Κινησιολογία και αθλητισμός: Η επιστήμη πίσω από κάθε καλή επίδοση

Έχεις αναρωτηθεί ποτέ γιατί κάποιοι αθλητές μοιάζουν να κινούνται με εξωπραγματική ευκολία, ενώ άλλοι δυσκολεύονται ή τραυματίζονται συχνά;

Ίσως έχεις σκεφτεί ότι είναι απλώς το ταλέντο ή τα γονίδια. Αν και αυτά παίζουν ρόλο, το πραγματικό μυστικό κρύβεται σε μια λέξη που ακούγεται πολύ, αλλά λίγοι κατανοούν πλήρως: την κινησιολογία.

Η μελέτη της μηχανικής του σώματος είναι, με απλά λόγια, η επιστήμη που εξηγεί πώς οι μύες, τα οστά και το νευρικό σύστημα συνεργάζονται για να παράγουν κίνηση. Αν σε ενδιαφέρει το αντικείμενο, βρίσκεσαι στο σωστό σημείο.

Κινησιολογία και τραυματισμοί

Γνώριζες ότι η κινησιολογία είναι αυτή που θα βρει τη λύση όταν ένας αθλητής τραυματιστεί, με το να εξετάσει ολόκληρη την κινητική αλυσίδα, όχι μόνο το σημείο του πόνου; Κι όμως ο κινησιολόγος γνωρίζει ότι ένας πόνος στον ώμο μπορεί να ξεκινάει από μια λάθος κλίση της λεκάνης και αυτή ακριβώς η ολιστική προσέγγιση είναι που τον κάνει απαραίτητο.

Ακόμα και οι φυσικοθεραπευτές βασίζονται σε αυτή την επιστήμη. Κάποιος που έχει σπουδάσει φυσικοθεραπεία στο Μητροπολιτικό Κολλέγιο, για παράδειγμα, βλέπει το «γιατί» πίσω από τον τραυματισμό και σχεδιάζει μια στρατηγική επανένταξης που βασίζεται σε δεδομένα και όχι σε εικασίες.

Οι περισσότεροι τραυματισμοί στον αθλητισμό, άλλωστε, είναι αποτέλεσμα επαναλαμβανόμενων λανθασμένων κινήσεων ή μυϊκών ανισορροπιών και όχι ατυχήματος - αυτό τουλάχιστον υποστηρίζει πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύτηκε στο British Journal of Sport Medicine, σύμφωνα με την οποία το 50,3% των τραυματισμών που καταγράφηκαν ήταν από “overuse”, δηλαδή από επαναλαμβανόμενη καταπόνηση και μικροτραυματισμούς και όχι από ένα μόνο συμβάν.

Η σωστή κινησιολογία λοιπόν δεν προλαμβάνει μόνο τους τραυματισμούς, αλλά μπορεί να επιταχύνει και την επιστροφή στους αγώνες, μαθαίνοντας στον αθλητή να κινείται σωστά, αποφεύγοντας τα λανθασμένα μοτίβα που πιθανώς οδήγησαν στον τραυματισμό.

Κινησιολογία και μεγιστοποίηση απόδοσης

Βασικό πυλώνα της κινησιολογίας αποτελεί η εμβιομηχανική, η επιστήμη που αναλύει με ακρίβεια τις δυνάμεις, τις ροπές και τα φορτία που ασκούνται στο σώμα, αντιμετωπίζοντάς το ως ένα σύστημα μοχλών που υπακούει στους νόμους της φυσικής. Όταν κατανοήσουμε Α) πώς το σώμα λειτουργεί ως σύστημα μοχλών, Β) πώς επικοινωνεί ο εγκέφαλος με τους μύες για την εκτέλεση σύνθετων κινήσεων και Γ) πώς η κινητικότητα των αρθρώσεων επηρεάζει την απόδοση, τότε μπορούμε πραγματικά να μεγιστοποιήσουμε την απόδοσή μας.

Στη σφαιροβολία, για παράδειγμα, η τελική ταχύτητα της βολής εξαρτάται από τη μεταφορά δύναμης από τα κάτω άκρα προς τον κορμό και τελικά στο άνω άκρο, σε μια αλυσίδα που αν «σπάσει» σε ένα σημείο, χάνεται ισχύς.

Ένας άλλος τρόπος με τον οποίο η κινησιολογία βελτιστοποιεί την απόδοσή μας είναι και μέσα από την οικονομία κίνησης - το πώς μπορούμε να παράγουμε το ίδιο έργο με λιγότερη κατανάλωση ενέργειας.

Κλασικό παράδειγμα εδώ είναι οι μαραθωνοδρόμοι και το λεγόμενο running economy: κάθε περιττή κίνηση των χεριών, κάθε λάθος πάτημα του ποδιού που απορροφά ενέργεια αντί να την αντανακλά, τους κουράζει πρόωρα και, βελτιώνοντας την κινησιολογία τους, μαθαίνουν να χρησιμοποιούν την ελαστική ενέργεια των τενόντων τους. Ουσιαστικά, παίρνουν «δωρεάν» δύναμη από το ίδιο τους το σώμα.

Κινησιολογία και τεχνολογία

Σήμερα, η επιστήμη της κίνησης είναι πιο προσιτή από ποτέ. Από τα smartwatches που αναλύουν τον χρόνο επαφής του ποδιού μας με το έδαφος, μέχρι τις εφαρμογές που αναλύουν τη γωνία των αρθρώσεων μέσω AI, έχουμε ένα «εργαστήριο» στην τσέπη μας και διάφορα εργαλεία που μας βοηθούν να βελτιώσουμε την κίνησή μας και, τελικά, τις επιδόσεις μας.

Όταν καταλάβουμε πώς κινούμαστε, αποκτάμε μια νέα αυτοπεποίθηση. Κάθε βήμα γίνεται πιο σίγουρο, κάθε κίνηση πιο αποτελεσματική και η απόδοση έρχεται ως φυσικό επακόλουθο της σωστής λειτουργίας. 

Στο τέλος της ημέρας, ο αθλητισμός είναι μια γιορτή της ανθρώπινης δυνατότητας. Η κινησιολογία δεν είναι εδώ για να κάνει την προπόνησή μας βαρετή ή υπερβολικά τεχνική αλλά για να μας δώσει τον «χάρτη» του ίδιου μας του σώματος. Κι αν θέλεις να ασχοληθείς με το αντικείμενο, σίγουρα θα εντυπωσιαστείς με όσα μάθεις.