Συνομιλώντας με τον συγγραφέα Γιάννη Νικολούδη για την νέα του νουβέλα που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη
Το προηγούμενο μυθιστόρημα του Γιάννη Νικολούδη «Άδειος τόπος» πέρα από τις βραβεύσεις και την αναγνώριση, μίλαγε για το θέμα της ιθαγένειας με έναν τρόπο αφτιασίδωτο, καίριο και ρεαλιστικό. Τίποτα όμως δεν σε προετοιμάζει για το σκοτάδι και την καταβύθιση στο «Κόκκινο Φαράγγι».
Στη νουβέλα πρωταγωνιστές είναι τρεις έφηβοι που χρησιμοποιούν τα ηλεκτρονικά ονόματα των άβατάρ τους και ανακαλύπτουν ένα εγκαταλελειμμένο σπίτι, μέσα στην πυκνή βλάστηση που θυμίζει κάτι σαν τις καρύδες και τα μπαμπού του «Αποκάλυψη τώρα» και ένας άνδρας με λαβωματιές από τον πόλεμο της μνήμης που γυρνά στον τόπο που γεννήθηκε. Οι ιστορίες τους διασταυρώνονται και τα ντόμινο που ζυγίζουν οκάδες πέφτουν πάνω τους. Μίλησα με τον συγγραφέα για την αδυναμία καλουπώματος της βίας, την αντανάκλαση της ανθρώπινης σκληρότητα ς πάνω στα βράχια και την περιπετειώδη παιδική ηλικία.
Η πρώτη μου αντίδραση μόλις τέλειωσα το διάβασμα της νουβέλας , ήταν να γράψω στις σημειώσεις του κινητού τη φράση «Θεαματικά ανάλγητο». Το δέχεσαι ως κύδο; Γνωρίζεις πως έγραψες ένα «ζόρικο» βιβλίο;
Καταλαβαίνω τι εννοείτε και το αποδέχομαι. Αναπόφευκτα μου γεννιούνται οι ακόλουθες σκέψεις. Η βία με όλα της τα παρακλάδια και τις εκφάνσεις είναι ένα πολύ εύκολα προσβάσιμο θέαμα – σε πρώτο επίπεδο είμαστε τόσο εξοικειωμένοι με αυτήν ώστε δεν μας αγγίζει πραγματικά. Όλο αυτό το υλικό εσωτερικεύεται και συσσωρεύεται και μακροπρόθεσμα μπορεί να δράσει σαν δηλητήριο μέσα μας. Στο Κόκκινο φαράγγι συμβαίνουν άσχημα και βίαια πράγματα – δεν εθελοτυφλώ ως προς αυτό. Αν αυτή η βία ίσως ξεβολεύει άμεσα τον αναγνώστη το αποδίδω στον απρόσμενο τρόπο που παρουσιάζεται και ότι έχει την μορφή μιας κεκτημένης ταχύτητας. Επιπλέον η βία αυτή ξεσπάει επί δικαίων και αδίκων και οι δρώντες – θύματα ή θύτες ή και τα δύο, ή τίποτα από τα δυο – αγνοούν το πλαίσιο της. Αυτό της προσδίδει κάτι τραγικό. Αλλά νομίζω ότι αυτό λίγο πολύ συμβαίνει και στην πραγματικότητα, όσο και αν οι άνθρωποι προσπαθούν να εκλογικεύσουν τα φαινόμενα αυτά. Και κατά τη γνώμη μου αυτή η αδυναμία μας να την βάλουμε σε ένα καλούπι κάνει την βία περισσότερο τρομακτική.
Ο χώρος που διαδραματίζεται η ιστορία σου βρίσκεται σε ένα γεωγραφικό και χρονικό μάελστρομ που ξεκινά από ιερογλυφικά σε σπηλιές και φτάνει σε παιδιά με ονόματα άβαταρ. Τι επεδίωξες με αυτό τον χωροχρονικό ιστό;
Αυτή η πλευρά του βιβλίου ήταν η πλέον ερεθιστική για μένα. Ο άνθρωπος από την απαρχή του πολιτισμού – είτε αυτό το μασκάρευε με παγανιστικά και θρησκευτικά χαρακτηριστικά, είτε όχι – προσπαθούσε να φανταστεί τον εαυτό του. Να τον παρουσιάσει ξανά και ξανά, να τον εξιδανικεύσει ή και να τον μειώσει. Πάντως, σε κάθε περίπτωση, να δώσει στην ακατέργαστη φύση του μια μορφή με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και όρια. Με άλλα λόγια, να αφηγηθεί την ίδια του την ύπαρξη. Από τον άνθρωπο των σπηλαίων που παρουσιαζόταν ως κυνηγός στις πρώτες τραχιές απεικονίσεις του πάνω στον βράχο, ως τις ευέλικτες εικονικές προσωπικότητες του σύγχρονου ψηφιακού κόσμου – θεωρώ ότι η ουσία είναι ίδια. Κάτι σαν μια ανθρωπολογική σταθερά. Φυσικά στη σημερινή περίπλοκη εποχή μας αυτό λαμβάνει πιο σύνθετες και ρευστές εκδηλώσεις.
