Η ταινία «Δύο Εισαγγελείς» τη Μ. Δευτέρα και Μ. Τρίτη από την Κινηματογραφική Λέσχη Πάτρας

Το φιλμ «Δύο Εισαγγελείς» του Σεργκέι Λόζνιτσα προβάλλεται από την Κινηματογραφική Λέσχη Πάτρας.

- Σκηνοθεσία-Σενάριο: Σεργκέι Λόζνιτσα
- Ηθοποιοί: Αλεξάντρ Κουζνέτσοφ, Αλέξαντερ Φιλιπένκο, Ανατόλι Μπέλι
- Φωτογραφία: Ολεγκ Μούτου
- Μοντάζ: Ντανιέλιους Κοκανάουσκις
- Μουσική: Κρίστιαν Βέρμπικ
- Χώρα: Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία, Ρουμανία, Λευκορωσία (Έγχρωμη)
- Διάρκεια: 117΄
- Πρώτη προβολή: Δευτέρα Ώρα 7.00 μμ.
- Δεύτερη προβολή: Τρίτη Ώρα 9.30 μμ.

Διακρίσεις: Υποψηφιότητα για Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ Καννών 2025 Βραβείο FIPRESCI καλύτερης ταινίας στο Διεθνές Φεστιβάλ Valladolid 2025 Υποψηφιότητες.

Σοβιετική Ένωση, 1937. Μετωπική όσο και καφκική καταγγελία του (σταλινικού) ολοκληρωτισμού. Χωρίς να εκπλήσσει, είναι γραμμένη με πικρό χιούμορ και σκηνοθετημένη με στιβαρό ακαδημαϊσμό.

Φορμαλιστική, αλλά και πολιτικά θαρραλέα, η νέα ταινία του Ουκρανού δημιουργού μιλά για τον τρόμο του Στάλιν κι αναφέρεται στον Πούτιν. Πρεμιέρα στο Διαγωνιστικό Τμήμα του Φεστιβάλ Καννών.

Tο σχόλιο της ταινίας, για έναν αυταρχικό ηγέτη κι ένα σύστημα - παγίδα που προοδευτικά αφανίζει έναν λαό, είναι τόσο δυνατό και θαρραλέο, ερχόμενο από έναν Ουκρανό σκηνοθέτη, σε μια νέα εποχή αυταρχικότητας στη Ρωσία, που διεισδύει σιγά-σιγά στο μυαλό κι αποκτά διάσταση θαυμαστή. Μια επίκαιρη ταινία που, με αριστοτεχνικά δουλεμένη αισθητική, δίνει σύγχρονο νόημα στον πολιτικό τρόμο.

Χιλιάδες επιστολές κρατουμένων, που έχουν φυλακιστεί άδικα από την κυβέρνηση, καίγονται σε ένα κελί φυλακής. Σχεδόν από θαύμα, μία από αυτές φτάνει στον προορισμό της: στο γραφείο του νεοδιορισμένου τοπικού εισαγγελέα, Αλεξάντερ Κορνιέφ. Ο Κορνιέφ κάνει τα πάντα για να συναντήσει τον κρατούμενο - θύμα πρακτόρων της μυστικής αστυνομίας, της NKVD. Αφοσιωμένος μπολσεβίκος με ακεραιότητα, ο νεαρός εισαγγελέας υποψιάζεται ότι κάτι δεν πάει καλά. Η αναζήτηση δικαιοσύνης θα τον οδηγήσει μέχρι το γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα στη Μόσχα.

Ουκρανός σκηνοθέτης ο οποίος είχε εντυπωσιάσει με το βραβευμένο στο Φεστιβάλ Καννών "Το Πρόσωπο της Ομίχλης" (2012), ο Σεργκέι Λόζνιτσα υπέγραψε από τότε μόνο μια ταινία μυθοπλασίας, το "A Gentle Creature", και μια σειρά εξαιρετικών ντοκιμαντέρ. Όλα τους ιστορικού ενδιαφέροντος, άλλα επικεντρωμένα στην περίοδο της Σοβιετικής Ένωσης και άλλα στην πολυετή ρωσο-ουκρανική διαμάχη γύρω από την Κριμαία και το Ντομπάς.

