Η Ελλάδα στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας

Η τελευταία έκθεση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) φέρνει στο φως μια ζοφερή πραγματικότητα που δύσκολα μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Η Ελλάδα καταγράφει έναν από τους υψηλότερους αριθμούς ενεργών ερευνών για απάτη σε ευρωπαϊκά κονδύλια σε σχέση με το μέγεθος της οικονομίας και του πληθυσμού της.

Στο τέλος του 2025, οι ενεργές έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στη χώρα μας έφτασαν τις 175 υποθέσεις, με την εκτιμώμενη ζημία να αγγίζει τα 2,68 δισεκατομμύρια ευρώ.

Πρόκειται για μια εξέλιξη που δεν αφορά μόνο τη λειτουργία των θεσμών ή τη δημοσιονομική διαχείριση. Αγγίζει την ίδια το κοινωνικό σύνολο, καθώς οι ευρωπαϊκοί πόροι αποτελούν βασικό εργαλείο ανάπτυξης, κοινωνικής συνοχής και στήριξης της οικονομίας.

Η σύγκριση με χώρες ίδιου πληθυσμού

Για να γίνει πιο κατανοητό το μέγεθος του προβλήματος, αξίζει να εξεταστούν τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας σε σύγκριση με χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχουν περίπου ανάλογο σε μέγεθος πληθυσμό, δηλαδή μεταξύ 9 και 11 εκατομμυρίων κατοίκων.

 Η Ελλάδα, με πληθυσμό περίπου 10,4 εκατομμύρια κατοίκους, καταγράφει 175 ενεργές έρευνες της EPPO, με την εκτιμώμενη ζημία να φτάνει τα 2,68 δισεκατομμύρια ευρώ.

Την ίδια στιγμή, η Πορτογαλία, με πληθυσμό περίπου 10,3 εκατομμύρια, εμφανίζει περίπου 45 ανοιχτές έρευνες, με εκτιμώμενη ζημία κοντά στα 0,6 δισεκατομμύρια ευρώ.

Στην Τσεχία, με πληθυσμό περίπου 10,7 εκατομμύρια κατοίκους, οι υποθέσεις που ερευνώνται φτάνουν περίπου τις 60, με εκτιμώμενη ζημία περίπου 0,9 δισεκατομμύρια ευρώ.

Το Βέλγιο, το οποίο έχει πληθυσμό περίπου 11,7 εκατομμύρια, καταγράφει περίπου 70 έρευνες, με εκτιμώμενη ζημία που αγγίζει τα 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ.
Ακόμη χαμηλότερα είναι τα στοιχεία για τη Σουηδία, με πληθυσμό περίπου 10,5 εκατομμύρια κατοίκους, όπου καταγράφονται περίπου 35 έρευνες και εκτιμώμενη ζημία γύρω στα 0,4 δισεκατομμύρια ευρώ.

Αντίστοιχα, η Δανία, με πληθυσμό περίπου 5,9 εκατομμύρια, εμφανίζει λιγότερες από 20 υποθέσεις, με εκτιμώμενη ζημία περίπου 0,2 δισεκατομμύρια ευρώ.

Η σύγκριση αυτή δείχνει ότι η Ελλάδα παρουσιάζει πολλαπλάσιο αριθμό ερευνών, αλλά και σημαντικά υψηλότερη εκτιμώμενη οικονομική ζημία σε σχέση με χώρες αντίστοιχου πληθυσμού, γεγονός που ενισχύει τον προβληματισμό για την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών ελέγχου και τη διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων.

Τρία βασικά συμπεράσματα από τα στοιχεία

1. Υπερδιπλάσιος αριθμός ερευνών

Με 175 ενεργές υποθέσεις, η Ελλάδα καταγράφει:

περίπου τέσσερις φορές περισσότερες έρευνες από την Πορτογαλία
σχεδόν τρεις φορές περισσότερες από τη Σουηδία
περίπου διπλάσιες από το Βέλγιο
παρά το γεγονός ότι οι χώρες αυτές έχουν ανάλογο πληθυσμό.

2. Το ύψος της ζημιάς είναι πολλαπλάσιο

Η εκτιμώμενη ζημία των 2,68 δισεκατομμυρίων ευρώ είναι:

περίπου τέσσερις φορές μεγαλύτερη από της Πορτογαλίας
σχεδόν τρεις φορές μεγαλύτερη από της Τσεχίας
υπερδιπλάσια από του Βελγίου
γεγονός που δείχνει ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στον αριθμό των υποθέσεων αλλά αφορά και το οικονομικό τους μέγεθος.

