Artemis II: Τι είδε η ανθρωπότητα στη σκοτεινή πλευρά της Σελήνης

Δέκα χρόνια μετά την εκκίνηση του προγράμματος Artemis, και με το συνολικό κόστος να έχει ξεπεράσει κατά δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια τον αρχικό σχεδιασμό, η αποστολή Artemis II της NASA ολοκληρώθηκε τα ξημερώματα του Μεγάλου Σαββάτου, με την κάψουλα να προσθαλασσώνεται ανοιχτά του Σαν Ντιέγκο.

Αν και ήταν μια αποστολή περιφοράς στην αθέατη πλευρά της Σελήνης, ένας από τους στόχους είναι να προετοιμάσει το έδαφος για τις επόμενες αποστολές προσεδάφισης με αφετηρία την Artemis IIΙ.

Το διαστημόπλοιο Orion πέρασε από την αθέατη πλευρά της Σελήνης, με το τετραμελές πλήρωμα να παρακολουθεί μια ηλιακή έκλειψη για περισσότερο από 50 λεπτά. Εκτός από τη συμβολική αξία της μεγαλύτερης επανδρωμένης αποστολής και της πρώτης μετά την Apollo 13 προ 50ετίας, σημαντικός είναι ο ρόλος της αποστολής ως προς την εξερεύνηση του γεωλογικού πλούτου της Σελήνης.

Ο πλούτος αυτός θεωρείται αμύθητος, με αφθονία πρώτων υλών, ορυκτών, ενεργειακών πόρων και άρα την προοπτική να αποφέρουν οικονομικά οφέλη της τάξεως των τρισεκατομμυρίων.

Από εδώ και στο εξής το επιστημονικό ενδιαφέρον επικεντρώνεται στον Νότιο Πόλο της Σελήνης. Στους πυθμένες των κρατήρων, με θερμοκρασία μείον 230 βαθμών Κελσίου, κρύβονται τεράστιες ποσότητες παγωμένου νερού, όπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα Ελληνικός Ορυκτός Πλούτος. Επιστήμονες τονίζουν ότι είναι ένας κρίσιμος πόρος για τη δημιουργία οξυγόνου αλλά και καύσιμου πυραύλων. Ο σεληνιακός φλοιός διαθέτει αφθονία σε ορυκτά, όπως το τιτάνιο, ο σίδηρος και το αλουμίνιο, αλλά και σπάνιες γαίες που είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη και λειτουργία τεχνολογιών, όπως είναι οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, τα αμυντικά συστήματα και οι υποδομές Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ).

Ισότοπο Ήλιο-3 και πυρηνική σύντηξη: η απάντηση στο ενεργειακό πρόβλημα του πλανήτη
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον πηγάζει από τα αποθέματα Ηλίου-3, ένα εξαιρετικά σπάνιο ισότοπο στη Γη που, όμως, εκτιμάται ότι υπάρχει σε μεγάλες ποσότητες στο υπέδαφος της Σελήνης. Θεωρείται ιδανικό καύσιμο για μελλοντικούς αντιδραστήρες με πυρηνική σύντηξη. Κρίνεται μια από τις πλέον ασφαλείς και καθαρές υποψήφιες μορφές ενέργειας, με σημαντικά πλεονεκτήματα έναντι της πυρηνικής σχάσης, η οποία λαμβάνει χώρα στα σημερινά πυρηνικά εργοστάσια. Με την πυρηνική σύντηξη αποφεύγεται ο κίνδυνος κατάρρευσης, όπως συνέβη με το δυστύχημα του Τσερνόμπιλ τον Απρίλιο του 1986. Εάν προκύψει πρόβλημα στον αντιδραστήρα απλώς σβήνει ακαριαία χωρίς τον  κίνδυνο πυρηνικής αντίδρασης ή έκρηξης.