Με το μυαλό να κάνει ταξίδια στον σκληρό κόσμο και στα λογοτεχνικά σύνορα, ταξίδευα διαρκώς στο Μεξικό και στη γραφή της Φερνάντα Μελτσόρ που δεν χαρίζει «ούτε του παπά νερό». Ποιες ήταν οι συγγραφικές προσλαμβάνουσες ή ακόμα και επιρροές ; Υπάρχει σπόρος αληθινής ιστορίας σε αυτά που έγραψες;
Τίποτα δεν έρχεται από το κενό. Δεν θα πω πως τα γεγονότα που περιγράφονται στο βιβλίο είναι πραγματικά – ούτε στο ελάχιστο. Όμως οι ψυχικές φορτίσεις και ενέργειες, η αίσθηση αποπροσανατολισμού, η δυσφορία, το άγχος και η σκοτεινιά – όλα αυτά αναμφίβολα πατάνε στις αγωνίες και στους τρόμους του συγγραφέα. Όχι λόγω βιωμάτων, αλλά περισσότερο εξαιτίας ιδιοσυγκρασίας και αισθητικών αναζητήσεων. Κι εδώ έρχομαι στο ζήτημα των συγγραφικών επιρροών. Ο συγγραφέας είναι κυρίως αναγνώστης – η συγγραφή συνήθως είναι πάρεργο που συγκριτικά με την ανάγνωση προσφέρει ελάχιστες απολαύσεις. Το έργο της Μελτσόρ με ενδιαφέρει. Το έργο του Κόρμακ Μακάρθι εξίσου. Τα βιβλία του Χέμινγουεϊ, του Φώκνερ, του Κόνραντ, οι ιστορίες του Ισαάκ Μπάμπελ. Ο Θουκυδίδης. Και ευτυχώς πολλά άλλα βιβλία και συγγραφείς. Μια μορφή ειλικρίνειας, ακόμα και ωμής, η αναζήτηση των σκοτεινών πτυχών, το γιατί της βίας, η αντανάκλαση των ψυχικών κραδασμών πάνω στο τοπίο – αυτές είναι οι ιδανικές μου αναγνώσεις.
Η γλώσσα και η συμπεριφορά των παιδιών είναι ένα μπάσταρδο και σκληρό ρεμίξ στον Τομ Σόγιερ ή στον Άρχοντα των Μυγών. Γιατί η αθωότητα και τα νιάτα μοιάζουν με ρημαγμένο τοπίο;
Ίσως γιατί έχουμε συνδέσει τα νιάτα με την αθωότητα, ίσως γιατί ο άνθρωπος στην ενήλικη εκδοχή του έχει αποδειχτεί τόσο σκληρός και ανάλγητος ώστε μας αναγκάζει να εφεύρουμε μια ιδανική αμόλυντη εκδοχή του στην παιδική ηλικία. Υποθέτω ότι γι’ αυτό το λόγο μια διαφορετική προσέγγιση πάνω σε αυτό το ζήτημα πάντα μας αιφνιδιάζει. Στο βιβλίο ήθελα να το διερευνήσω αυτό. Νομίζω παρόλα αυτά ότι οι έφηβοι ήρωες μου έχουν στοιχεία αθωότητας και αφέλειας. Αυτό το μείγμα – αφέλειας και μοχθηρίας – έπρεπε να αποτυπωθεί και στη γλώσσα. Τα σπουδαία βιβλία που αναφέρετε – ειδικά το βιβλίο του Γκόλντινγκ – έχουν και αυτό το χαρακτηριστικό.
Ο ενήλικας ήρωας της νουβέλας είναι ακόμα παιδί; Ο γενέθλιος τόπος δημιουργεί μια ηλικιακή αντιστροφή;
Καίρια επισήμανση. Ναι, αυτό ακριβώς συμβαίνει. Τα τραύματα του – συνδεδεμένα με τον γενέθλιο τόπο – τον καθηλώνουν, τον κάνουν να βουλιάξει στα σκοτεινά νερά μιας εύθραυστης παιδικότητας από την οποία παλεύει να ξεφύγει. Η πορεία του στο φαράγγι κατά κάποιο τρόπο δείχνει και αυτό – ή τουλάχιστον ο συγγραφέας είχε και αυτό στο νου του όταν περιέγραφε αυτή την πορεία.
Επειδή πολύς λόγος γίνεται για το «κακό» σαν σπορέα του βιβλίου, λέξη που αντικαθιστώ με το «σκληρότητα», θα ήθελα να μας πεις μια έκφανση του καλού που εμφανίστηκε πρόσφατα μπροστά σου.
Αυτό θα μου επιτρέψετε να το κρατήσω για μένα.
Ακολουθήστε το thebest.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο thebest.gr
