Πάτρα: Παρουσιάζεται σήμερα το βιβλίο του Τάσσου Σταθόπουλου, «Εννέα δεκαετίες χτίζοντας το μέλλον»

Παρουσιάζεται σήμερα, Τετάρτη 14 Δεκεμβρίου, η αφιερωματική συλλεκτική έκδοση με τίτλο: «1932-2022 * ΕΝΝΕΑ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ ΧΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ» που κυκλοφόρησε με αφορμή τη συμπλήρωση 90 χρόνων από την ίδρυση του Συλλόγου Πτυχιούχων Εργοληπτών Δημοσίων Έργων Πατρών (η ιδρυτική πράξη υπογράφηκε το 1932).

Η παρουσίαση της έκδοσης θα γίνει στις 7 μ.μ. στην αίθουσα εκδηλώσεων του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αχαΐας, Ρήγα Φεραίου 58.

Το περιεχόμενο του βιβλίου που επιμελήθηκε ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Τάσσος Σταθόπουλος. πλούσιο και μοναδικό! Περιέχει στοιχεία για επιχειρήσεις που έστρωσαν το δρόμο της προόδου και της ανάπτυξης της ευρύτερης περιοχής. προέδρους και μέλη διοικητικών συμβουλίων, ανά θητεία, πρακτικά συνεδριάσεων και παρεμβάσεων που καθόρισαν την Πάτρα και τον αναπτυξιακό της σχεδίασμά για υποδομές όπου δημιούργησαν απρόσκοπτα και μεγαλούργησαν γενιές συμπολιτών.

Η έκδοση του βιβλίου ήταν πρωτοβουλία του Συλλόγου εργοληπτών για τον εορτασμό των 90 χρόνων από την ίδρυσή του. Οι συνεντεύξεις και όλες οι μαρτυρίες έγιναν το διάστημα που διήρκεσε η έρευνα, από τον Αύγουστο του 2017 έως και τον Αύγουστο του 2018, ακολούθησαν τα χρόνια της πανδημίας κι εν τέλει το βιβλίο κυκλοφόρησε προ μηνός.

Όπως αναφέρει ο Τάσσος Σταθόπουλος, «είναι οφειλόμενη τιμή σε όλους όσοι υπήρξαν μέλος του Συλλόγου Εργοληπτών και γενικότερα, άλλος λιγότερο - άλλος περισσότερο, συνέδραμαν στην οικοδόμηση της Πάτρας τον τελευταίο αιώνα. Πτυχιούχοι, επιστήμονες, τεχνίτες, «μαστόροι», άνθρωποι με μεράκι και όρεξη για δουλειά έβαλαν τη σφραγίδα τους στα περισσότερα έργα και κατασκευές που βλέπουμε καθημερινά. Στελέχη του κατασκευαστικού κλάδου που δεν λυπήθηκαν μόχθο και κόστος για να παραδώσουν ένα άρτιο έργο. Είτε αυτό ήταν ένα σπίτι, είτε ένας δρόμος ή σχολείο ή ότι τέλος πάντων αποκαλούμε «Δημόσιο έργο». Τα μέλη του Συλλόγου Πτυχιούχων Εργοληπτών Δημοσίων Έργων Πατρών παρέδωσαν στην κοινωνία ποιοτικά έργα που συντελούν στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των πολιτών με σημαντική συμβολή στην τοπική και εθνική οικονομία.

Όπως εξηγεί, «στην παρούσα έκδοση προσπαθούμε να παρακολουθήσουμε την εξέλιξη του κλάδου με το πέρασμα των εποχών και τις ανάλογες συνθήκες που επικρατούσαν. Κι αν τυχόν κανείς ρωτήσει, δεν υπάρχει απάντηση στο ερώτημα: Οι εργολήπτες καθόρισαν τις εξελίξεις στον κατασκευαστικό κλάδο και στα δημόσια έργα ή ακολούθησαν τις εξελίξεις, τις επιταγές της εποχής και των κοινωνιών στις οποίες έδρασαν; Η κότα έκανε το αυγό ή το αυγό την κότα; Είναι το ίδιο πράγμα.

Ήταν άλλες οι εποχές στη δεκαετία του ’30 την εποχή του μεσοπολέμου δηλαδή όταν ιδρύθηκε ο Σύλλογος. Από τον μαύρο Σεπτέμβρη του ’22 όταν ολοκληρώθηκε με σκληρό τρόπο μια αιματηρή δεκαετία (1912-1922) με την εμπλοκή της χώρας σε τέσσερις πολέμους (Α’ και Β’ Βαλκανικοί, Α’ Παγκόσμιος, Μικρασιατική Εκστρατεία) έως και το 1940 που ενεπλάκη στον Β’ Παγκόσμιο, μεσολάβησαν 18 χρόνια που η χώρα βίωσε συνθήκες ελευθερίας και σε μεγάλο βαθμό οικονομικής ανασυγκρότησης.

