Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) σε αναζήτηση...''βηματισμού''

...απ'αφορμή μιά συζήτηση

Βρέθηκα πρόσφατα στο 13ο Πανελλήνιο Συνέδριο για την Διοίκηση και τα Οικονομικά και τις Πολιτικές Υγείας που διοργανώνει  η ΕΣΔΥ (Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας), καλεσμένος ως αντιπρόεδρος του ΕΟΠΥΥ, να σχολιάσω τις τοποθετήσεις των ομιλητών στη συζήτηση με θέμα: ''ΚΥ+ΠΕΔΥ+ΤΟΜΥ+ΙΔΙΩΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ. Η δύσκολη εξίσωση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας''.

Από τις τοποθετήσεις των ομιλητών, διαφάνηκε η αγωνία όλων, για την πορεία της οργάνωσης της ΠΦΥ, τον ρόλο των γιατρών στο σύστημα -δημόσιο και ιδιωτικό-, τις εργασιακές τους σχέσεις καθώς και για την διαχείριση των ασθενών.
Στο επίκεντρο της συζήτησης τέθηκε ασφαλώς ο νέος νόμος για τις ΤοΜΥ -Τοπικές Μονάδες Υγείας- σε σχέση, τόσο με τις νέες δομές που θα δημιουργηθούν όσο και με τις υπάρχουσες που θα αξιοποιηθούν αλλά και την τύχη των γιατρών σε αυτές.
Ιστορικά, τα Κέντρα Υγείας (ΚΥ) που είναι στην συντριπτική τους πλειοψηφία αγροτικού τύπου, όσο και οι Μονάδες Υγείας (ΜΥ ΠΕΔΥ) που κατά κύριο λόγο ανήκαν στο ΙΚΑ, θα αποτελέσουν τον κορμό του  νέου δικτύου ΠΦΥ, σε λειτουργική συνάρθρωση  με τις Τοπικές Μονάδες Υγείας (ΤοΜΥ) που θα δημιουργηθούν κυρίως στα Αστικά κέντρα, εκεί όπου δεν εφαρμόστηκε  ο νόμος 1397/83 για την ΠΦΥ.
Η Κυβέρνηση κάνει την επιλογή της, να δώσει έμφαση και βάρος στον δημόσιο τομέα, στις δημόσιες δομές, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αγνοεί, παραγνωρίζει ή υποβαθμίζει τον εξίσου σημαντικό ρόλο του ιδιωτικού τομέα υγείας.
Χρειάζονται δεικλίδες ασφαλείας σε όλα τα επίπεδα για να αποτρέπεται κάθε είδους καταχρηστική άσκηση ιατρικής. 
Ποιος θα τους θέσει;
Η μία πρόταση είναι, η αυτορύθμιση του ίδιου του συστήματος που έχει δοκιμαστεί κι έχει παταγωδώς αποτύχει.

Η άλλη πρόταση είναι, η θεσμοθέτηση κανόνων από το ίδιο το κράτος, τα θεσμοθετημένα συλλογικά όργανα και τους θεσμικούς φορείς του υγειονομικού χώρου.

Ενεργό ρόλο και λόγο σε αυτή την διαδικασία πρέπει να έχουν και οι φορείς των ασθενών, αλλά και οι φορείς των εμπλεκομένων παρόχων.
Αυτό το μοντέλο που εφαρμόζουμε στον ΕΟΠΥΥ, έχει πετύχει και έχει οδηγησει τον Οργανισμό σε έναν διαφορετικό δρόμο και μιά διαφορετική σχέση με τους παρόχους, απ'ότι τον είχαν ''συνειθίσει'' μέχρο το 2015.

Ασφαλώς και πρέπει να υπάρξει ισορροπία ανάμεσα στην λειτουργία των α'θμιων δομών υγείας και στα νοσοκομεία. 
Ασφαλώς και πρέπει να ''απογαλακτιστούμε'' κάποτε από το Νοσοκομειοκεντρικό σύστημα.
Όμως, είναι αναγκαίο να προσδιορίσουμε τους διακριτούς ρόλους κάθε φορέα, κάθε επιπέδου υγειονομικής περίθαλψης και όσων προσφέρουν υπηρεσίες υγείας.
Άλλωστε, κι ο ιδιωτικός τομέας υγείας αποτελεί μιά πραγματικότητα και φυσικά δεν μπορεί να αγνοηθεί ο ρόλος και η προσφορά των υγειονομικών στην κοινωνία. 
Χρειάζονται όμως κανόνες ξεκάθαροι που θα γίνονται σεβαστοί από όλους.

