Μαρία Κυριακοιπούλου: Σε νέες βάσεις οι αγροτικοί συνεταιρισμοί

Παρέμβαση στην Ολομέλεια της Βουλής κατά την συζήτηση του νομοσχεδίου «θεσμικό πλαίσιο για τους αγροτικούς συνεταιρισμούς, τις συλλογικές οργανώσεις και την επιχειρηματικότητα του αγροτικού κόσμου – Οργάνωση της εποπτείας του κράτους» έκανε την Τετάρτη 8/9/11 η Βουλευτής Αχαϊας του ΠΑΣΟΚ Μαρία Κυριακοπούλου. Στην ομιλία της ανέφερε μεταξύ άλλων τα εξής:

«Με το σημερινό νομοσχέδιο επιχειρείται η αναμόρφωση και ενίσχυση των αγροτικών συνεταιρισμών και η σύνδεση τους με τις αρχές της σύγχρονης επιχειρηματικότητας, ώστε να εξυπηρετήσουν το σκοπό για τον οποίο συστάθηκαν, δηλαδή την οικονομική ανάπτυξη των μελών τους μέσω αγαστής και αλληλέγγυας συνεργασίας, ώστε να μπορέσουν να ανταποκριθούν σ’ ένα σκληρά ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον και στις απαιτήσεις της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς και της παγκοσμιοποίησης.

Από την ψήφιση του πρώτου νόμου για τους συνεταιρισμούς, το 1915, μέχρι σήμερα, το αγροτικό συνεταιριστικό κίνημα πέρασε από πολλές διακυμάνσεις. Σήμερα, είναι ελάχιστοι οι συνεταιρισμοί εκείνοι –μόλις 908- που λειτουργούν με επιτυχία και εμφανίζουν κερδοφορία, έχοντας αναπτύξει ισχυρά δίκτυα διανομής των προϊόντων τους εντός και εκτός Ελλάδας. Από τους υπόλοιπους, οι 1.543 έχουν μηδενικό τζίρο και οι 3.266 έχουν υποτυπώδη λειτουργία.

Η πλειονότητα, δηλαδή, των αγροτικών συνεταιρισμών επιβιώνουν με δυσκολία βασιζόμενοι στις ευρωπαϊκές και κρατικές επιδοτήσεις, ενώ έχουν διαλυθεί και πολλές από τις πιο σημαντικές συνεταιριστικές επιχειρήσεις που είχαν συσταθεί σε εθνικό επίπεδο και απασχολούσαν προ εικοσαετίας πάνω από 12.000 άτομα.

Η δυσμενής αυτή εξέλιξη ήταν αποτέλεσμα της στρεβλής δομής του συνεταιριστικού κινήματος και της επί σειρά ετών εφαρμοσθείσης αγροτικής πολιτικής. Οι έντονες κομματικές παρεμβάσεις υπονόμευσαν την εσωτερική ενότητα των αγροτικών συνεταιρισμών και τους απομάκρυναν από τις βασικές αρχές λειτουργίας τους, τη συνεργασία και την ισότητα.

Παράλληλα, οι αγρότες και οι συνεταιριστικές τους οργανώσεις επαναπαύθηκαν κυρίως στην πρόσκαιρη απορρόφηση των μέγιστων δυνατών επιδοτήσεων και λοιπών παροχών και διευκολύνσεων, χωρίς μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και χωρίς να αξιοποιήσουν τις επιδοτήσεις αυτές και τα πλεονεκτήματα της χώρας μας για να παράγουν προϊόντα που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς, ν’ αναπτύξουν σύγχρονες οργανωτικές δομές, να δημιουργήσουν δίκτυα διανομής, να επενδύσουν στην επιχειρηματικότητα και την καινοτομία.

Είναι θλιβερό ότι παρόλο που παράγουμε κατά κοινή ομολογία υψηλής ποιότητας προϊόντα, δεν υπάρχει ένα οργανωμένο πλαίσιο προώθησής τους στις αγορές.

Ως εκ τούτου, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ταχεία μείωση της συμβολής του πρωτογενούς τομέα παραγωγής στη διαμόρφωση της εγχώριας ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της χώρας. Αυτή ανέρχεται σε ποσοστό περίπου 3%. Παράλληλα, δαπανώνται δισεκατομμύρια ευρώ προκειμένου να καλυφθούν οι διατροφικές ανάγκες του πληθυσμού με εισαγωγή προϊόντων από άλλες χώρες.

Την ελλιπή αυτή οργάνωση εκμεταλλεύτηκαν στο έπακρον οι μεσάζοντες που αποκομίζουν τεράστιο κέρδος σε βάρος καταναλωτών και αγροτών και κατ’ επέκταση σε βάρος της αγροτικής ανάπτυξης της χώρας.

