Έλληνοτουρκική διαμάχη για τον πατσά: «Τον σέρβιρε η Πηνελόπη»- «Υπήρχε στην Κωνσταντινούπολη από τον 17ο αιώνα»

Έλληνες και Τούρκοι «διασταυρώνουν τα κουτάλια» τους για την καταγωγή του πατσά. Είναι ελληνικό πιάτο ή τουρκικό; Η αντιπαράθεση με ιστορικά επιχειρήματα. 

Ο Δημήτρης Τσαρούχας, ιδιοκτήτης του πιο γνωστού πατσατζίδικου στη Θεσσαλονίκη, προσπαθεί να καταχωρίσει τον πατσά – τη σούπα φάρμακο για το ξενύχτι – στην UNESCO ως ένα μοναδικό και παραδοσιακό ελληνικό πιάτο που χρονολογείται από την εποχή της «Οδύσσειας» του Ομήρου. Αυτό όμως έχει αναζωπυρώσει μια νέα διαμάχη με τους Τούρκους που λένε ότι «είναι δικό τους πιάτο». Και όπως σημειώνει σε δημοσίευμά του το Associated Press, τώρα οι Τούρκοι αντιδρούν έντονα στο ότι οι Έλληνες διεκδικούν αποκλειστικά μια σούπα που εκείνοι αποκαλούν «iskembe», και η οποία, όπως υποστηρίζουν, αποτελεί μέρος της κουλτούρας τους εδώ και αιώνες.

Ο Τσαρούχας δήλωσε στο Associated Press ότι έχει συγκεντρώσει έναν μεγάλο και αναλυτικό φάκελο, με τη βοήθεια τοπικού πολιτιστικού φορέα και της Λένα Οφλίδη, συγγραφέα του μοναδικού βιβλίου που καταγράφει την ιστορία του πατσά ώστε η σούπα αυτή να ενταχθεί στην πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας.

Ένας ζωμός για τους μνηστήρες της Πηνελόπης
«Το μοσχαρίσιο πόδι περιέχει 33,4% καθαρό, βρώσιμο κολλαγόνο – αυτό βοηθά σημαντικά μετά από επεμβάσεις στις αρθρώσεις», λέει ο 53χρονος εστιάτορας, επικαλούμενος ειδικούς. «Αλλά θεραπεύει και έλκη και άλλα στομαχικά προβλήματα που προκαλούνται από το αλκοόλ».
Στην κουζίνα του εστιατορίου, η προετοιμασία της σούπας μοιάζει σχεδόν τελετουργική, καθώς ο σεφ Πανταζής Κουκουμβρής δουλεύει με το μαχαίρι του μπροστά σε καζάνια όπου βράζουν τα πόδια και οι κοιλιές.

«Από το πρωί εδώ ξεκινά η τέχνη», λέει, βασισμένος στην 22χρονη εμπειρία του.

«Βάζουμε τις κοιλιές και τα πόδια να βράσουν για να φτιάξουμε τον ζωμό», προσθέτει, σημειώνοντας ότι η συνταγή πέρασε από τους αρχαίους Έλληνες στους Βυζαντινούς και στη συνέχεια στους Οθωμανούς.

Ο Τσαρούχας σημειώνει ότι η συνταγή του πατσά αναφέρεται στην «Οδύσσεια», συγκεκριμένα στο γεύμα που ετοίμασε η Πηνελόπη για τους μνηστήρες την ημέρα που επέστρεψε ο Οδυσσέας. Όπως λέει, γίνεται λόγος για μοσχαρίσιες κοιλιές γεμισμένες με λίπος και αίμα. «Αν αυτό δεν είναι πατσάς, τότε τι είναι;» αναρωτιέται.

Παρότι οι Τούρκοι γείτονες διεκδικούν τη σούπα ως δική τους εφεύρεση, ο Τσαρούχας δεν ανησυχεί. Λέει ότι είναι ευπρόσδεκτοι να προσπαθήσουν.

«Κανείς δεν τους εμποδίζει», λέει.

«Πιστεύουμε ότι έχουμε όλα τα μέσα για να το κατοχυρώσουμε. Δεν έχουμε κάτι να χωρίσουμε με τους γείτονές μας – η γεύση μάς ενώνει».

Οι Τούρκοι έχουν άλλη άποψη
Διαφορετική άποψη εκφράζει στο ΑΡ ο 59χρονος Τούρκος εστιάτορας Αλί Τουρκμέν, ο οποίος επιμένει ότι το πιάτο είναι ιστορικά και πολιτιστικά καθαρά τουρκικό, παρόλο που – όπως και στην Ελλάδα – καταναλώνεται συχνά μετά από ξενύχτι.

«Όπως με τον μπακλαβά και πολλά άλλα, θέλουν να το οικειοποιηθούν», λέει για την ελληνική διεκδίκηση. «Αλλά θα είναι δύσκολο να διεκδικήσουν κάτι που είναι δικό μας εδώ και αιώνες. Ο πατσάς είναι κάτι χαρακτηριστικά τουρκικό».

Τουρκικά μέσα που κατηγορούν την Ελλάδα ότι «οικειοποιείται» ένα εθνικό πιάτο, αναφέρουν ως απόδειξη ότι ταξιδιώτης του 17ου αιώνα περιέγραφε πωλητές σούπας με κοιλιά και πόδια στην Κωνσταντινούπολη, άρα ο πατσάς, λένε οι Τούρκοι, έχει ιστορία 400 ετών στην Τουρκία.