Κατσικόπουλος: Η μεγάλη σκευωρία εναντίον του Ανδρέα Παπανδρέου

"Ο Παπανδρέου ήταν ένας εμβληματικός ηγέτης. Ένας πολιτικός γίγαντας που προκαλούσε. Που πρώτα απ΄όλα προκάλεσε τη συντήρηση μέσα στην ίδια την κοινωνία. Ήταν ο άνθρωπος που έφερε την Αριστερά στο προσκήνιο, έσβησε τα ίχνη του Εμφυλίου, έκανε πράξη την Αλλαγή. Έφερε στην επιφάνεια το άλλο μισό της κοινωνίας, τους μη προνομιούχους Έλληνες. Για αυτό και τέθηκε στο στόχαστρο" είπε ο Νομάρχης Αχαίας Δημήτρης Κατσικόπουλος στην ομιλία του κατά τη διάρκεια της παρουσίασης του βιβλίου του Αντώνη Βγόντζα "Η Δίκη του Ανδρέα Παπανδρέου" που έγινε σήμερα στο ξενοδοχείο Βυζαντινό  στην Πάτρα.

Το πλήρες κείμενο της ομιλίας εχει ως εξής; "Είναι μεγάλη χαρά για μένα να βρίσκομαι εδώ και να μιλάω για το βιβλίο του φίλου Αντώνη Βγόντζα. Ένα βιβλίο- καταγγελία της πολιτικής σκευωρίας που έσυρε στα δικαστήρια έναν κορυφαίο πολιτικό ηγέτη, τον Ανδρέα Παπανδρέου… Μια μαύρη σελίδα στην μεταπολιτευτική μας  ιστορία, μια απόφαση -λεκές στα χρονικά της Βουλής που γράφτηκε στις 27 Σεπτεμβρίου του 1989.

Κανείς από εμάς που ζήσαμε από κοντά εκείνα τα γεγονότα, αλλά και κανένας πολίτης  δεν  θα ξεχάσει το  άθλιο  παρασκήνιο  της πολιτικής μεθόδευσης για την εξόντωση του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ.

Και κανείς δεν θα ξεχάσει τα λόγια του: «Κατηγορώ τους κατηγόρους μου ότι διαστρέβλωσαν με πολιτική ιδιοτέλεια την έννοια της κάθαρσης, για να μπορέσουν έτσι να οργανώσουν αυτόβουλα τον πολιτικό μου διωγμό. Ειλικρινά λυπάμαι που σε λίγο καιρό οι σημερινοί μου κατήγοροι θα φέρουν πολιτικά και ιστορικά το στίγμα του συκοφάντη...». Τα λόγια του πρώην πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου, απευθυνόμενα στους πολιτικούς του αντιπάλους,  την ίδια μέρα  που τον παρέπεμπαν στο Ειδικό Δικαστήριο για το σκάνδαλο Κοσκωτά,  σφράγισαν την πολιτική του απάντηση στους εμπνευστές του «βρόμικου 89».

Κυρίες και κύριοι

Δεν νομίζω ότι υπάρχει καταλληλότερος  για να καταγράψει εκείνη τη θυελλώδη περίοδο από τον   Αντώνη Βγόντζα, τον άνθρωπο  που συμμετείχε ως υπερασπιστής σε πολλές κρίσιμες δίκες  για την  πολιτική και κοινωνική ζωή του τόπου, το   μέλος της ολιγομελούς ομάδας που υπερασπίστηκε τον Ανδρέα Παπανδρέου την περίοδο 1989-1992, το στέλεχος που διηύθυνε το νομικό γραφείο του Ανδρέα Παπανδρέου στην τελευταία του θητεία ως Πρωθυπουργού.

Το βιβλίο του, ένα βιβλίο οδηγός για τις γενιές που έρχονται,  περιγράφει μέρα με τη μέρα, καρέ- καρέ, τη «ΔΙΚΗ» μέσα από το καθημερινό ρεπορτάζ της στήλης του  «Γνώμη», στην εφημερίδα τα «ΝΕΑ».

Mια  στήλη που κράτησε σε όλη τη διάρκεια της Δίκης του Ανδρέα Παπανδρέου. Κάθε κείμενο αντιστοιχεί και σε μια συνεδρίαση.