Επιστρέφοντας τώρα σε μια φανταστική ιστορία, ο Λόζνιτσα δεν απομακρύνεται ούτε από τα πραγματικά γεγονότα ούτε από τα σταθερά σημεία ενδιαφέροντός του. Εμπνεόμενος από ένα λογοκριμένο για χρόνια διήγημα του εξόριστου στη Σιβηρία Γκεόργκι Ντεμίντοφ, επιστρέφει στο 1937 και την εποχή των Μεγάλων Εκκαθαρίσεων του Στάλιν. Τότε που οι κρατικές φυλακές ξεχείλιζαν κατασκευασμένους αντιφρονούντες, πολλοί από τους οποίους απέστελλαν επιστολές διαμαρτυρίας προς τις αρχές, υπερασπιζόμενοι την αθωότητά τους. Κι ενώ τα γράμματά τους καίγονταν συστηματικά από τους σωφρονιστικούς υπαλλήλους, ένα απ’ αυτά θα φτάσει τυχαία στα χέρια του Αλεξάντερ Κόρνεφ, ενός νεαρού ιδεαλιστή εισαγγελέα, ο οποίος αποφασίζει να ερευνήσει την υπόθεση.

Ακολουθεί η δαιδαλώδης διαδρομή ενός εκτός (ιστορικού) τόπου και χρόνου ήρωα ανάμεσα στους αχανείς γραφειοκρατικούς διαδρόμους. Περιγράφεται με όρους χαμηλότονου πολιτικού δράματος, στα όρια του θρίλερ, γραμμένου με πικρό χιούμορ και σκηνοθετημένου με στιβαρό ακαδημαϊσμό. Η εξέλιξη της πλοκής του δεν μας εκπλήσσει, ο χαρακτήρας του αθώου Κόρνεφ πλησιάζει επικίνδυνα την καθαρότητα του συμβόλου και η καταγγελία του –σταλινικού, αλλά και κάθε είδους– ολοκληρωτισμού είναι μετωπική. Μια υπόγεια ειρωνεία, όμως, της προσδίδει καφκικές διαστάσεις και τη διασώζει από τον εύκολο ουμανιστικό διδακτισμό.

ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΗΤΣΗΣ

Το τετράγωνο, academy, κάδρο δεν μοιάζει αρκετά σφιχτό για να εγκλωβίσει τους ήρωες του Σεργκέι Λόζνιτσα, γι' αυτό η κάθε εικόνα της ταινίας του φυλακίζεται από ευθείες γραμμές, κάγκελα, κλειστά παράθυρα, τοίχους που, σε μια άλλη εκδοχή του εξπρεσιονισμού, απαγορεύουν στους άντρες της ταινίας να διανοηθούν την ελευθερία.

Η εποχή είναι το 1937, «ο τρόμος του Στάλιν» όπως δηλώνεται στην οθόνη - και στην Ιστορία. Σε μια φυλακή, ένα ξεφτισμένο κτίριο για ξεφτισμένους ανθρώπους, κυρίως πολιτικούς κρατούμενους, φτάνει ένας νεαρός Εισαγγελέας. Εχει λάβει - πόσο παράδοξο, μέσα από έναν δαίδαλο αυταρχισμού, απαγορεύσεων και βίας - μια έκκληση από έναν κρατούμενο, ότι καταδικάστηκε άδικα. Η διαδρομή του για την αναζήτηση της αλήθειας θα τον φέρει σ' έναν πλήρη κύκλο, κυριολεκτικό, κυρίως υπαρξιακό, θλιμμένα μοιρολατρικό και πολιτικά φρικιαστικό.

Ο Σεργκέι Λόζνιτσα, ο Ουκρανός δημιουργός που μας έχει φέρει άνισες, αλλά πάντα παθιασμένες ταινίες, όπως το αριστουργηματικό «Το Πρόσωπο της Ομίχλης» ή το σοκαριστικό «Donbass» κι ένα πλήθος ακόμα ταινιών - τεκμηρίωσης και μυθοπλασίας - που κινήθηκαν φεστιβαλικά, δείχνει με τη νέα του ταινία το (ακόμα πιο) εστέτ πρόσωπό του.

