Η λίστα του… σούπερ μάρκετ

Σήμερα ο καταναλωτής πηγαίνει στα  Σούπερ Μάρκετ  περίπου επτά φορές τον μήνα ψωνίζοντας κάθε φορά μόνο τα απαραίτητα, ενώ πλέον αναζητεί τα φθηνότερα προϊόντα. Επίσης ψωνίζει από κοντινά σε αυτόν καταστήματα και η μηνιαία δαπάνη για την αγορά προϊόντων από το σουπερμάρκετ είναι ευθέως ανάλογη του οικογενειακού εισοδήματος. Όλα αυτά τα στοιχεία που διαμορφώνουν έναν νέο και ίσως άγνωστο για τους περισσοτέρους τύπο  καταναλωτικής συμπεριφοράς, αποτελούν ευρήματα ποσοτικής έρευνας σε δείγμα 2.000 νοικοκυριών του Εργαστηρίου Μάρκετινγκ του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Είναι προφανές, λοιπόν, ότι η οικονομική κρίση άλλαξε άρδην  τα δεδομένα στην αγορά και στην καταναλωτική συμπεριφορά. Σύμφωνα με την έρευνα οι καταναλωτές δίνουν πολύ μεγαλύτερη σημασία στην τιμή από ότι στις προσφορές. Τούτο σημαίνει ότι ενδιαφέρονται περισσότερο για σταθερά καλές τιμές και λιγότερο για παροδικές προσφορές ή άλλες προωθητικές ενέργειες που στην ουσία δεν οδηγούν σε χαμηλότερο κόστος. Εκτός της τιμής σημαντικά κριτήρια για την επιλογή των προϊόντων αποτελούν η ποιότητα, αλλά και η προέλευση ως  συνέπεια της αβεβαιότητας του Έλληνα καταναλωτή για την ασφάλεια των τροφίμων. Όλο και περισσότεροι είναι πλέον οι  καταναλωτές που μετράνε  το κάθε ευρώ που ξοδεύουν. Έτσι, η μέση συχνότητα αγορών στις αλυσίδες λιανικού εμπορίου είναι περίπου 6,7 φορές τον μήνα, ενώ πέρυσι ήταν 5,7 φορές. Τούτο σημαίνει ότι οι καταναλωτές επισκέπτονται συχνότερα το κατάστημα αγοράζοντας προϊόντα για μικρότερη χρονική διάρκεια. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι το 13% των καταναλωτών ψωνίζει περισσότερο από 10 φορές τον μήνα. Όμως  το 45% των ερωτηθέντων απάντησε ότι ψωνίζει ως τέσσερις φορές τον μήνα, δηλαδή κάνει μόνο μία εβδομαδιαία επίσκεψη στο σουπερμάρκετ. Η εβδομαδιαία επίσκεψη είναι η δημοφιλέστερη συχνότητα στα νοικοκυριά της έρευνας. Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν τις αλλαγές στον τρόπο ζωής αλλά και στη δομή της ελληνικής οικογένειας που συρρίκνωσαν τον χρόνο που διατίθεται για αγορές. Επίσης το 55% των ερωτηθέντων δαπανά ως 50 ευρώ κάθε φορά που ψωνίζει, το 33% δαπανά από 51 ως 100 ευρώ, και μόνο το 12% ξεπερνά τα 100 ευρώ σε μια τυπική επίσκεψη στο σουπερμάρκετ. Η μέση δαπάνη ανά επίσκεψη στο σουπερμάρκετ εκτιμάται ότι σήμερα εν μέσω κρίσης, ανέρχεται σε 66 ευρώ. Σημειώνεται ότι παρέμεινε στα ίδια επίπεδα του 2009 με βάση τα ευρήματα της προηγούμενης έρευνας το 2008 ήταν 63 ευρώ, αλλά το 2007 ήταν 71 ευρώ. Με «γραπτή λίστα» και από το σπίτι ψωνίζει η συντριπτική πλειονότητα, αφού το 93,5% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι έχει προαποφασίσει τι είδη θα αγοράσει προτού επισκεφθεί το σουπερμάρκετ- ωστόσο οι προαποφασισμένοι καταναλωτές που ψωνίζουν με γραπτή ή νοερή λίστα αγορών μειώνονται δραματικά, όταν η ερώτηση αφορά όχι ποια είδη θα αγοράσουν αλλά ποιες μάρκες. Όπως σημειώνεται στην έρευνα, υπάρχει περιορισμός των παρορμητικών αγορών και προγραμματισμός των αγοραστικών αποφάσεων, προφανώς σε μια προσπάθεια αντιμετώπισης των οικονομικών περιορισμών. Ωστόσο όλο και περισσότεροι καταναλωτές απευθύνονται σε περισσότερα από ένα σουπερμάρκετ για να κάνουν τις αγορές τους. Το 58% των ερωτηθέντων απάντησε ότι ψωνίζει σταθερά σε ένα σουπερμάρκετ, το 23,4% δήλωσε ότι ψωνίζει σε δύο σουπερμάρκετ, το 14,6% σε τρία σουπερμάρκετ και το υπόλοιπο 4% σε τέσσερα ή και περισσότερα καταστήματα. Τούτο σημαίνει ότι πολλοί καταναλωτές χρησιμοποιούν εναλλακτικά καταστήματα σε μια προφανή προσπάθεια έρευνας αγοράς για καλύτερη τιμή ακόμα και ανά προϊόν, αλλά και αποτελεσματικότερης κατανομής του οικογενειακού προϋπολογισμού. Φυσικά, η μηνιαία δαπάνη στο σουπερμάρκετ είναι ευθέως ανάλογη του διαθέσιμου μηνιαίου εισοδήματος. Έτσι, σε μηνιαίο εισόδημα μέχρι 500 ευρώ- δηλαδή κάτω από τα όρια της φτώχειας- η μηνιαία δαπάνη είναι περίπου 190 ευρώ και σε μηνιαίο εισόδημα άνω των 3.000 ευρώ η μηνιαία δαπάνη αγορών από το σουπερμάρκετ είναι περίπου 450 ευρώ. Τούτο πρακτικά σημαίνει ότι η οικονομική δύναμη των καταναλωτών επηρεάζει τις πωλήσεις του λιανεμπορίου. Όπως επισημαίνεται χαρακτηριστικά, η καταναλωτική συμπεριφορά θα συνεχίσει να αλλάζει, στην προσπάθεια των ατόμων να προσαρμοσθούν στη θεαματική επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών και ειδικότερα σε ένα αγοραστικό περιβάλλον χαμηλών αμοιβών, υψηλών τιμών και μεγάλων άμεσων και έμμεσων φόρων. Είναι αυτονόητο ότι οι συνέπειες δεν θα είναι ίδιες για όλους και ορισμένα στρώματα του πληθυσμού δεν θα χρειαστεί να αλλάξουν οικονομική συμπεριφορά. Το σίγουρο πάντως είναι ότι τα νέα δεδομένα θα επηρεάσουν βαθύτατα την κατανάλωση αλλά και γενικότερα τον τρόπο ζωής των περισσοτέρων ατόμων των οποίων οι οικονομικοί πόροι εντοπίζονται αποκλειστικά στην εργασία τους.