Στο βιβλίο δίνεται έμφαση στην  παραπομπή του Ανδρέα Παπανδρέου, στην  θριαμβευτική άνοδο και την συντριπτική πτώση του  Κοσκωτά, στις κοινοβουλευτικές διαδικασίες της παραπομπής, στα εξωτερικά στοιχεία της προπαρασκευαστικής φάσης της δίκης. στη σύνοψη του σκεπτικού της αθωωτικής απόφασης. Στον επίλογο ολοκληρώνεται ο προβληματισμός του συγγραφέα.

Τι σήμανε για τις πολιτικές εξελίξεις εκείνη η απόφαση; Μας δίδαξε εκείνη η Δίκη; Μας διαπαιδαγώγησε πολιτικά και θεσμικά; Υπάρχει παρακαταθήκη;

Κυρίες και κύριοι,

Το βιβλίο του Αντώνη Βγόντζα, ανακινεί ένα θέμα το οποίο στις μέρες μας είναι περισσότερο επίκαιρο από ποτέ. Το θέμα της πολιτικής αξιοπιστίας, της στάσης που κρατάμε απέναντι στην πολιτική, της κρίσης που διέρχεται το πολιτικό σύστημα και της ποιότητας της Δημοκρατίας μας.

Μας θέτει ερωτηματικά σχετικά με την εξυγίανση της πολιτικής ζωής αλλά και σχετικά με τις δικλείδες ασφαλείας που πρέπει να δημιουργήσουμε και να αντιτάξουμε απέναντι στα συμφέροντα που  πλήττουν την πολιτική.

Ο Αντώνης Βγόντζας εκτιμά ότι  το βρώμικο 89’ ανέδειξε τις τεράστιες θεσμικές αδυναμίες και τα κενά του πολιτειακού και πολιτικού συστήματος της Ελλάδας.

«Η προκαταρκτική έρευνα που διεξήχθη πριν από την έναρξη των Κοινοβουλευτικών διαδικασιών, ήταν άτακτη,  άναρχη και  θορυβώδης . Υπάκουσε ή πειθάρχησε στην πίεση που ασκήθηκε μέσα από τα όργανα του Τύπου. Η δικαιοσύνη λύγισε κάτω από την ασφυκτική πίεση των ΜΜΕ, δεν διεκδίκησε την αλήθεια, ανταποκρίθηκε στο θόρυβο, ενέδωσε στον εντυπωσιασμό. Δεν κράτησε ίσες αποστάσεις, επέλεξε να στοιχηθεί πίσω από τον επόμενο Πρωθυπουργό.  Η ίδια η δικαιοσύνη μετέτρεψε ένα πραγματικό σκάνδαλο σε πολιορκητικό κριό κατά κομμάτων ή πολιτικών χώρων. Τον κινούσαν και τον οδηγούσαν ηθικώς επίμεμπτα πρόσωπα. Οι κοινοβουλευτικές διαδικασίες, δεν είχαν ούτε το εύρος και το βάθος, ούτε τη δραστικότητα, ούτε τη ποιότητα και το κύρος των αντίστοιχων διαδικασιών στα κοινοβούλια της Δύσης. Παρέμειναν σημαδεμένες από την αρχή. Τα πορίσματα ελάχιστα επηρεάστηκαν από ό,τι και όσα  είχαν ενδεχομένως προκύψει κατά την αποδεικτική διαδικασία. Οι μεν επιδίωξαν τη στρέβλωση, οι δε, την συγκάλυψη. Οι μυστικές ψηφοφορίες που κατά παράδοση ακολουθούν τη συζήτηση επί των πορισμάτων, έμοιαζαν περισσότερο με το αποτέλεσμα ή το σκορ, ενός ποδοσφαιρικού παιχνιδιού και  πολύ λιγότερο με δημιουργική προσθαφαίρεση τεκμηριωμένων απόψεων κρίσεων και γνωμών».

