Τι ισχύει με την πικροδάφνη στα σχολεία: Οι απαντήσεις του ΕΟΔΥ και οι συστάσεις προς μαθητές και καθηγητές

Η πικροδάφνη (Nerium oleander) είναι ένα από τα πιο γνωστά καλλωπιστικά φυτά στην Ελλάδα, παρούσα σε αυλές, πάρκα, δρόμους και δημόσιους χώρους.

Παρά την ανθεκτικότητα και την αισθητική της αξία, αποτελεί φυτό με ιδιαίτερα τοξικές ιδιότητες, καθώς όλα τα μέρη της περιέχουν επικίνδυνες ουσίες για τον άνθρωπο και τα ζώα.

Η εκτεταμένη παρουσία της σε χώρους όπου κινούνται παιδιά, όπως σχολεία και παιδικές χαρές, καθιστά αναγκαία την ενημέρωση για τους κινδύνους που ενέχει. Ο ΕΟΔΥ τονίζει τη σημασία της πρόληψης, της έγκαιρης αναγνώρισης και της σωστής αντιμετώπισης περιστατικών έκθεσης, με στόχο την προστασία της δημόσιας υγείας και ειδικά των παιδιών.

Παρότι οι κίνδυνοι από την πικροδάφνη είναι υπαρκτοί, ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι τα περιστατικά δηλητηρίασης είναι σπάνια και συνήθως ήπιας μορφής. Σύμφωνα με το Κέντρο Δηλητηριάσεων, από το 2020 καταγράφονται περίπου 15-20 περιστατικά παιδιών ετησίως, χωρίς να έχει χρειαστεί νοσηλεία ή χορήγηση αντίδοτου.

Υψηλές συγκεντρώσεις τοξινών
Ο γαλακτώδης χυμός της πικροδάφνης περιέχει πολλές τοξικές ουσίες. Όπως αναφέρει ο ΕΟΔΥ, τα φύλλα, τα άνθη και οι μίσχοι της περιλαμβάνουν υψηλές συγκεντρώσεις γλυκοσίδων, όπως η ολεανδρίνη, η νεριίνη και η θεβαϊνη, που καθιστούν το φυτό επικίνδυνο για ανθρώπους και ζώα.

Οι ουσίες αυτές επηρεάζουν το καρδιαγγειακό σύστημα, προκαλώντας συμπτώματα από ναυτία έως σοβαρές αρρυθμίες και αιφνίδιο καρδιακό θάνατο. Ακόμα και ο καπνός από καύση πικροδάφνης είναι τοξικός, γεγονός που την κατατάσσει στα πιο δηλητηριώδη φυτά παγκοσμίως.

Τρόποι έκθεσης
Η έκθεση στην πικροδάφνη μπορεί να συμβεί με διάφορους τρόπους: κατάποση, δερματική επαφή, εισπνοή ή επαφή μέσω τραυμάτων. Η κατάποση αποτελεί τον πιο επικίνδυνο τρόπο, ιδιαίτερα για τα παιδιά που μπορεί να παρασυρθούν από τα έντονα χρώματα των ανθέων. Οι ενήλικες μπορεί να εκτεθούν μέσω φυτικών σκευασμάτων ή μολυσμένων τροφών.

Η δερματική επαφή μπορεί να προκαλέσει ερεθισμούς ή αλλεργικές αντιδράσεις, ενώ η εισπνοή καπνού από καύση πικροδάφνης απελευθερώνει τοξικές αναθυμιάσεις. Επαφή με ανοιχτά τραύματα ή βλεννογόνους μπορεί επίσης να οδηγήσει σε απορρόφηση τοξινών.

Συμπτώματα και επιπλοκές
Η δηλητηρίαση από πικροδάφνη μπορεί να επηρεάσει το καρδιαγγειακό, γαστρεντερικό και νευρικό σύστημα. Συνήθη συμπτώματα είναι η ναυτία, ο έμετος, η διάρροια, η βραδυκαρδία ή ταχυκαρδία, καθώς και σύγχυση ή υπνηλία. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να προκληθεί καρδιακή ανακοπή εντός 24-48 ωρών.

Η σοβαρότητα εξαρτάται από τη δόση και τον τρόπο έκθεσης. Αν και οι περισσότερες περιπτώσεις δεν είναι θανατηφόρες, απαιτείται άμεση ιατρική παρέμβαση σε κάθε υποψία δηλητηρίασης.

Αντιμετώπιση
Σε περίπτωση επαφής ή κατάποσης, συνιστάται άμεση επικοινωνία με το Κέντρο Δηλητηριάσεων (210 7793777) ή με γιατρό. Πρέπει να απομακρύνεται κάθε φυτικό υλικό από το στόμα και να ξεπλένεται το δέρμα με σαπούνι και νερό. Δεν συνιστάται πρόκληση εμέτου, καθώς ενέχει κινδύνους εισρόφησης και επιδείνωσης των συμπτωμάτων.

Η ιατρική αντιμετώπιση περιλαμβάνει υποστηρικτική φροντίδα, πλύση στομάχου και, όπου απαιτείται, αντιδοτική θεραπεία.

Κίνδυνοι σε σχολεία και δημόσιους χώρους
Η παρουσία της πικροδάφνης σε σχολεία, παιδικές χαρές και πάρκα εγκυμονεί κινδύνους λόγω της ευαλωτότητας των παιδιών και της ελκυστικής εμφάνισης του φυτού. Τα παιδιά μπορεί να αγγίξουν ή να καταπιούν μέρη του φυτού ή να εισπνεύσουν καπνό από καύση κλαδιών.

Επιπλέον, η έλλειψη ενημέρωσης μεταξύ εκπαιδευτικών, προσωπικού καθαριότητας και συντήρησης αυξάνει τον κίνδυνο ατυχημάτων, καθώς συχνά δεν υπάρχει σήμανση ή προειδοποίηση για την επικινδυνότητα του φυτού.

Μέτρα πρόληψης
Η πρόληψη θεωρείται καθοριστική. Ο ΕΟΔΥ συστήνει ενημέρωση και εκπαίδευση της σχολικής κοινότητας, των κηπουρών και του προσωπικού δημόσιων χώρων, ώστε να αναγνωρίζουν το φυτό και να γνωρίζουν τις ενέργειες που πρέπει να ακολουθηθούν σε περίπτωση έκθεσης.

Επιπλέον, προτείνεται η εκπαίδευση των παιδιών ώστε να αποφεύγουν την επαφή με την πικροδάφνη και η σήμανση ή περίφραξη των χώρων όπου υπάρχει το φυτό, προκειμένου να περιοριστεί η πρόσβαση.