Η φωτογραφία του Ολεγκ Μούτου είναι είτε, στα αρχικά, εξωτερικά πλάνα, αποχρωματισμένη και παγερή, είτε, στα εφιαλτικά εσωτερικά, ανελέητα σκοτεινή. Η κλασικίζουσα μουσική του Κριστιάν Βερμπέκ αποδίδει με ειρωνία τη σκληρότητα της ταινίας. Μέσα στο τετράγωνο κάδρο, χώροι και άνθρωποι είναι κατεστραμμένοι. Κάτω από το μικρό πορτρέτο του Λένιν, η μεγάλη, ολόλευκη προτομή του Στάλιν. Στα κορμιά των καταδίκων τα σημάδια της σήψης. Ακόμα και ο πρωταγωνιστής, ο «Εισαγγελέας» Αλεξάντερ Κουζνέτσοφ με το βλέμμα ενός ρομαντικού Ρώσου ποιητή, έχει μια χιλιοσπασμένη μύτη στο κέντρο του γεμάτου αθωότητα προσώπου του.

Η επιμονή του Λόζνιτσα στον φορμαλισμό, ίσως κάνει την ταινία δυσπρόσιτη ή προφανή κατά μστιγμές, στο σχόλιο που θέλει να περάσει. Αυτό, όμως, το σχόλιο, για έναν αυταρχικό ηγέτη κι ένα σύστημα - παγίδα που προοδευτικά αφανίζει έναν λαό, είναι τόσο δυνατό και θαρραλέο, ερχόμενο από έναν Ουκρανό σκηνοθέτη, σε μια νέα εποχή αυταρχικότητας στη Ρωσία, που διεισδύει σιγά-σιγά στο μυαλό κι αποκτά διάσταση θαυμαστή. Κι ας μοιάζουν οι δύο ώρες της ταινίας με πολλαπλάσιες: μικρή θυσία για μια επίκαιρη ταινία που, με αριστοτεχνικά δουλεμένη αισθητική, δίνει σύγχρονο νόημα στον πολιτικό τρόμο.

ΛΗΔΑ ΓΑΛΑΝΟΥ

Sergey Loznitsa
Ουκρανός σκηνοθέτης, παραγωγός και σεναριογράφος γεννήθηκε το 1964 στο Baranovichi, Σοβιετική Ένωση. Μεγάλωσε στο Κίεβο και το 1987 αποφοίτησε από το Πολυτεχνείο του Κιέβου με πτυχίο στα Εφαρμοσμένα Μαθηματικά. Το διάστημα 1987-1991 εργάστηκε ως επιστήμονας στο Ινστιτούτο Cybernetics του Κιέβου με έρευνα στην τεχνιτή νοημοσύνη. Το 1997 αποφοίτησε από το Russian State Institute of Cinematography (VGIK) στη Μόσχα. Έχει κάνει 21 ντοκιμαντέρ και 4 ταινίες μυθοπλασίας. Έχει κερδίσει 62 Βραβεία και 78 υποψηφιότητες. Φιλμογραφία: Δύο εισαγγελείς (2025), Paleontology lesson (Short 2025), L'invasion (TV Series 2025), The Invasion (2024), The Kiev Trial (2022), Η φυσική ιστορία της καταστροφής (2022), Mr. Landsbergis (2021), Babi Yar. Context (2021), Une nuit à l'opéra (Short 2020), Celles qui chantent (2020), State Funeral (2019), Process (2018), Reflections (Short 2018), Η δύναμη της αλήθειας (2018), Den' Pobedy (2018), Krotkaya (2017), Άουστερλιτς (2016), Sobytie (2015), The Old Jewish Cemetery (Short 2015), Les ponts de Sarajevo (2014), Maidan (2014), Pismo (Short 2013), O Milagre de Santo Antonio (Short 2012), Το πρόσωπο της ομίχλης (2012), Schaste moe (2010), L'usage du monde: Vol. 1 (Video 2010), Το φως του Βορρά (2008), Sweet Sixties (2008), Επισκόπηση (2008), Αρτέλ (Short 2006), Αποκλεισμός (2006), Η φάμπρικα (Short 2004), Τοπίο (2003), Ο οικισμός (2002), Πορτρέτο (Short 2002), Ο σταθμός του τρένου (Short 2000), Η ζωή, το φθινόπωρο (Short 1999), Σήμερα κτίζουμε ένα σπίτι (Short 1996).