"Προσοχή, άνθρωπος δαγκώνει" ή αλλιώς, όταν η Πάτρα αποκτά τη δική της θεατρική πρόταση από τα δικά της τα ...παιδιά και δίνει ...ρέστα- Μην το χάσετε

Όταν αποχωρείς από μια παράσταση έχοντας την αίσθηση ότι «κάτι συμβαίνει», κάποια πρόταση κατατίθεται με τρόπο που δεν «φωνάζει», αλλά σκάβει έξυπνα μέσα σου, τότε ναι, μπορείς να μιλήσεις  για την τέχνη της ...ανανέωσης της ιδέας της τέχνης, με την έννοια της φρέσκιας προσέγγισης παλιών και νέων «υλικών» και του αυθόρμητου και ειλικρινούς μοιράσματος με το κοινό, μιας ιστορίας που σε συνοδεύει ώρα μετά στο σπίτι σου. Αυτή είναι άλλωστε και η πιο ευεργετική διάσταση του θεάτρου: ο ίσκιος που σε παίρνει το κατόπι και είναι τόσο φιλικός, όσο και πιεστικός, που σε υποχρεώνει να σκεφτείς πάνω σε αυτό που έχεις νιώσει.

Με αυτό το συναίσθημα αποχώρησα από την παράσταση "Προσοχή άνθρωπος δαγκώνει" που ανεβάζει στην σκηνή του «Επίκεντρου+» το έργο ενός εκ των σημαντικότερων συγγραφέων της ρωσικής λογοτεχνίας, ενός αιρετικού της σάτιρας και της καυστικής σκέψης,  ο οποίος πέτυχε το καλύτερο που μπορεί να επιθυμήσει συγγραφέας: να τον λατρεύουν οι νέες γενιές.

Από μόνη της η επιλογή του Μπουλγκάκοφ, αποτελεί έναν ισχυρό λόγο για να περάσει κανείς την πόρτα του θεάτρου. To πνεύμα αυτού του ανατρεπτικού συγγραφέα, η καριέρα του οποίου συγκρούστηκε με τη  λογοκρισία και κατάφερε να την προσπεράσει, φτάνει απίστευτα δυνατό και πρωτοπόρο στο σήμερα κάνοντας τις ανάλαφρες στιγμές να αποκτούν δεύτερο και τρίτο και τέταρτο ...δέρμα, σε απανωτές στρώσεις κάτω από κάθε σκηνή ή ατάκα. Εσύ δεν έχεις παρά να αφήσεις το μυαλό σου να διεισδύσει με μια βουτιά στην γνώση και την ανατομία των πραγμάτων.

To υπέροχο  με τον Μπουλγκάκοφ είναι ότι όλα τούτα συμβαίνουν αβίαστα και ενώ εσύ ...γελάς.

Και δεν γελάς, απλώς σε αυτή την παράσταση... Ξεκαρδίζεσαι.

Μπαίνοντας στον χώρο του "Επίκεντρου +", συναντάς τους «συνεργάτες» του Μπουλγκάκοφ και όταν ανακαλύπτεις ότι οι περισσότεροι από αυτούς είναι Πατρινοί, ή ζουν μόνιμα στην Πάτρα,  τότε αντιλαμβάνεσαι ότι η πρόταση που σου απευθύνεται, έχει την δύναμη ενός σπόρου που πέφτει στο έδαφος για να καλλιεργηθεί και να μείνει και δεν πρόκειται για εποχιακό φυτό.

H σκηνοθέτης  Χρυσούλα Παπαδοπούλου «έχτισε» πάνω στην έξυπνη, ευρηματική και νευρώδη  θεατρική διασκευή  του Αντώνη Σκιαθά μια παράσταση για ...νέα μυαλά, πονηρή, καυστική,  τολμηρή και... ατίθαση,  η οποία σε συνδυασμό με το ανατρεπρικό  σκηνικό και τα κοστούμια της Μαρίας Αλανιάδη που τονίζουν το συγκεκχυμένο της ανθρώπινης φύσης και του λογισμού και τους «στοχευμένους» φωτισμούς του Νίκου Σωτηρόπουλου, μας δίνει ένα εξαιρετικό αποτέλεσμα μακριά από τα συνήθη στερεοτυπικά θεατρικά ειωθότα, προορισμένη, θα έλεγε κανείς, να κλείσει το μάτι κυρίως στο νεανικό κοινό που και στην Πάτρα της κρίσης, κάνει το θέατρο μέρος της ζωής του.

Σε αυτή την θεατρική οικειότητα, στην οποία συμβάλλει τα μέγιστα η εγγύτητα σκηνής και θεατών στο θεατράκι της περιοχής του Αγίου Διονυσίου, οι συντελεστές σου μεταφέρουν την εντύπωση μιας παρέας επαγγελματιών που το διασκεδάζει με τους φίλους της τους... θεατές.

Όλοι λειτουργούν με την αίσθηση της ισότητας των ρόλων, κάτι που έχει απόλυτη ανάγκη το θέατρο για να αναπνεύσει την αλήθεια του, κόντρα στον  εσμό των ευκόλων εντυπώσεων.