‘Η τουλάχιστον για πρώτη φορά η Ελλάδα μπορούσε να ασχοληθεί -χωρίς να αιμορραγεί σε ανθρώπινο δυναμικό και πολεμικό κόστος- με την ανάπτυξη της. Την πρόοδο και ευημερία των λαών. Η Πάτρα που είχε ακμάσει χάρη στη θέση της (πύλη προς τη Δύση), το λιμάνι της και τη σταφίδα όλης της βόρειας Πελοποννήσου, από το β’ μισό του 19ου αιώνα κιόλας, έζησε μια εποχή ανάπτυξης. Καίτοι φιλοξενούσε στα ανατολικά της προάστια εκατοντάδες, χιλιάδες, προσφύγων. Εκείνα τα χρόνια είχαμε την εκτόξευση στην κατασκευή μεγάλων έργων, δρόμων, σχολείων και τόσα ακόμα, που υπάρχουν μέχρι σήμερα. Κατασκευάστηκαν τα πρώτα σύγχρονα σχολικά συγκροτήματα, η Πάτρα απέκτησε Υδροηλεκτρικό εργοστάσιο, νέες φυλακές, χτίστηκαν πολλές εκκλησίας, ανοίχτηκαν δεκάδες δρόμοι.

Είδαμε από τη μια μέρα στην άλλη να κατασκευάζονται μεγάλα εργοστάσια και βιομηχανίες, να διαμορφώνεται το επαρχιακό δίκτυο και η πόλη να αποκτά μια φυσιογνωμία που σε μεγάλο βαθμό διατηρείται ως σήμερα. Ήταν άλλες οι ανάγκες εκείνης της εποχής και άλλες όταν επανήλθε η συνηθισμένη δραστηριότητα του κλάδου, σχεδόν μια δεκαετία μετά, όταν δηλαδή τέλειωσε ο Πόλεμος. Τότε που, σε μεγάλο βαθμό, η συντριπτική πλειοψηφία των έργων δεν αφορούσε νέες κατασκευές, αλλά επιδιόρθωση και ανακατασκευή όσων είχαν καταστραφεί στον Πόλεμο και στην Κατοχή.

Η δεκαετία του ’50 και κυρίως αυτή του ’60 σηματοδότησαν την έκρηξη στον κατασκευαστικό κλάδο. Η χώρα στεκόταν πια στα πόδια της και με περισσότερη συνέπεια μπορούσε να υποστηρίξει την βελτίωση των υποδομών της.

Το αστικό τοπίο, με τρόπο που ελέγχεται πάντως, άλλαξε άρδην από τη δεκαετία του ’70 κλπ. Μια σειρά από νόμοι, που σε κάθε βαθμό πάντως υπηρετούσαν τη δημόσια «απαίτηση», διευκόλυναν στο να φτιαχτούν «σύγχρονες» μοντέρνες και άνετες πολυκατοικίες. Σε μια «φασόν» λογική μεν, που όμως είχαν ως αποτέλεσμα την άνεση στη διαβίωση και στην καθημερινότητα των πολιτών. Τούτο λοιπό συνέτεινε στο να γιγαντωθεί η αστυφιλία και ως εκ τούτου να προκύψουν νέες, μεγαλύτερες και περισσότερες ανάγκες στον τομέα των δημοσίων έργων.

Η Πάτρα από το 1960 έως και το 2010 διπλασιάστηκε σε έκταση. Ενοποιήθηκε, σχεδόν, ένα πολεοδομικό συγκρότημα που ξεκινά από τον Άγιο Βασίλειο και φτάνει έως το Σούλι και τα Τσουκαλέικα. Και μαζί του εκτοξεύθηκαν οι ανάγκες σε νέα, μεγαλύτερα και περισσότερα δημόσια έργα. Οι εργολήπτες της Πάτρας υπηρέτησαν με επαγγελματισμό αυτή την κοσμογονία που συνεχίστηκε και τις τρεις επόμενες δεκαετίες με φρενήρεις ρυθμούς.

Ήδη από τον Μάιο του 1979 η Ελλάδα ήταν μέλος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και έτυχε, ούσα το φτωχότερο μέλος της, μιας γενναίας προίκας. Οι κάθε μορφής επιδοτήσεις έστησαν ένα νέο σκηνικό κατασκευαστικής έκρηξης, που συνεχίστηκε και μετά το 1990, όταν πλέον υπήρχε η δυνατότητα να στηριχθεί, εκτός του αγροτικού, και ο κατασκευαστικός κλάδος με φτηνά εργατικά χέρια, από την γείτονα Αλβανία.

Το κοινό νόμισμα, από την πρωτοχρονιά του 2002 και η περίοδος των μεγάλων έργων με αφορμή τη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 συντήρησαν αυτή την παρατεταμένη περίοδο ακμής, που πάντως, χρόνια πριν, βρισκόταν σε αναντιστοιχία με τις πραγματικές αντοχές της χώρας σε οικονομικό επίπεδο. Ο λογαριασμός δεν άργησε να έρθει. Η υποβόσκουσα διεθνής κρίση από το β’ μισό της δεκαετίας του ’00, ήρθε στην Ελλάδα ευθύς με το ξεκίνημα τής δεύτερης δεκαετίας τής δεύτερης χιλιετίας.

