IRIS: Νέος ελεγκτικός μηχανισμός της ΑΑΔΕ – Τι ισχύει για τα πρόστιμα

Η αύξηση από τις 15 Ιανουαρίου των ημερήσιων ορίων συναλλαγών με το σύστημα άμεσων πληρωμών IRIS, από τα 500 στα 1.000 ευρώ, θέτει σε εγρήγορση τον ελεγκτικό μηχανισμό της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Ελέγχων ( ΑΑΔΕ ).

Συγκεκριμένα, με τον ελεγκτικό μηχανισμό της ΑΑΔΕ, σκοπός είναι να εντοπισθούν επιχειρήσεις και ελεύθεροι επαγγελματίες που δεν έχουν προχωρήσει στη διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές και το IRIS.

Με στόχο την διασφάλιση της πλήρους καταγραφής των συναλλαγών και τον περιορισμό της φοροδιαφυγής, οι έλεγχοι θα είναι σαρωτικοί και σε 24ωρη βάση, καθώς η ΑΑΔΕ γνωρίζει ότι παρά την καθολική εφαρμογή του μέτρου υπάρχουν ακόμα εταιρίες που  παρακάμπτουν το σύστημα με διάφορα ψηφιακά «κόλπα» ώστε να μη δηλώνουν τον πραγματικό τους τζίρο.

Στο πλαίσιο των ελεγκτικών διαδικασιών:
Θα εξετάζουν αν η επιχείρηση διαθέτει νόμιμο και δηλωμένο ΦΗΜ, συμβατό με τις τεχνικές προδιαγραφές του Υπουργείου Οικονομικών. Η μη δήλωση ή η χρήση μη συμβατού μηχανισμού θεωρείται σοβαρή παράβαση.

Θα ελέγχουν ότι τα POS επικοινωνούν υποχρεωτικά με τις ταμειακές μηχανές, ώστε κάθε πληρωμή με κάρτα να «κλειδώνει» το ποσό της απόδειξης. Η μη σύνδεση των δύο συσκευών αποτελεί αδίκημα και μπορεί να οδηγήσει σε υψηλά πρόστιμα.

Θα διαπιστώνουν αν οι συναλλαγές που περνούν από το POS εμφανίζονται αυτόματα και στον ΦΗΜ και στο myDATA. Η άμεση καταγραφή των δεδομένων διασφαλίζει την πλήρη διαφάνεια και αποτρέπει την απόκρυψη εσόδων.

Στο ελεγκτικό πεδίο, και η παράκαμψη συστήματος ή «μαύρο» POS. Οι ελεγκτές εντοπίζουν περιπτώσεις όπου το POS λειτουργεί μεμονωμένα, χωρίς σύνδεση με την ταμειακή μηχανή, κάτι που θεωρείται σοβαρή φορολογική παράβαση. Τέτοιες πρακτικές ενισχύουν τη φοροδιαφυγή και αντιμετωπίζονται με αυστηρά πρόστιμα.

Απόρριψη προσφυγής επιχείρησης για μη διασύνδεση POS
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση επιχείρησης που της επιβλήθηκε πρόστιμο 20.000 ευρώ επειδή δεν διασύνδεσε εγκαίρως τα τερματικά POS (EFT/POS) με τον φορολογικό ηλεκτρονικό μηχανισμό (ΦΗΜ) και με πάροχο ηλεκτρονικής τιμολόγησης, όπως απαιτεί η νομοθεσία. Η επιχείρηση κατέθεσε ενδικοφανή προσφυγή στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών, επικαλούμενη «τεχνικές δυσκολίες» και «αδυναμία ολοκλήρωσης της διασύνδεσης παρά τις προσπάθειες που κατέβαλε». Ωστόσο, η προσφυγή απορρίφθηκε, επιβεβαιώνοντας την αυστηρότητα των κανόνων.

Η υπόθεση αφορά το φορολογικό έτος 2024, δηλαδή τις συναλλαγές και τις υποχρεώσεις διασύνδεσης εντός του έτους αυτού, αλλά η επιβολή του προστίμου έγινε στις αρχές του 2026. Οι αρχές τονίζουν ότι η διασύνδεση των POS και των ταμειακών μηχανών με το IRIS αποτελεί πλέον υποχρέωση και όχι επιλογή, καθώς εξασφαλίζει την πλήρη καταγραφή των συναλλαγών, μειώνει τη χρήση μετρητών και συμβάλλει στον περιορισμό της φοροδιαφυγής.

Τα πρόστιμα
Για τις επιχειρήσεις που υποχρεούνται να χρησιμοποιούν POS και IRIS, αλλά δεν τα έχουν συνδέσει με τα ηλεκτρονικά συστήματα της ΑΑΔΕ, όπως επίσης και για τις εταιρείες πώλησης και υποστήριξης των απαραίτητων λογισμικών προβλέπονται τσουχτερά πρόστιμα. 

Τα πρόστιμα ανέρχονται σε 10.000 ευρώ για επιχειρήσεις με απλογραφικά βιβλία και 20.000 ευρώ για επιχειρήσεις με διπλογραφικά βιβλία ενώ για τις εταιρείες παροχής και υποστήριξης του λογισμικού, προβλέπονται κυρώσεις που φθάνουν μέχρι και ανάκληση της άδειας λειτουργίας. 

Το πρόστιμο μειώνεται κατά 50% για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε οικισμούς έως 500 κατοίκους ή σε νησιά με πληθυσμό κάτω των 3.100 κατοίκων.