Χρήσιμες συμβουλές για να θέσετε όρια στα παιδιά

Η οριοθέτηση της συμπεριφοράς των παιδιών συντελεί στην ομαλή ψυχοκοινωνική τους ανάπτυξη και γι’ αυτό θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα «καθήκοντα» των γονιών.

Η οριοθέτηση, δεν έχει την έννοια της στρατιωτικής πειθαρχίας. Δεν είναι μια κατάσταση κατά οποία οι γονείς δίνουν εντολές και τα παιδιά υπακούνε τυφλά. Προϋποθέτει σεβασμό, αγάπη, συνεργασία, σταθερότητα και φυσικά… υπομονή! Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να είναι ξεκάθαρος ο στόχος. Ο στόχος μας δεν είναι να ελέγχουμε τη συμπεριφορά του παιδιού μας, αλλά να μάθουμε στο παιδί πώς να ελέγχει εκείνο τη συμπεριφορά του και να διαχειρίζεται τις παρορμήσεις του.

Μέσα από τα όρια, το παιδί μαθαίνει ότι μια συγκεκριμένη συμπεριφορά σε μία δεδομένη κατάσταση, έχει συγκεκριμένο και προβλέψιμο αποτέλεσμα. Έτσι, ο κόσμος αρχίζει να φαντάζει στα μάτια του λιγότερο χαοτικός, περισσότερο προβλέψιμος, άρα και πιο ασφαλής!

Ο τρόπος που οι γονείς διατυπώνουν και επικοινωνούν τα όρια, είναι πολύ σημαντικός. Ας δώσουμε προσοχή στα εξής σημεία:

• Τα όρια είναι διαφορετικά για κάθε παιδί και μεταβάλλονται ανάλογα με το αναπτυξιακό του επίπεδο.

• Όταν μιλάτε στο παιδί για σημαντικά θέματα, χαμηλώστε ώστε να έρθετε στο ύψος του και φροντίστε να υπάρχει βλεμματική επαφή, ώστε να πάρει στα σοβαρά τα λεγόμενά σας.

• Συζητήστε μαζί του, ακούστε τις απόψεις του και εξηγήστε τη χρησιμότητα των κανόνων που τίθενται. Εξηγείστε για παράδειγμα γιατί πρέπει να πλένει τα χέρια

του πριν από το φαγητό.

• Να τηρείτε κι εσείς τους κανόνες! Αν π.χ. έχουμε πει στο παιδί να πλένει τα χέρια

του αλλά εμείς δεν το κάνουμε, τι θα κάνει το παιδί; Σωστά μαντέψατε! Ούτε εκείνο θα τα πλύνει.

• Να υπάρχει κοινή γραμμή από τους γονείς. Αυτό ίσως απαιτήσει αμοιβαίες υποχωρήσεις αφού σπάνια οι γονείς έχουν ταυτόσημες προσδοκίες, αρχές και αξίες. Είναι όμως σημαντικό να μη λαμβάνει το παιδί «διπλά μηνύματα» γιατί μπερδεύεται.

• Κρίνουμε τη συμπεριφορά του παιδιού, όχι το παιδί.

• Διαχωρίστε τα λιγότερο σημαντικά από τα πολύ σημαντικά θέματα και επιτρέψτε τη διαπραγμάτευση στα πρώτα. Π.χ. διαπραγματευτείτε την επιθυμία του 8χρονου παιδιού σας να φορέσει το φθαρμένο ή λερωμένο μπλουζάκι του, αλλά όχι την επιθυμία του να πιει αλκοόλ.

Λογικές συνέπειες.

Οι «λογικές συνέπειες» των πράξεων, είναι ένας μεγάλος σύμμαχός μας στη διαδικασία της οριοθέτησης. Αφού συμφωνήσουμε με το παιδί για την αναμενόμενη/επιθυμητή συμπεριφορά σε μια δεδομένη κατάσταση, συζητάμε και συμφωνούμε τί θα γίνει αν δεν επιλέξει το παιδί να συμπεριφερθεί με τον τρόπο που έχουμε συμφωνήσει. Για παράδειγμα, συμφωνούμε ότι μέχρι τις 7 το απόγευμα θα έχει τελειώσει με τη μελέτη των μαθημάτων του, ώστε να μπορέσει να δει ένα πρόγραμμα που του αρέσει στην τηλεόραση. Αν δεν προνοήσει να τελειώσει με το διάβασμά του, θα υποστεί τις συνέπειες της επιλογής του και δε θα δει τηλεόραση. Ο γονιός θα του πει «ξέρω ότι θέλεις να δεις τηλεόραση και καταλαβαίνω ότι έχεις στενοχωρηθεί. Αυτή ήταν όμως η επιλογή σου και θα τη σεβαστούμε. Αύριο θα έχεις την ευκαιρία να επιλέξεις πάλι». Το σημαντικό όφελος της μεθόδου των «λογικών συνεπειών» είναι ότι ο γονέας δεν τιμωρεί ποτέ το παιδί! Το μόνο που κάνει είναι να φροντίζει να τηρούνται οι συμφωνίες. Όλα τα άλλα, εξαρτώνται από τις επιλογές του παιδιού.

Εν κατακλείδι, η οριοθέτηση είναι μία χρονοβόρος διαδικασία που απαιτεί αφοσίωση, σταθερότητα, αγάπη, κόπο και… τρόπο!

Το έργο χρηματοδοτείται από την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Είμαστε όλοι Πολίτες», το οποίο είναι μέρος του συνολικού Χρηματοδοτικού Μηχανισμού του ΕΟΧ για την Ελλάδα, γνωστού ως

EEA Grants. Διαχειριστής Επιχορήγησης του Προγράμματος είναι το  Ίδρυμα Μποδοσάκη. Στόχος του Προγράμματος είναι η ενδυνάμωση της κοινωνίας των πολιτών στη χώρα μας και η ενίσχυση της κοινωνικής δικαιοσύνης, της δημοκρατίας και της βιώσιμης ανάπτυξης.