Όλα τα υπόλοιπα είναι νωπό και κυρίως πικρό παρόν. Ο κατασκευαστικός κλάδος κατέρρευσε μαζί με τον τραπεζικό, άρα την οικονομία της χώρας. Ο φαύλος κύκλος νέα έργα - δανεισμός - νέος δανεισμός για την αποπληρωμή δανείων κατέληξε σε οικονομικό εφιάλτη. Στην Πάτρα βρισκόμασταν μεσούσης μιας περιόδου σχεδιασμού και υλοποίησης τεράστιων έργων κι ενώ είχαν ήδη προηγηθεί πολλά (και μικρά) αστικά έργα που έγιναν (και) με αφορμή τους Ολυμπιακούς Αγώνες και τον θεσμό της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας.

Περισσότερο όμως από το να βλέπει κανείς σταματημένη στα μισά του δρόμου την ανακατασκευή της Πατρών - Αθηνών (Ολυμπίας οδού), βίωνε τη συμφορά βλέποντας μια Πάτρα δεκάδων τετραγωνικών χιλιομέτρων και να μην αποκτά ένα νέο σπίτι, ούτε μια νέα πολυκατοικία. Τέσσερα μετρημένα στα δάκτυλα του ενός χεριού νέα σπίτια είδαμε να ξεκινούν, να χτίζονται και να αποπερατώνονται τη διετία -τυχαία η αναφορά- 2013-2015. Από τα χρόνια που ο Σταμάτης Βούλγαρης κατ’ εντολή του Καποδίστρια σχεδίασε την κάτω πόλη και άρχισαν να χτίζονται τα πρώτα σπίτι, δεν υπήρξε χρονιά που να μην έχουμε δεκάδες σπίτια και κατασκευές στην πόλη.

Τα χρόνια της χλιδής, ειδικά σε κεντρικό επίπεδο, στην Αθήνα, ήταν αυτά που επέφεραν ένα γερό κτύπημα στον κλάδο, ισχυρότερο κι από αυτή την ίδια την κρίση. Τα κολοσσιαία έργα που έγιναν (Αττική οδός, Μετρό, Εγνατία οδός κ.ά.), αλλά και πολλά μικρότερου κόστους, εκτόξευσαν τον ανταγωνισμό. Βγήκε κάθε λογής όπλο από τις φαρέτρες των ενδιαφερομένων και το ευάλωτο σε παθογένειες πολιτικό σύστημα στην χώρα, υπέκυψε ολοκληρωτικά στη διαπλοκή. Μάθαμε νέες λέξεις, όπως αυτή το μεγαλοεργολάβου (όχι όμως και το μικρο-εργολάβου), μάθαμε πως όλοι κινούνταν στον ίδιο κόμβο, με μία έξοδο στους εργολάβους, μία στα ΜΜΕ και μία στην Πολιτική. Ένα συγκοινωνούν δοχείο, που σε μια κοινωνία που ασφυκτιούσε από την κρίση, πρόσφερε την εύκολη λύση: Την κατηγόρια, τους απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς, την συκοφάντηση.

Το επάγγελμα απαξιώθηκε, με την ευθύνη και των ίδιων των μελών του. Οι επιταγές των όσων ελέγχουν εδώ και μερικά χρόνια την ανόρθωση της ελληνικής οικονομίας, υπαγόρευσαν νέους νόμους, έστρωσαν το χαλί για σαρωτικές αλλαγές. Το ταμείο των εργολάβων «χάθηκε», το επάγγελμα έχασε την ταυτότητά του και παρά το ότι -αναφορικά με τα καθ’ ημάς στην Πάτρα- από το 2016 είχαμε βελτιούμενη εικόνα, …ξεμείναμε από εργολάβους. Το είπαμε και πιο πάνω, τούτα όλα είναι μέρος του παρόντος. Κανείς δεν ξέρει ποιο θα είναι το μέλλον των εργοληπτών, ποιο το μέλλον του κατασκευαστικού κλάδου, ποιο το μέλλον τελικά της Ελληνικής Οικονομίας».

«Μπορούμε να ξέρουμε όμως μέρος από την ιστορία και το παρελθόν. Γιατί υπάρχει και η άλλη όψη του νομίσματος. Ενός συλλόγου, όπως -καλή ώρα- ο των Πατρών, που στήριξε τις ανάγκες, τους κόπους και τα όνειρα των παππούδων μας, των πατεράδων μας και εν τέλει εμάς των ιδίων. Ενός συλλόγου, που όπως θα δείτε στις σελίδες που ακολουθούν, τα μέλη του έκαναν καλύτερη τη ζωή μας. Και γι’ αυτό τους ευχαριστούμε» καταλήγει ο Τάσσος Σταθόπουλος.