Θα σταθώ σε τρία σημεία του βιβλίου. Πρώτα στις πολιτικές ισορροπίες της εποχής. Ο Παπανδρέου  θεωρούσε τον Μητσοτάκη ενορχηστρωτή της όλης προσπάθειας. Οι δυό τους  είχαν από παλιά μια σκληρή μονομαχία. Ο Παπανδρέου δεν αναγνώριζε τον Μητσοτάκη ως συνομιλητή του ενώ την εκλογή του ως αρχηγού της Ν.Δ, την υποδέχτηκε με τον αφορισμό του ως ¨Εφιάλτη  της Δημοκρατίας» και αρνήθηκε κάθε διάλογο μαζί του.  «Ο  Φλωράκης ήθελε και αυτός να τιμωρήσει τον Ανδρέα.  Για τον Χαρίλαο ο Ανδρέας είχε υπεξαιρέσει το ιδεολογικό οπλοστάσιο της Αριστεράς, που ιστορικά δεν του ανήκε.  Το μόνο αίτημα που άξιζε για να θεμελιώσει μία μεταξύ τους νέα κυβέρνηση ήταν η ¨κάθαρση¨. Η ¨κάθαρση¨ έπρεπε να συμπεριλάβει τον Ανδρέα Παπανδρέου. Και φυσικά να αποκλειστεί πολιτικά και όλη η ηγετική ομάδα του ΠΑΣΟΚ. Η συνάντηση της ελληνικής Δεξιάς με την ελληνική Αριστερά λίγους μήνες πριν πέσει το τείχος του Βερολίνου ήταν αναπόφευκτη...»

Το δεύτερο σημείο του βιβλίου στο οποίο θέλω να σταθώ είναι η σύνθεση του δικαστηρίου. Πέρα από τον στρατευμένο στο δεξιό άρμα Βασίλη Κόκκινο, υπήρχαν και άλλα μέλη στοιχισμένα με τη δεξιά.

«Ένας μάλιστα εξ αυτών» λεει ο Βγόντζας, ήταν και ανακριτής της υπόθεσης ΑΣΠΙΔΑ. Είχε τολμήσει να προφυλακίσει τον  Παπανδρέου στα χρόνια της ¨ανωμαλίας ¨. Δεν είχε μετανιώσει για τίποτα. Δικαστές έχουν διηγηθεί ότι δεν απέκρυπτε την ανυπομονησία του να συμμετάσχει στη δίκη αυτή. Σαν να ήθελε να πάρει την ιστορική του εκδίκηση από τον Ανδρέα Παπανδρέου».

Το τρίτο σημείο είναι η αθωωτική απόφαση για τον Ανδρέα Παπανδρέου. Η δικαίωση  ήρθε πανηγυρικά τις πρώτες πρωινές ώρες της 17ης Ιανουαρίου 1992.  Ο συγγραφέας  περιγράφει με λεπτομέρειες τη σκηνή: «Κοιτάξαμε στα γρήγορα τα πρόσωπα όλων των δικαστών. Ψάξαμε στους περισσότερους την εσωτερική γαλήνη. Και ψηλαφήσαμε τη θλίψη των λίγων. Συγκεκριμένα : Του προέδρου του Υπουργοδικείου. Διαβάζοντας την αθωωτική απόφαση, μετέδιδε και θλίψη στο χρώμα της φωνής του. Και ανέγνωσε το σκεπτικό της καταδικαστικής μειοψηφίας, λες και αυτή ήταν η απόφαση. Η φωνή του Βασίλη Κόκκινου είχε τότε σθένος. Στη συνέχεια, τη θλίψη εκείνου του δικαστή που περίμενε αυτή τη στιγμή σαν μία προσωπική ιστορική βεντέτα ανάμεσα σε αυτόν και τον Ανδρέα Παπανδρέου! Κυκλοφορούσε σε όλες τις διασκέψεις, πριν από την έναρξη της ΔΙΚΗΣ του Υπουργοδικείου, έχωνε την μία του παλάμη στην άλλη και την έτριβε δυνατά. ¨Δεν μπορώ να αναλάβω την εισήγηση(πότε της μίας και πότε της άλλης υπόθεσης) έλεγε. Δεν έχω χρόνο. Δικάζω τον Ανδρέα Παπανδρέου».

Εύστοχα ο Σγόντζας αναρωτιέται  σχετικά με την αθλιότητα εναντίον του Ανδρέα Παπανδρέου: «Επιτέλους, έχει σήμερα  το πολιτικό μας σύστημα τους μηχανισμούς τις εγγυήσεις και τη δύναμη να διαχειριστεί κρίσεις που συνδέονται με την αναζήτηση ευθυνών των πολιτικών προσώπων και την επιβολή κυρώσεων σε αυτά; Ο Βγόντζας  αναζητά απαντήσεις για να καταλήξει στο εξής συμπέρασμα: Δικλείδες ασφαλείας δεν υπάρχουν.

«Αυτό που μένει είναι  η  πλήρης λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών και των κατακτήσεων και η συμμετοχή των πολιτών σε αυτούς. Η απόλυτη άσκηση όλων των δικαιωμάτων και των ελευθεριών του ανθρώπου. Από όλους. Χωρίς φανερά ή κρυφά περιθώρια. Στο ζωντανό πλαίσιο ενός έντιμου κράτους δικαίου».

Κυρίες και κύριοι,

Το βιβλίο του Βγόντζα, είναι   ένα ιστορικό ντοκουμέντο που ρίχνει φως σε άγνωστες πτυχές μιας δίκης που συγκλόνισε την Ελλάδα και δίχασε το λαό. Υπό  αυτή την έννοια θεωρώ ότι πρέπει να βρίσκεται σε κάθε βιβλιοθήκη.

Yπάρχει  όμως και μια άλλη διάσταση που πρέπει να δούμε μέσα από αυτή την εξαίρετη καταγραφή της δίκης. Η διάσταση του προβληματισμού που μοιραία ανακύπτει στον αναγνώστη και έχει να κάνει με το μέγεθος του ηγέτη, τις συνθήκες της εποχής και την μικρότητα των χειρισμών.

Οφείλουμε να δούμε τον Ανδρέα Παπανδρέου μέσα στην εποχή του και να κατανοήσουμε την σκευωρία ως μέρος ενός συνόλου ιστορικών και κοινωνικών ανακατατάξεων.

Ο    Παπανδρέου ήταν ένας εμβληματικός ηγέτης. Ένας πολιτικός γίγαντας που προκαλούσε. Που πρώτα απ΄ όλα προκάλεσε τη συντήρηση μέσα στην ίδια την κοινωνία.

Ήταν ο άνθρωπος που έφερε την Αριστερά στο προσκήνιο, έσβησε τα ίχνη του Εμφυλίου, έκανε πράξη την Αλλαγή. Έφερε στην επιφάνεια το άλλο μισό της κοινωνίας, τους μη προνομιούχους Έλληνες.
Ανυπότακτος αλλά και  ταραξίας για το Διεθνές στερέωμα, που εκείνη την εποχή άλλαζε, με την πτώση του τείχους του Βερολίνου μέχρι την εμφάνιση του Μπιν Λάντεν.

Ενώ όλα αυτά συνέβαιναν στον κόσμο, η Ελλάδα έκανε βουτιές στην σκανδαλολογία και υπονόμευε την διεθνούς εμβέλειας προσωπικότητα του Α. Παπανδρέου.
Στο πρόσωπό του κάποιοι κατέβαλαν προσπάθεια να εξοντώσουν  τον προοδευτικό μετασχηματισμό της ελληνικής κοινωνίας.

Στη δίκη αυτή, δοκιμάστηκαν το πολιτικό σύστημα, οι κοινοβουλευτικοί θεσμοί, αλλά και οι ιδεολογίες, δοκιμάστηκαν οι πολιτικές και ιδεολογικές ταυτότητες και η ίδια η έννοια της πολιτικής ηθικής.

Δοκιμάστηκε η σχέση μεταξύ πολιτικής εξουσίας και δικαστικής εξουσίας και φωτίστηκε  η μεταξύ τους συναλλαγή με τρόπο προκλητικό.

Όλα αυτά καθιστούν το βιβλίο εφαλτήριο για προβληματισμό και αφύπνιση.

Ευχαριστώ τον Βγόντζα που μας έδωσε αυτή την ευκαιρία και κυρίως γιατί δίνει αυτή την ευκαιρία στη νέα γενιά που δεν έζησε εκείνα τα γεγονότα.

Είναι ένα τόλμημα να γράφεις για γεγονότα πρόσφατα χωρίς να έχει την ασφάλεια του χρόνου που πέρασε να σε καλύπτει.

Αλλά ο Βγόντζας δεν χρειάζεται ασφάλειες. Ήταν πάντα ένας τολμηρός μαχητής των ιδεών του  και ταυτόχρονα ένας φωτεινός νους, ένας βαθιά σκεπτόμενος άνθρωπος, ένας άριστος γνώστης της νομικής που αφουγκράζεται τον παλμό της κοινωνίας και διεισδύει στα άδυτα της πολιτικής. Φίλε Αντώνη, σε ευχαριστούμε για όσα προσέφερες, αλλά και για όσα ακόμη θα προσφέρεις.