Αυτός είναι ο λόγος που το Ήλιο-3 χαρακτηρίζεται ως το ιερό δισκοπότηρο της καθαρής ενέργειας, με εκτιμώμενη αξία στα 19 εκατ. δολάρια ανά κιλό. Σύμφωνα με το Mining Engineering, η επιφάνεια της Σελήνης ενσωματώνει 1,1 εκατ. μετρικούς τόνους του ισότοπου όταν οι ενεργειακές ανάγκες των ΗΠΑ μπορεί να καλυφθούν μόνο από 25 τόνους, ετησίως. Επιστήμονες τονίζουν ότι μόνο το Ήλιο-3 μπορεί να τροφοδοτήσει με αρκετή ενέργεια όλη τη γη για χιλιάδες χρόνια. Οπότε οι επόμενες αποστολές στη Σελήνη, ενδεχομένως, να επικεντρωθούν στην εξόρυξη και μεταφορά αυτού του γεωλογικού πλούτου όσο εντείνονται οι πιέσεις για τη μείωση των εκπομπών ρύπων και τη μείωση των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης. Όπως αναφέρεται σε έρευνα του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, η εξόρυξη του Ήλιου-3 είναι αρκετά δύσκολη και η επεξεργασία του απαιτεί θερμοκρασίες άνω των 600 βαθμών Κελσίου.

Το κόστος του προγράμματος Artemis και η αξία της διαστημικής οικονομίας
Οπότε, αν και πολλαπλασιάστηκε το κόστος της αποστολής Artemis II, τα οφέλη αναμένεται να είναι τεράστια, μια εκτίμηση που επιβεβαιώνεται από το επενδυτικό ενδιαφέρον των SpaceX του Έλον Μασκ, Blue Origin του Τζεφ Μπέζος, της Thales Alenia Space, της Interlune, της Intuitive Machines και της  Astrobotic. Ο πύραυλος Orion «υποτίθεται ότι θα εκτοξεύονταν το 2016 και θα κόστιζε 5 δισ. δολάρια», δήλωσε ο Κέισι Ντράιερ, επικεφαλής διαστημικής πολιτικής της Planetary Society, ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού που διεξάγει έρευνες για την προώθηση της εξερεύνησης του διαστήματος. Μια δεκαετία μετά εκτιμάται ότι το πρόγραμμα Artemis έχει κοστίσει πάνω από 90 δισ. δολάρια, με τις δαπάνες για την εκτόξευση του Orion να φτάνουν τα 4 δισ. δολάρια, όπως αναφέρει η ιστοσελίδα Aerospace Testing International.

Οι επενδύσεις από τις SpaceX, Blue Origin, της Thales Alenia Space, της Interlune και της Intuitive Machines & Astrobotic αναμένεται να ανεβάζουν το κασέ κατά ακόμη 20 δισ. δολάρια που θα πρέπει να καλύψει η NASA.  Η SpaceX έχει ήδη συνάψει συμβόλαια 4 δισ. δολαρίων με τη NASA για τη μεταφορά αστροναυτών στη Σελήνη ενώ η Blue Origin  αναπτύσσει τη σεληνάκατο Blue Moon και συμμετέχει ενεργά στον ανταγωνισμό για την κατασκευή υποδομών στο φεγγάρι. Η Thales Alenia Space συνεργάζεται με την Ιταλία και τη NASA για τη δημιουργία της πρώτης επανδρωμένης βάσης στη Σελήνη, η Interlude επικεντρώνεται στην εξερεύνηση μεθόδων για την εξόρυξη Ηλίου-3  ενώ  η Intuitive Machines και Astrobotic αναπτύσσουν σεληνιακά οχήματα προσεδάφισης.

Οι εταιρείες αυτές μαζί με τη NASA περιλαμβάνονται σε ένα ευρύτερο οικοσύστημα της διαστημικής οικονομίας,  η οποία αποτιμήθηκε πέρσι στα 613 δισ. δολάρια, με τον ιδιωτικό κλάδο να αντιπροσωπεύει το 78% των εσόδων. Πάνω από 1.800 εταιρείες δραστηριοποιούνται σε διάφορες πτυχές του διαστήματος από τον τουρισμό μέχρι την άμυνα.