3. Συγκέντρωση σε συγκεκριμένα είδη απάτης

Στην Ελλάδα οι περισσότερες υποθέσεις αφορούν:

απάτες ΦΠΑ τύπου carousel fraud
αγροτικές επιδοτήσεις
τελωνειακές απάτες στις εισαγωγές.
Σε χώρες όπως η Σουηδία ή η Δανία, αντίθετα, οι περισσότερες υποθέσεις αφορούν μικρότερης κλίμακας παρατυπίες σε επιδοτήσεις.

Στο μικροσκόπιο έργα του Ταμείου Ανάκαμψης και του ΕΣΠΑ

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι οι έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας επεκτείνονται και σε έργα που χρηματοδοτούνται από:

το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας
τα προγράμματα του ΕΣΠΑ
έργα υποδομών
έργα ψηφιακού μετασχηματισμού.
Τα προγράμματα αυτά αποτελούν βασικούς πυλώνες της οικονομικής ανάπτυξης της χώρας, γεγονός που καθιστά την ορθή διαχείριση των κονδυλίων κρίσιμο ζήτημα για την αξιοπιστία της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η ζημία ανά πολίτη

Όταν τα στοιχεία της έκθεσης μεταφράζονται σε ζημία ανά κάτοικο, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο αποκαλυπτική και επιτρέπει μια καλύτερη κατανόηση του οικονομικού μεγέθους του προβλήματος.

Στην Ελλάδα, η εκτιμώμενη ζημία που προκύπτει από τις υποθέσεις που ερευνά η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αντιστοιχεί περίπου σε 257 ευρώ ανά πολίτη.

Αντιθέτως, σε χώρες με ανάλογο σε μέγεθος πληθυσμό, τα αντίστοιχα ποσά είναι αισθητά χαμηλότερα. Στην Πορτογαλία η ζημία υπολογίζεται περίπου στα 58 ευρώ ανά κάτοικο, στην Τσεχία περίπου στα 84 ευρώ, ενώ στο Βέλγιο φτάνει περίπου τα 102 ευρώ ανά πολίτη.

Ακόμη χαμηλότερη είναι η εικόνα στη Σουηδία, όπου η εκτιμώμενη ζημία περιορίζεται περίπου στα 38 ευρώ ανά κάτοικο.
Οι αριθμοί αυτοί αναδεικνύουν μια σαφή απόσταση μεταξύ της Ελλάδας και άλλων χωρών αντίστοιχου μεγέθους, δείχνοντας ότι το οικονομικό αποτύπωμα των υποθέσεων που ερευνώνται είναι σημαντικά μεγαλύτερο σε σχέση με τον πληθυσμό της χώρας.

Εκρηκτική αύξηση των ερευνών μέσα σε δύο χρόνια

Τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας δείχνουν ότι η αύξηση των υποθέσεων είναι ιδιαίτερα έντονη τα τελευταία χρόνια.

2023

53 ενεργές υποθέσεις
εκτιμώμενη ζημία περίπου 700 εκατομμύρια ευρώ
17 υποθέσεις για επιδοτήσεις
2024

84 ενεργές υποθέσεις
εκτιμώμενη ζημία περίπου 1,7 δισεκατομμύρια ευρώ
25 υποθέσεις για επιδοτήσεις
2025

175 ενεργές υποθέσεις
εκτιμώμενη ζημία περίπου 2,6 δισεκατομμύρια ευρώ
53 υποθέσεις για επιδοτήσεις
Μόνο μέσα στο 2025 άνοιξαν 117 νέες υποθέσεις, οι οποίες σχετίζονται με εκτιμώμενη ζημία περίπου 1,02 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Ο ρόλος των πολιτών στις αποκαλύψεις

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος με τον οποίο ξεκίνησαν οι νέες έρευνες.

100 υποθέσεις προήλθαν από στοιχεία που διαβίβασαν οι ελληνικές εθνικές αρχές
76 υποθέσεις ξεκίνησαν από αναφορές ιδιωτών πολιτών
8 υποθέσεις ξεκίνησαν αυτεπάγγελτα από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία
7 υποθέσεις προήλθαν από θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το γεγονός ότι δεκάδες υποθέσεις ξεκίνησαν από καταγγελίες πολιτών δείχνει ότι η κοινωνία εμφανίζεται ολοένα και πιο ευαισθητοποιημένη απέναντι σε φαινόμενα διαφθοράς και κακοδιαχείρισης δημόσιων πόρων. Η σωστή αξιοποίηση αυτών των πόρων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη της οικονομίας και τη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων.

