Αφιερωμένη στα παιδιά η σημερινή ομιλία για την απελευθέρωση της Πάτρας

Με μνημοσύνη δέηση που τελέστηκε στον ΙΝ Ευαγγελιστρίας Πατρών και με την συμμετοχή των στρατιωτικών και πολιτικών αρχών της πόλης και εκπροσώπων των αντιστασιακών, κ.ά, εορτάστηκε η 68η επέτειος απελευθέρωσης της Πάτρας στις 4 Οκτώβρη 1944 από τον γερμανικό ζυγό με την συμβολή των ανταρτών του 12ου Συντάγματος ΕΛΑΣ, που διοικούσε ο συνταγματάρχης Βλάσης Ανδρικόπουλος και το άγημα των Βρετανών αλεξιπτωτιστών υπό τον Τζελικόε. Συμμετείχαν για πρώτη φορά μαθητές της Μέσης Εκπαίδευσης Κατώτερης.

Ακολούθησε τελετή τρισάγιου που έγινε μπροστά στον άγνωστο στρατιώτη, επί της πλ. Εθν. Αντίστασης και στη συνέχεια ο πρόεδρος Παν. Γεωργόπουλος εκφώνησε τον πανηγυρικό της ημέρας, λέγοντας τα παρακάτω:

«Σήμερα  γιορτάζουμε  την επέτειο της απελευθέρωσης της Πάτρας από τα γερμανικά στρατεύματα Κατοχής. Ήταν 4 Οκτωβρίου 1944. Αλλά επίσης σήμερα είναι η επέτειος απελευθέρωσης της Πάτρας από τον οθωμανικό ζυγό, που στις 4 Οκτωβρίου 1828 ο Γάλλος στρατηγός Μαιζών με τις λεύγες του αποβιβάστηκε στην Άνθεια Πατρών.

Τέσσερα χρόνια πιο πριν, στις 28 Οκτωβρίου 1940, περίπου  στις 9 το πρωί στο πρώτο διάλειμμα του σχολείου μας, στο Στρούμπειο, είδαμε τα ιταλικά αεροπλάνα να πετούν πάνω απ΄ το κεφάλι μας, να ρίχνουν βόμβες και να μας σκοτώνουν χωρίς να γνωρίζουμε τι συμβαίνει.

Έτσι απλά. Σκότωναν παιδιά, σκότωναν μανάδες, σκότωναν πατεράδες, σκότωναν  τα αδέλφια μας χωρίς να γνωρίζει κανείς το γιατί.

Αυτή ήταν η αρχή του πολέμου.

Από τότε, πέρασαν  68 χρόνια, και πάντα φέρνουμε στη μνήμη μας τις άσχημες ημέρες της κατοχής, και τις τελευταίες μέρες των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής εδώ στην Πάτρα.

Οι παππούδες και οι δάσκαλοι σας κάτι θα σας έχουν πει για εκείνη την εποχή.  Η δική μου γένια ήταν στην σημερινή δική σας ηλικία. Έτσι  θυμόμαστε, πολύ καλά εκείνη την εποχή και τα δύσκολα χρόνια που ζήσαμε τότε.

Παρακαλώ να με συγχωρέσουν  οι  κκ. παριστάμενοι ενήλικες του 13ου Λυκείου, 9ου Πρότυπου Γυμνασίου, 20ου και 11ου Δημοτικών Σχολείων, που απευθύνομαι προς τα παιδιά μας, που τιμούν σήμερα αυτή την ημέρα με την παρουσία τους. Την ημέρα που λευτερώθηκε η Πάτρα.

Ας γυρίσουμε όμως πάλι πίσω στην αρχή του πολέμου, σ εκείνο το ερώτημα που κάνεις μας δεν ήξερε να απαντήσει, δηλαδή γιατί  οι Ιταλοί επιτέθηκαν στη χώρα μας. Τι ήθελαν από εμάς.

Αργότερα ο λαός μας το έμαθε και αυτό.

Ήθελαν, λέει, με αρχηγό τους τον Μουσολίνι  να τους αφήσουμε να πατήσουν το πόδι τους στη χώρα μας, γιατί έτσι νόμιζαν αυτοί. Επειδή, λέει, ήσαν πιο ισχυροί. Γιατί, κατά την άποψη τους ο τρόπος που πρέπει να ζει μια χώρα, ένα κράτος, ένας λαός, μια κοινωνία, σύμφωνα με την ιδεολογία τους – φασισμό την έλεγαν – ήταν ο καλύτερος. Και ήθελαν να μας τον επιβάλουν και σ εμάς. Νόμιζαν ότι θα φτάνανε μέσα σε μόνο μια μέρα από την Αλβανία στην Αθήνα. Έτσι νόμιζαν. Γιατί, λέει, αυτοί ήσαν πολλοί κι εμείς λίγοι.

Έγινε όμως ακριβώς το αντίθετο. Και εκεί που νόμιζαν ότι θα πάνε περίπατο στην Αθήνα, βρέθηκαν κυνηγημένοι από τον στρατό μας να τρέχουν πίσω προς τα Τίρανα, και τα φανταρακια μας θα τους πετούσαν στη θάλασσα της Αδριατικής, αν δεν τους έσωζε την τελευταία στιγμή  ο σύμμαχος τους, η Γερμάνια του Χίτλερ, που είδαν  ότι οι φίλοι τους οι Ιταλοί χάνουν τον πόλεμο νικημένοι από τους λίγους Έλληνες.