Οι νέες δομές, οι ΤοΜΥ,  παρ'ότι δεν αγκαλιάστηκαν από τους νέους γιατρούς και παρά την κριτική που δέχονται, δείχνουν να αποτελούν την καινοτόμο επιλογή που θα αναδιαμορφώσει το δίκτυο των υπηρεσιών υγείας σε πρωτοβάθμιο επίπεδο, εκεί όπου ο πολίτης απαιτεί να τον αντιμετωπίζει ολιστικά, το σύστημα υγείας.
Η Ιατρική περίθαλψη δείχνει ''κατακερματισμένη'' από τον τρόπο που την οργάνωσαν αλλά και από τον τρόπο που την άφησαν να λειτουργεί, από την μεταπολίτευση μέχρι σήμερα. 
Εξίσου κατακερματισμένος είναι και ο ΕΟΠΥΥ από...''γενησιμιού'' του και αυτός ο κατακερματισμός επιβάλλει σήμερα την εφαρμογή πολιτικών που θα οδηγήσουν στην ανασύνθεσή του συστήματος συνολικά.
Για να οδηγηθούμε όμως στην υπέρβαση του κατακερματισμού και να πετύχουμε την ανασύνθεση του συστήματος περίθαλψης αλλά και του υγειονομικού συστήματος συνολικά, πρέπει να προσδιορίσουμε τα αίτια που οδήγησαν στο κατακερματισμό, να επανασχεδιάσουμε το σύστημα -την οργάνωση και τις λειτουργίες του- και να επαναθεσμοθετήσουμε, διότι η θεσμική αλλαγή, θα αποτελέσει το καθοριστικό εργαλείο για την επιχειρούμενη αλλαγή.

Δεν μπορείς να κάνεις νέο κτίριο με παλιά υλικά.

Δεν μπορείς να δομήσεις νέο σύστημα υγείας, με την εφαρμογή των παλιών νόμων που υπηρετούσαν συγκεκριμένο σκοπό, εντελώς διαφορετικό απ'ότι επιδιώκει σήμερα η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υγείας και η Κυβέρνηση.

Για παράδειγμα ο ΕΟΠΥΥ είχε δομηθεί για να (εξ)υπηρετεί το ιδιωτικό σύστημα υγείας, ενώ σήμερα με τις νομοθετικές παρεμβάσεις που έγιναν αλλά και με την αλλαγή, πολιτικής του οργανισμού, ο ΕΟΠΥΥ αγοράζει και χρηματοδοτεί υπηρεσίες υγείας και από τον ιδιωτικό αλλά και από τον δημόσιο τομέα.

Ασφαλώς, στα δύο πρώτα χρόνια της θητείας της νέας διοίκησης, δεν έγιναν θαύματα. Έγιναν όμως πολλά, παρά τους δημοσιονομικούς περιορισμούς, στην κατεύθυνση της εξυγίανσης των λειτουργιών του, της ορθολογικής διαχείρισης του δημοσίου χρήματος, της αλλαγής στη σχέση του με τους παρόχους αλλά και τους δικαιούχους και φυσικά θα ακολουθήσουν κι άλλες αλλαγές που θα στοχεύουν στο να θεμελιωθεί σχέση αμοιβαίας εμπιστοσύνης του Οργανισμού με τους πολίτες. Κι έχουμε ακόμη πιό πολλά να κάνουμε.

Η λειτουργια του οργανισμού είναι δυναμική. Το ίδιο και οι αλλαγές που έχει ανάγκη κάθε φορά για να επιβεβαιώνει τον ρόλο του, ως φορέας κοινωνικής ασφάλισης που δεν θα αποζημιώνει απλά υπηρεσίες υγείας, αλλά θα συμμετέχει ενεργά στην αξιολόγηση και στην επιλογή κάθε υπηρεσίας προτού την αποζημιώσει για να την προσφέρει στον ασθενή πολίτη.

Η ΠΦΥ σήμερα αναζητάει τον βηματισμό της. Το ίδιο και ο ΕΟΠΥΥ, μέσα σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών διεργασιών.

ΤΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Αντιπρόεδρος ΕΟΠΥΥ