Η ασφάλεια δεν ανακοινώνεται. Βιώνεται στην καθημερινότητα

Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι πολίτες προσαρμόζουν την καθημερινότητά τους. Αλλάζουν διαδρομές, επιστρέφουν νωρίτερα στο σπίτι, αποφεύγουν σημεία που κάποτε θεωρούσαν αυτονόητα. Δεν το συζητούν πάντα, δεν το καταγγέλλουν, δεν το φωνάζουν. Το κάνουν σιωπηλά. Και αυτή η σιωπηλή προσαρμογή λέει πολλά για το πώς βιώνεται σήμερα η ασφάλεια στην καθημερινότητα.

Η ασφάλεια δεν είναι μια αφηρημένη έννοια ούτε ένα επικοινωνιακό σύνθημα. Είναι βίωμα. Είναι η αίσθηση που συνοδεύει τον πολίτη όταν κινείται στη γειτονιά του, όταν επιστρέφει στο σπίτι του, όταν αφήνει το παιδί του να κυκλοφορήσει μόνο του. Και το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν οι δείκτες δείχνουν βελτίωση, αλλά αν ο πολίτης αισθάνεται σήμερα πιο ασφαλής στην καθημερινότητά του.

Τα τελευταία χρόνια παρουσιάζονται συχνά στατιστικά στοιχεία, συγκρίσεις και αριθμοί που επιχειρούν να αποτυπώσουν την εικόνα της ασφάλειας. Όλα αυτά έχουν τη σημασία τους. Όμως η ασφάλεια δεν μετριέται μόνο με ποσοστά και πίνακες. Μετριέται με το αν μια κοινωνία νιώθει άνετα να κινείται, να ζει, να συνυπάρχει. Και όταν το επίσημο αφήγημα δεν συναντά αυτή την αίσθηση, τότε δημιουργείται ένα κενό που δεν πρέπει να αγνοούμε.

Αυτή η αίσθηση ανασφάλειας δεν εκφράζεται πάντα με φωνή. Εκφράζεται με συνήθειες που αλλάζουν, με επιλογές που περιορίζονται, με μια καθημερινότητα που γίνεται πιο κλειστή. Όταν μια κοινωνία αρχίζει να μαζεύεται, αυτό δεν είναι προσωπική επιλογή. Είναι κοινωνικό μήνυμα. Και οφείλουμε να το ακούμε.

Σε αυτό το σημείο χρειάζεται μια καθαρή διάκριση. Η Αστυνομία δεν είναι το πρόβλημα. Είναι ένας θεσμός που λειτουργεί συχνά υπό πίεση, με περιορισμένα μέσα και πολλαπλές απαιτήσεις. Η ευθύνη βρίσκεται αλλού, στον τρόπο που σχεδιάζεται και εφαρμόζεται η πολιτική ασφάλειας, στις προτεραιότητες που τίθενται και σε εκείνες που παραμερίζονται. Όταν ζητάμε από έναν θεσμό να καλύπτει τα πάντα, τελικά δεν καλύπτει τίποτα επαρκώς.

Η ασφάλεια στην πράξη δεν χτίζεται με εξαγγελίες ούτε με αποσπασματικές κινήσεις. Χτίζεται με παρουσία, με πρόληψη, με γνώση της γειτονιάς και με εμπιστοσύνη ανάμεσα στον πολίτη και το κράτος. Αυτά είναι τα στοιχεία που κάνουν μια κοινωνία να νιώθει ασφαλής, όχι επειδή της το λένε, αλλά επειδή το ζει.

Η κοινωνία δεν ζητά περισσότερη ένταση ούτε αυταρχικές απαντήσεις. Δεν ζητά μια καθημερινότητα φόβου. Ζητά το αυτονόητο, να λειτουργεί το κράτος, να υπάρχει τάξη χωρίς υπερβολή, να υπάρχει σχέδιο και σταθερότητα. Συχνά συγχέουμε την ασφάλεια με την επίδειξη δύναμης. Αυτό όμως δεν την ενισχύει, αντίθετα τη φθείρει.

Όταν η πολιτική ασφάλειας περιορίζεται στην εικόνα και στην επικοινωνία, χάνει την ουσία της. Η πραγματική ασφάλεια δεν φαίνεται πάντα στα δελτία ούτε στις κάμερες. Φαίνεται στη διάρκεια, στη συνέπεια, στη σοβαρότητα. Φαίνεται όταν ο πολίτης ξέρει τι να περιμένει από το κράτος και δεν αιφνιδιάζεται από αυτό.

Σε μια περίοδο που η κοινωνία πιέζεται οικονομικά, κοινωνικά και ψυχολογικά, η ασφάλεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά. Δεν είναι πολυτέλεια, είναι βασική προϋπόθεση για ελευθερία, για συνοχή και για εμπιστοσύνη. Γι’ αυτό και η ευθύνη της Πολιτείας δεν είναι ζήτημα διαχείρισης εντυπώσεων, αλλά βαθιά πολιτική ευθύνη. Αφορά τον τρόπο που σχεδιάζονται οι πολιτικές, που κατανέμονται οι πόροι και που στηρίζονται οι θεσμοί. Για εμάς, η ασφάλεια δεν μπορεί να είναι ούτε φόβητρο ούτε επικοινωνιακό εργαλείο. Είναι κοινωνικό αγαθό, δικαίωμα του πολίτη και ταυτόχρονα ευθύνη της Πολιτείας, που απαιτεί σοβαρότητα, συνέχεια και σεβασμό.

Αν θέλουμε μια κοινωνία που να ζει με αυτοπεποίθηση και όχι με καχυποψία, τότε οφείλουμε να μιλήσουμε ξανά σοβαρά για την ασφάλεια. Όχι με όρους φόβου, αλλά με όρους εμπιστοσύνης. Όχι με αριθμούς που δεν αγγίζουν την καθημερινότητα, αλλά με πολιτικές που τη βελτιώνουν. Γιατί η ασφάλεια, τελικά, δεν είναι αυτό που ανακοινώνεται. Είναι αυτό που βιώνεται

Γιάννης Ταπεινός

Αναπληρωτής Γραμματέας Τομέα Προστασίας του Πολίτη

ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής