Χαρακτήρας, Μηνύματα, Προοπτική του Πατρινού Καρναβαλιού

Θεσμός, έθιμο, πολιτισμός, κοινωνικό φαινόμενο κάτι απ΄ αυτά, ή όλα μαζί, είναι το Καρναβάλι μας; Επετειακή επανάληψη η αναγκαιότητα; Πόσο αυθόρμητο, αυτοοργανωμένο, ποιος ο ρόλος του σχεδιασμού και των παρεμβάσεων; Πώς βλέπουμε την προοπτική του;

Το Καρναβάλι μας όπως και τα απανταχού αδέρφια του είναι απόρροια μακροχρόνιων κοινωνικών διεργασιών, αντιθέσεων και ευρηματικών νεωτερισμών. Η Διονυσιακή νότα όχι μόνο στο Καρναβάλι αλλά σε πολλά παραδοσιακά έθιμα και δρώμενα του τόπου, και  διεθνώς,  έχει την έννοια του αντικομφορμισμού, της ανατροπής. Η μεταμφίεση, το άπιαστο όνειρο, η εφήμερη ψευδαίσθηση  της αλλαγής  ρόλων και  η ελεύθερη έκφραση  είναι  συστατικά  μιας αμφισβήτησης   του κυρίαρχου μοντέλου  συμπεριφοράς και όχι μόνο.

Η μεγάλη  ενεργή συμμετοχή  στα δρώμενα   είναι απόδειξη της ανάγκης  ύπαρξης  μιας περιόδου αποφόρτισης   από την καθημερινή πίεση των υποχρεώσεων που προκύπτουν κυρίως από τις κοινωνικές ανισότητες.  Περίοδος χαράς, δημιουργίας, ξεφαντώματος, ομαδικότητας και αναζήτησης μιας έκπληξης  που θα φέρει κέφι και χαμόγελα στην παρέα.

Παρ΄ όλες τις δυτικές επιρροές  που δέχτηκαν οι  Αποκριάτικες εκδηλώσεις, είναι αδιαμφισβήτητη η αρχαιοελληνική καταβολή τους  με τη συνεχή εξέλιξη τους  και  την προσθήκη  τοπικών  εθίμων  και παραδόσεων. Στα Ανθεστήρια, τα Διονύσια,  οι Σάτυροι, οι Σιληνοί και οι Πανίσκοι  έδωσαν στα επόμενα χρόνια την σειρά τους στους  Τζάρους, τους  Μπαμπούγερους, τους Κουρουτζίδες τους Μωμώγερους  και τόσους  άλλους τοπικούς  χαρακτήρες με κυρίαρχα τα φαλλικά σκωπτικά στοιχεία.

Όλες οι εκδηλώσεις  ήταν συνδεδεμένες με τον ερχομό της Άνοιξης, την εφορία της  γης, τη ζωή και τον θάνατο, τη γονιμότητα, την αλλαγή καιρού και διάθεσης. Εκδηλώσεις που επηρεάστηκαν από παραδόσεις, πολιτισμούς και θρησκείες, εξελίχθηκαν  με αρμονία  ισορροπημένες,  εμπλουτίζοντας το περιεχόμενο τους  στο διάβα  του χρόνου.

Το Καρναβάλι μας το βλέπουμε σαν παραγωγοί, εμπνευστές, σκαπανείς παραδόσεων, λαϊκών εθίμων που τα προσαρμόζουμε,  τα εντάσσουμε στις δράσεις  και τη θεματολογία.

Σατιρίζουμε την επικαιρότητα από τα τεκταινόμενα  της  πολιτικής και της καθημερινότητας  που τόσο πλούσια  ξεδιπλώνεται  προκαλώντας  σχόλια και ποικίλες αντιδράσεις.                                                                                                                  

Η κατανάλωση διασκέδασης κονσέρβα, εύπεπτων δράσεων χωρίς πρωτοβουλία και δημιουργική ομαδικότητα είναι προϋποθέσεις εκφυλισμού του θεσμού και εμπορευματοποίησης από τους καιροσκόπους που εκμεταλλεύονται κάθε ευκαιρία  για πρόσκαιρο όφελος αδιαφορώντας για τις συνέπειες.

Η λαϊκή μας παράδοση, η ιστορία, οι ιδιαίτερες αναφορές σε τοπικά έθιμα και γεγονότα του παρελθόντος πρέπει να γίνονται κυρίαρχα στοιχεία στο Αποκριάτικο γαϊτανάκι. Σοβαρή η ενεργοποίηση τοπικών και πολιτιστικών  συλλόγων με  δράσεις  στην αναβίωση παραδόσεων. Με αυτό τον τρόπο διατηρείται  η παράδοση, μαθαίνουν οι νεώτεροι και ενισχύεται ο χαρακτήρας της γιορτής μας.

Είναι βασικό στοιχείο εξέλιξης και ποιοτικής αναβάθμισης του θεσμού η εμπλοκή των παιδιών σχολικής ηλικίας  σαν παραγωγοί δράσεων και πρωτοβουλιών. Μόνο εκπαιδεύοντας, με παρότρυνση στη  συμμετοχή και σχεδιασμό  τους νεώτερους αποφεύγουμε τις κακόγουστες, παρακμιακές  εικόνες και συμπεριφορές  που κάποιοι επιδιώκουν να γίνουν κανονικότητα με σκοπό την εκμετάλλευση.

Το Καρναβάλι  είναι συνώνυμο της πόλης μας. Είναι στοιχείο πολιτισμού και της φιλοξενίας μας. Είναι η χρονική περίοδος ομαδικότητας  χωρίς αποκλεισμούς στη δημιουργία, τη χαρά, στη σάτιρα, τη φαντασία, την ανατροπή. Είναι και πρέπει να παραμείνει το ποιοτικό, πρωτοπόρο  Καρναβάλι  της Ελλάδας με λαϊκό χαρακτήρα , καλλιτεχνικό περιεχόμενο, πολιτισμό  και ομαδικότητα.

ΚΩΣΤΑΣ ΔΡΑΓΩΤΗΣ                                                                                                          

Αντιπρόεδρος ΚΕΔΗΠ- Καρναβάλι Πάτρας