Όταν τα δισεκατομμύρια μεταφράζονται σε χαμένες κοινωνικές ευκαιρίες

Αν επιχειρήσει κανείς να μεταφράσει το ποσό της εκτιμώμενης ζημιάς των 2,68 δισεκατομμυρίων ευρώ σε πραγματικές κοινωνικές παρεμβάσεις, τότε η διάσταση του προβλήματος γίνεται ακόμη πιο σαφής. Δεν πρόκειται, απλώς, για έναν αριθμό σε μια ευρωπαϊκή έκθεση, αλλά για πόρους που θα μπορούσαν να έχουν αλλάξει ουσιαστικά την καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών.

Για παράδειγμα, το ετήσιο κόστος επαναφοράς της 13ης σύνταξης υπολογίζεται περίπου στα 1,1-1,3 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ η πλήρης επαναφορά της 13ης και 14ης σύνταξης εκτιμάται περίπου στα 2,4–2,6 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Με άλλα λόγια, το ποσό της εκτιμώμενης ζημιάς από τις υποθέσεις που ερευνά η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα μπορούσε, θεωρητικά, να καλύψει σχεδόν ολόκληρο το ετήσιο κόστος επαναφοράς και των δύο συντάξεων για εκατομμύρια συνταξιούχους που είδαν τα εισοδήματά τους να μειώνονται σημαντικά την περίοδο της οικονομικής κρίσης.

Αν το ίδιο ποσό μεταφραζόταν σε δημόσιες υποδομές, θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει την κατασκευή περίπου 15 έως 20 νέων σύγχρονων νοσοκομείων, δεδομένου ότι η δημιουργία ενός μεγάλου νοσοκομείου κοστίζει περίπου 120 έως 180 εκατομμύρια ευρώ. Παράλληλα, θα μπορούσαν να δημιουργηθούν περισσότεροι από 1.000 νέοι βρεφονηπιακοί σταθμοί, εφόσον το κόστος κατασκευής και εξοπλισμού ενός σύγχρονου σταθμού κυμαίνεται μεταξύ 2 και 3 εκατομμυρίων ευρώ.

Στο πεδίο της στεγαστικής πολιτικής, όπου η Ελλάδα αντιμετωπίζει πλέον μια έντονη κρίση προσιτής κατοικίας, τα 2,68 δισεκατομμύρια ευρώ θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν την κατασκευή περίπου 20.000 νέων κατοικιών κοινωνικής στέγασης, εφόσον το κόστος ανά κατοικία υπολογιστεί μεταξύ 120.000 και 140.000 ευρώ. Ένα τέτοιο πρόγραμμα θα μπορούσε να προσφέρει ουσιαστική λύση σε χιλιάδες νέους ανθρώπους και νέα ζευγάρια που σήμερα δυσκολεύονται να αποκτήσουν ή ακόμη και να ενοικιάσουν ένα σπίτι.

Την ίδια ώρα, σε μια χώρα που αντιμετωπίζει έντονα το δημογραφικό πρόβλημα, ένα πρόγραμμα ενίσχυσης της οικογένειας με επιδότηση περίπου 10.000 ευρώ για κάθε νέα γέννηση θα μπορούσε να στηρίξει περισσότερες από 260.000 οικογένειες, δίνοντας πραγματική στήριξη σε μητέρες και νέους γονείς που σκέφτονται να αποκτήσουν παιδί.

Και εδώ βρίσκεται, ίσως, το πραγματικό βάρος του ζητήματος. Σε μια κοινωνία που αντιμετωπίζει στεγαστική πίεση, μειωμένη αγοραστική δύναμη, χαμηλότερες συντάξεις και ένα επιδεινούμενο δημογραφικό πρόβλημα, κάθε ευρώ που χάνεται από κακοδιαχείριση ή απάτη δεν είναι, απλώς, ένας αριθμός σε μια οικονομική αναφορά. Είναι ένας πόρος που θα μπορούσε να ενισχύσει το κοινωνικό κράτος, να στηρίξει τις οικογένειες και να δημιουργήσει προοπτικές για τους νέους ανθρώπους.

Επομένως, η διαφθορά, δεν είναι μόνο ένα θεσμικό πρόβλημα. Είναι ένα βαθιά κοινωνικό έλλειμμα εμπιστοσύνης. Γιατί η διαφάνεια στη διαχείριση του δημόσιου χρήματος δεν αποτελεί, απλώς, πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης· αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία οικοδομείται η εμπιστοσύνη μιας κοινωνίας προς το κράτος της - και τελικά η ίδια η ποιότητα της δημοκρατίας.

ΣΣ: Ο Θέμης Μπάκας είναι πολιτευτής Αχαΐας.