Η ανθρωπιά εφημερεύει

Οι παλιοί λέγανε πως την κοινωνία τη γνωρίζεις στο… στρατό! Εκεί βλέπεις κάθε καρυδιάς καρύδι. Θα άλλαζαν γνώμη, αν διάβαζαν το βιβλίο της Ειρήνης Μουμούρη «Τρέξε έρχεται περιστατικό – ιστορίες εφημερίας», που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Ροτόντα».

Όχι, την κοινωνία τη γνωρίζεις σε όλες τις ηλικίες της – και όχι μόνο στη νιότη της, όπως στο στρατό – σε όλη της τη διαστρωμάτωση και σε κάθε μορφωτικό της επίπεδο, στα Επείγοντα! Μάλιστα, στα Επείγοντα των νοσοκομείων, εκεί όπου η συγγραφέας υπηρέτησε ως νοσηλεύτρια δυο συναπτές δεκαετίες. Έχοντας φύγει από κει και υπηρετώντας πλέον ως ελεγκτής – φαρμακοποιός στην Υγειονομική Περιφέρεια, αποφασίζει να καταγράψει όχι τις αναμνήσεις της από τα Επείγοντα, αλλά τα έντονα βιώματα, το μεγαλείο της ανθρωπιάς και την κορύφωση της φρίκης, τα σπαράγματα της ψυχής, όπως τη σημάδεψαν αυτήν και τους συναδέλφους της!

Χωρίς υπερβολή θα έλεγα πως το βιβλίο αποτελεί μια γροθιά στο στομάχι όλων μας. Γιατί, άλλος περισσότερο, άλλος λιγότερο, όλοι έχουμε επαφή, μια κάποια εμπειρία με το ελληνικό νοσοκομείο. Πόσοι όμως γνωρίζουμε την αθέατη πλευρά του, τον ηρωισμό και την απίστευτη ταλαιπωρία των γιατρών και των νοσηλευτών, των διασωστών του ΕΚΑΒ, των τραυματιοφορέων, όλων εκείνων που με αυταπάρνηση και με οδηγό τη συνείδησή τους διασώζουν την ανθρωπιά κόντρα στην γραφειοκρατία, στην ανοργανωσιά, στην αδιαφορία της Πολιτείας αλλά και ενάντια στην αναξιοκρατία, στην ιδιοτέλεια και την δολιότητα κάποιων «συναδέλφων» τους και «προϊσταμένων»;
Ο Θανάσης, ο κεντρικός ήρωας και το alter ego της συγγραφέως, δεν μασάει τα λόγια του: «στην εφημερία και μάλιστα την ελληνική, εκεί όπου το μεροκάματο γίνεται ψυχοκάματο, τον πρώτο λόγο τον έχει όχι η οργάνωση αλλά το φιλότιμο του καθενός από όποιο πόστο».

Με οξυδέρκεια, κριτική ματιά και σαρκαστική συχνά διάθεση, η Ειρήνη Μουμούρη παρουσιάζει σπαρταριστά επεισόδια και τραγικές στιγμές από την καθημερινότητα των Επειγόντων: από την γιαγιά που στα Επείγοντα ζητάει επειγόντως από τους νοσηλευτές να… επαναφέρουν την… πτήση του παππού, από τον κοτσονάτο γέροντα που ξεφεύγει από την επιτήρηση των δικών του κάθε Κυριακή πρωί και παίρνοντας το μπλε χαπάκι συναντά την αλλοδαπή Σόνια, μέχρι τον πατέρα που αγωνιά για τον πρεζάκια γιό του, τα παιδιά που εγκαταλείπουν με αδιαφορία τον άρρωστο γονιό ή τον αδερφό που αναίσχυντα εκδίδει την αδερφή του!

Είπα πιο πάνω ότι το βιβλίο είναι γροθιά στο στομάχι. Στο στομάχι μιας κοινωνίας, που τυλιγμένη στην αδιαφορία της, χωνεύοντας τα πλούσια γεύματα της trash tv και των social media, παρακολουθεί με απάθεια τον ξυλοδαρμό γυναικών από τους «καθώς πρέπει» συζύγους τους, τον βιασμό των παιδιών από «πατεράδες» και συντρόφους», την επέλαση του «λευκού θανάτου» στις άγουρες ηλικίες! Γροθιά στο στομάχι μιας Πολιτείας που καμώνεται πως δεν βλέπει τις άθλιες συνθήκες των νοσοκομείων, τη λεηλασία της ζωής όσων εργαζομένων αγωνίζονται στην πρώτη γραμμή με μοναδικό όπλο το φιλότιμο!
Έχοντας και η ίδια βιώσει την οδύνη από την περιπέτεια και την απώλεια του αδελφού της, του αγαπημένου της Γιάννη, η συγγραφέας – ο Θανάσης του βιβλίου – σκύβει με περισσή αγάπη και ενσυναίσθηση πάνω στους ασθενείς και μας βοηθά να ζήσουμε την οδύσσεια των καρκινοπαθών, τον γολγοθά των εξαρτημένων, το αδιέξοδο των ψυχικά νοσούντων. Εκεί, στα Επείγοντα, όπου «κάθε μέρα η ανθρωπιά αγκαλιάζει και η παλιανθρωπιά μαχαιρώνει»!

Κλείνοντας το βιβλίο – σε καθηλώνει η λιτή γραφή, οι ζωντανοί διάλογοι, οι ρεαλιστικές περιγραφές και το διαβάζεις μονορούφι – δυο, κυρίως, στοιχεία μου μένουν στο μυαλό – ίσως να αποτελούν και τις παρακαταθήκες της συγγραφέως:

Το πρώτο είναι η δύναμη της ανθρωπιάς σ’ ένα κόσμο χαοτικό και παράλογο. «Το πιο δυνατό αλλά και δυσεύρετο αντίδοτο στο δηλητήριο του καιρού μας είναι η ανθρωπιά», λέει η Ειρήνη Μουμούρη. Τα ράμματα κλείνουν τα τραύματα και «επειδή είναι νήματα που δεν σπάνε, δένουν για πάντα πάνω στο κορμί ό,τι το πλήγωσε. Γεμάτος νήματα είναι ο κόσμος μας και χωρίς να το ξέρουμε σε κάποια στιγμή θα ραφτούμε ο ένας πάνω στον άλλο. Να έχεις πάντα τα μάτια σου ανοιχτά να βλέπεις τα νήματα που απλώνονται γύρω σου…».
Το δεύτερο στοιχείο, που αποτελεί και μήνυμα ελπίδας και αγωνιστικότητας: Μην τα παρατάς, μην το βάζεις κάτω! Ο Θανάσης δεν συμβιβάζεται, δεν υποχωρεί, δεν παζαρεύει θέσεις και εξυπηρετήσεις. Συγκρούεται ανυποχώρητα με όσους υπαλλήλους και στελέχη συναλλάσσονται, αδικούν, εκμεταλλεύονται… Ο Θανάσης παλεύει γιατί πάντοτε έχει στο νου του τα λόγια του Μπρεχτ: είτε έχει δίκιο είτε έχεις άδικο, αν δεν αγωνιστείς θα πεθάνεις! Γιατί ο Θανάσης του βιβλίου είναι ο αεικίνητος ΘΟΥ ΒΟΥ, είναι ο Θανάσης της «καρπαζιάς» και του αγώνα, της ανθρωπιάς και της καλοσύνης, του φιλότιμου και της περηφάνιας, ο Θανάσης που ο καθένας μας θα ’θελε να είναι!