Θα ξεχωρίσω ωστόσο τον Σάρικ, τον μοναδικό Τζίμη Πολίτη, ο οποίος όσο πάει και απογειώνει το κωμικό ταλέντο του και τον καθηγητή Πρεομπραζένσκι Μιχάλη Σμυρλή, οι οποίοι «κεντάνε» ο ένας στο ρόλο του σκύλου που του μεταμοσχεύουν ανθρώπινη υπόφυση και ο άλλος στο ρόλο του γιατρού που  επιχειρεί να δημιουργήσει ένα νέο μοντέλο ανθρώπου  κάτω από την μύτη της ρωσικής Επανάστασης, η οποία εξελίσσει στον επάνω όροφο ένα κομμάτι του εαυτού της.

Ο Τζίμης έχει ένα ατού το οποίο τον κάνει να «γράφει» στην σκηνή δικά του ...έπη. Έχει τη στόφα του παλιού κωμικού ηθοποιού, της εποχής της ασπρόμαυρης ελληνικής κινηματογραφικής νιότης, του έμφυτου ταλέντου, που αυτοδίδακτο και πηγαίο, αυτονομείται και διεκδικεί τον... τόπο του.

Αυτή η δυνατότητα κάνει την Τζίμη να γίνεται ένας απολαυσιτκός Σάρικ που σε κάνει να κρατάς την κοιλιά σου ακόμη και τις ώρες της σιωπής. Όπως συνέβαινε με τον Αυλωνίτη, τον Χατζηχρήστο, τον Σταυρίδη και άλλους ασπρόμαυρους ...προγόνους του.

Αυτή η υποκριτική «αθωότητα», παντρεμένη με την τρέλα ενός έργου γραμμένου από τον Μπουλγκάκοφ, όπως το "Καρδιά σκύλου" στο οποίο μπλέκονται η σχέση με την εξουσία, η ισορροπία μεταξύ τραγικού και γελοίου, το καθημερινό χάος, τα ζωώδη ένστικτα, οι  πειραματισμοί και η βίαιη εισβολή στη φύση, η έννοια του δημιουργού και του υποκειμένου, με το κοινωνικό μόρφωμα της μεταεπαναστατικής Ρωσίας, τις συγκρούσεις, τα νέα στερεότυπα, τις αξίες και τις ψευδαισθήσεις, όλα ραντισμένα από τον φανταστικό ρεαλισμό του πατέρα του κορυφαίου έργου «Ο μαιτρ και η Μαργαρίτα», οδηγούν σε ένα καθαρό και ευκρινές αποτέλεσμα μέσα από το δρόμο του αβίαστου γέλιου.

Στον αντίποδα του ανεπίδεκτου όντος, πρώην αδέσποτου  σκύλου Σάρικ ο γιατρός Προεσμπραζένσκι Μιχάλης Σμυρλής, ο οποίος  είναι ο άνθρωπος που χώνει τη μύτη του στην Επανάσταση την οποία παρακολουθεί χωρίς να είναι μέρος της, ζώντας σε ένα δικό του όροφο, σε ένα δικό του κόσμο, μέσα στο ίδιο του το σπίτι. Νευρώδης και κριτικός, βλέπει τον ανθρωπο-σκύλο- δημιούργημά του, μέλος πλέον της επαναστατικής ομάδας,  να θέτει σε κίνδυνο την κοινωνική και επιστημονική του υπόσταση.

Ο Σμυρλής έδωσε έναν καταπληκτικό ρόλο με  εντάσεις και υφέσεις, μιλώντας ακόμη και με τη στάση του σώματός του, πειστικός και όσο πρέπει "ευανάγνωστος" όσο και ο ρόλος του.

Με μέτρο και καλές δόσεις αυτοσαρκασμού, μεταξύ του σοβαρού και του σοβαροφανούς ο Μπουνταλώφ του Γιώργου Λογαρά, απολαυστικοί ο Κώστας Τσορτός στο ρόλο του Θίοντωρ και του αστυνόμου Αστρόφσκι, η Καλλιρόη Τσώκου στο ρολο της Ζήνας, ο Νικόλας Μητσόβας στους ρόλους του Σβόντερ και του μωρού, η Αβρακόμη Ξενόγιαννη στους ρόλους της Πετρούνικα και της μητέρας, ο Μάκης Νικολόπουλος στους ρόλους του Στρατηγού και του Πιότρ Αλεξάντροβιτς, η Μάχη Αντωνοπούλου στο ρόλο της Κυρίας και η Ευτυχία Μπακογιάννη στο ρόλο της Γραμματέως.

Το «Επίκεντρο +» δεν μας δίνει απλώς μια παράσταση αλλά και μια πρόταση για την πόλη, τους ανθρώπους της, τη νεολαία της, το ανθρώπινο δυναμικό της που αναζητά τρόπο έκφρασης σε μια κρίσιμη και ταραγμένη εποχή η οποία, όπως όλες οι περίοδοι κρίσης, μπορεί να αρπαχτεί από την τέχνη και να αλλάξει με αυτή  τη μοίρα της.

Σε μια πόλη που έχει εθιστεί στις εξ Αθηνών μεταφορές και αναζητά τον δικό της χαρακτήρα στη ζωή, την καθημερινότητα και την τέχνη, το να έρχονται τέτοιες επαγγελματικές δουλειές από τους δικούς της ανθρώπους, σε ένα χώρο φιλόξενο και φιλικό, σε ανθρώπινα μεγέθη που δημιουργούν την αίσθηση μιας μεγάλης παρέας που αγκαλιάζει το κοινό και το κάνει μέλος της,  είναι παραπάνω από σημαντικό. Είναι αναγκαίο και παρήγορο μαζί.

Μην το χάσετε.

Γιώτα Κοντογεωργοπούλου