση ότι οι οδηγοί παραμένουν ικανοί να κινούνται με ασφάλεια στο οδικό δίκτυο.