Χρειαζόμαστε αγροτικούς συνεταιρισμούς που να οργανώνουν οι ίδιοι την παραγωγή και διάθεση των προϊόντων τους. Έτσι αφενός μεν θα απολαμβάνουν το κέρδος που σήμερα καρπώνονται οι μεσάζοντες, αφετέρου δε θα εξασφαλίζουν μια σταθερότητα τιμών, καθιστώντας ταυτόχρονα τα αγροτικά προϊόντα ανταγωνιστικά σε κόστος στην εγχώρια και διεθνή αγορά.

Με το σημερινό νομοσχέδιο δημιουργούνται νέες μορφές συνεταιριστικής δράσης. Καταργούνται οι Ενώσεις και θεσπίζονται οι Αγροτικές Εταιρικές Συμπράξεις, με νομική μορφή κεφαλαιουχικής εταιρίας (ΑΕ). Επίσης, οι παραγωγοί αγροτικών προϊόντων μπορούν να συγκροτούν Ομάδες Παραγωγών και να διαθέτουν μέσω αυτών τουλάχιστον το 90% της παραγωγής τους. Όλες αυτές οι μορφές συλλογικής δράσης ενισχύονται από το κράτος με χρηματοδοτήσεις και λοιπά αναπτυξιακά και φορολογικά κίνητρα.

Παράλληλα, με τις Διεπαγγελματικές Οργανώσεις ανοίγει ο δρόμος για τον εκσυγχρονισμό της αγοράς αγροτικών προϊόντων μέσω της συνεργασίας οικονομικών και επαγγελματικών φορέων και με τις Αγροδιατροφικές Συμπράξεις της Περιφέρειας επιχειρείται η προώθηση των τοπικών προϊόντων σε  συνεργασία με φορείς της βιομηχανίας, του εμπορίου, της εστίασης και του τουρισμού.

Σημαντικό είναι ότι οι συλλογικές αγροτικές οργανώσεις θα λειτουργούν υπό τη συνεχή εποπτεία της συνιστώμενης Εποπτικής Αρχής, που θα τους αξιολογεί σε ετήσια βάση, θα επικουρεί τη δράση τους και θα τηρεί το Εθνικό Μητρώο, στο οποίο θα καταχωρούνται μόνο οι ενεργές αγροτικές οργανώσεις, οι οποίες είναι και οι μόνες που θα λαμβάνουν τις χρηματοδοτήσεις και τις εκάστοτε προβλεπόμενες παροχές. Οι αγροτικοί συνεταιρισμοί μάλιστα που δεν θα εμφανίζουν τζίρο για δύο συνεχή έτη θα θεωρούνται ανενεργοί και θα τίθενται σε εκκαθάριση.

Παράλληλα, καθοριστικό στοιχείο είναι η αξιοποίηση του τεράστιου επιστημονικού δυναμικού του Υπουργείου, ώστε να είναι σε θέση να συνδράμει και να κατευθύνει ουσιαστικά, όσους επιθυμούν να εγκαταλείψουν τα αστικά κέντρα και να ασχοληθούν με τη γεωργία, ή ακόμη και αγρότες που επιθυμούν να αναπτύξουν νέες πρωτοπόρες μορφές καλλιέργειας.

Με το σημερινό νομοσχέδιο δημιουργούμε το αναγκαίο πλαίσιο και δίνουμε την ευκαιρία στους αγροτικούς συνεταιρισμούς να ανασυγκροτηθούν και να αποκτήσουν καίριο ρόλο στην ανάπτυξη της αγροτικής οικονομίας. Από την πλευρά τους οι αγροτικοί συνεταιρισμοί πρέπει να αντιληφθούν ότι δραστηριοποιούνται παράλληλα με κοινές επιχειρήσεις και για να επιβιώσουν στο διεθνή ανταγωνισμό πρέπει να λειτουργήσουν  σύμφωνα με τις αρχές της σύγχρονης επιχειρηματικότητας.

Σημαντικοί θεσμοί που αναμένεται να δώσουν ώθηση στην αγροτική οικονομία διατηρώντας σε ανταγωνιστικό επίπεδο την τελική τιμή των προϊόντων είναι η Συμβολαιακή Γεωργία και τα Δημοπρατήρια, τα οποία μπορούν να εξελιχθούν σε ουσιαστικό εργαλείο για τη διασφάλιση ικανοποιητικής προσόδου για τον παραγωγό και προσιτών τιμών για τον καταναλωτή.

Δεδομένης της αναμενόμενης μείωσης των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων μετά το 2013, βάσει της σχεδιαζόμενης νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, αλλά και δεδομένης της δημοσιονομικής κατάστασης της χώρας, οι αγροτικοί συνεταιρισμοί πρέπει ν’ αξιοποιήσουν τις νέες μορφές επιχειρηματικής δράσης για μια ορθολογική διαχείριση της παραγωγής τους για το συμφέρον του αγροτικού κόσμου και κατ’ επέκταση της εθνικής μας οικονομίας».