Έτσι και οι Γερμανοί επιτέθηκαν και αυτοί στην Ελλάδα με μεγάλη στρατιωτική δύναμη και η πατρίδα μας, ύστερα από ηρωική αντίσταση στα οχυρά του Ρουπελ και στην Κρήτη, στο τέλος δεν άντεξε και κυριεύτηκε από τους Γερμανούς.

Έτσι, άρχισε η κατοχή. και η Ελλάδα για τα επόμενα τρεισήμισι περίπου χρόνια ήταν σκλαβωμένη από τους Γερμανούς, τους Ιταλούς και τους Βουλγάρους.

Η κατοχή  στην Ελλάδα από τα φασιστικά στρατεύματα προξένησε πολλά κακά και συμφορές.  Ο κόσμος πέθαινε από την πεινά και την ασιτία. Η ελευθερία ήταν ανύπαρκτη. Δεν υπήρχε ατομική ελευθερία. Δεν υπήρχε ελευθερία λογού, ελευθερία τύπου, ελευθερία επικοινωνίας, ελευθερία έκφρασης. Δεν υπήρχαν ανθρωπινά δικαιώματα.

Ήμασταν στο έλεος και στη δικαιοδοσία ακόμα και του τελευταίου απλού στρατιώτη του κατακτητή. Η περιουσία σου και η ζωή σου δεν είχε καμία αξία. Οι Έλληνες πολίτες βασανίζονταν, φυλακίζονταν και εκτελούνταν χωρίς καμία αιτία. Οι πόλεις και τα χωριά καίγονταν. Τίποτα δεν έμενε όρθιο.

Τότε ο λαός είδε πως ο μόνος τρόπος για να γλυτώσει από τους κατακτητές και για να λευτερώσει  την Ελλάδα έπρεπε να πολεμήσει  με κάθε τρόπο και κάθε μέσο. Και αυτό έκανε.

Ιδιαίτερα στην περιοχή μας, το αντάρτικο του 12ου Συντάγματος Ε.Λ.Α.Σ., (Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού) που διοικούσε ο συνταγματάρχης Βλάσης Ανδρικόπουλος και η οργάνωση του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου  (Ε.Α.Μ.) έκαναν τη ζωή των κατακτητών κόλαση, πολεμώντας τους στα βουνά και στους κάμπους με δολιοφθορές στις συγκοινωνίες, στα λιμάνια και όπου αλλού κτυπούσαν.

Το αποτέλεσμα ήταν ο εχθρός να φεύγει από την ύπαιθρο και μαζί με τους ντόπιους συνεργάτες τους  (γιατί πάντα υπήρχαν οι προδότες) να καταφεύγουν και να οχυρώνονται μέσα στις  πόλεις, ενώ πλέον όλη σχεδόν η ύπαιθρος έμεινε ελεύθερη.

Έτσι και εδω στην Πάτρα οι αντάρτες είχαν φτάσει έξω και γύρω από την πόλη στα κοντινά χωριά. στο Μιντιλογλι, στις Ιτιές, στην Οβρυα, στον Γλαύκο, στα Μποζαιτικα, στο Καστριτσι, στην Εγλυκαδα, στο Σούλι και το Γηροκομειο. Ακόμη και μέσα στις συνοικίες της Πάτρας, που έμπαινε παραμονές της απελευθέρωσης ο θρυλικός Νικήτας (Νίκος Πολυκράτης) ανθυπολοχαγός επ’ ανδραγαθία στο Αλβανικό Μέτωπο, κάθε βράδυ χτυπούσε με την ομάδα κρούσης του, ακόμη και μέσα στους στρατώνες τους, τούς ταγματασφαλίτες του Κουρκουλάκου, συνεργάτης των Γερμανών.

Τέλος, και με την βοήθεια των Άγγλων αλεξιπτωτιστών που είχαν πέσει στον απελευθερωμένο από τον ΕΛΑΣ  Άραξο, με οδομαχίες μέσα στην Πάτρα από την 1η μέχρι την 4η Οκτωβρίου η πόλη λευτερώθηκε στις 4 το πρωί και οι τελευταίοι γερμανοί , νικημένοι, όσοι γλύτωσαν, έφυγαν με πλωτά μέσα για την Ιτέα.

Μέσα σ’ αυτά τα τέσσερα χρόνια η Πάτρα πλήρωσε βαρύ τίμημα σε ζωές.

Από τους ιταλικούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς σκοτώθηκαν 213 άτομα.

Στο αλβανικό μέτωπο έπεσαν πολεμώντας τους Ιταλούς 406 μαχητές από τον νόμο Αχαΐας.

Από την πεινά και την ασιτία πέθαναν 127 άτομα.

Εκτελεστήκαν  από τους ιταλούς φασίστες, τους γερμανούς νάζι και τους έλληνες συνεργάτες τους  136 πατριώτες.

Τέλος, στη μάχη της Πάτρας 25 άμαχοι και ένας αντάρτης σκοτώθηκαν στις οδομαχίες.

Ας είναι αιωνία η μνήμη όλων αυτών που έδωσαν το αίμα τους για την λευτεριά».