Φυσικές καταστροφές από κακοκαιρία και αποζημιώσεις- Τι ισχύει- Τι πρέπει να κάνετε

Σημαντικά προβλήματα προκάλεσε η κακοκαιρία που έπληξε την Πάτρα τις προηγούμενες δύο ημέρες, με έντονες βροχοπτώσεις και ισχυρούς ανέμους να αφήνουν πίσω τους πτώσεις δέντρων, αποκολλήσεις σοβάδων και εκτεταμένες φθορές σε οχήματα και υποδομές.

Σε αρκετές περιπτώσεις, πολίτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με ζημιές στα αυτοκίνητά τους, ενώ δεν έλειψαν και τα περιστατικά τραυματισμών ή παραλίγο ατυχημάτων πεζών, λόγω επικίνδυνων σημείων σε πεζοδρόμια και κοινόχρηστους χώρους.

Το βασικό ερώτημα που προκύπτει είναι τι ισχύει σε αυτές τις περιπτώσεις και αν οι πολίτες δικαιούνται αποζημίωση.

Μιλώντας στο thebest.gr, ο δικηγόρος Βασίλης Μάρκου εξηγεί ότι σε πολλές περιπτώσεις υπάρχει νομική βάση για διεκδίκηση αποζημίωσης, ανάλογα με τις συνθήκες υπό τις οποίες προκλήθηκε η ζημιά.

Όπως επισημαίνει, η αποζημίωση πολιτών μετά από φυσικές καταστροφές εντάσσεται στο πλαίσιο της διαχείρισης κρίσεων και ειδικότερα στο στάδιο της αποκατάστασης. «Μετά την άμεση αντιμετώπιση του φαινομένου -διάσωση, προστασία της ζωής, προσωρινή στέγαση- ενεργοποιείται ο κρατικός μηχανισμός με στόχο την επαναφορά της κοινωνικής και οικονομικής ομαλότητας. Στο πλαίσιο αυτό, η Πολιτεία παρέχει οικονομική ενίσχυση και άλλες μορφές αρωγής προς τους πληγέντες, είτε άμεσα είτε μέσω ειδικών προγραμμάτων», αναφέρει.

Ο κ. Μάρκου τονίζει ότι η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και η πρόληψη καταστροφών δεν αποτελούν απλή πολιτική επιλογή, αλλά συνταγματική υποχρέωση του κράτους. Υπενθυμίζει μάλιστα πως, σύμφωνα με απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (3974/2010), μπορεί να προκύψει αστική ευθύνη του Δημοσίου ακόμη και λόγω μη παροχής επαρκούς προστασίας, όταν αποδεικνύεται αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της ζημίας και παραλείψεων του κρατικού μηχανισμού, όπως η έλλειψη αντιπλημμυρικών έργων ή η κακή συντήρηση υποδομών.

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στην αυξανόμενη συχνότητα των ακραίων καιρικών φαινομένων τα τελευταία χρόνια, σημειώνοντας ότι, αν και οι ανθρώπινες απώλειες έχουν μειωθεί, οι υλικές ζημιές αυξάνονται σταθερά. Σε περιπτώσεις όπου αποδεικνύεται πλημμελής συντήρηση, παράλειψη προληπτικών μέτρων ή ευθύνη παραχωρησιούχων (όπως σε αυτοκινητοδρόμους), ο πολίτης μπορεί να στραφεί κατά του Δημοσίου ή των υπεύθυνων φορέων, είτε διοικητικά είτε δικαστικά.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει, υπάρχουν και περιπτώσεις όπου δεν στοιχειοθετείται κρατική ευθύνη, όταν η ζημία οφείλεται σε ανωτέρα βία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ευθύνη μετατοπίζεται στον ίδιο τον πολίτη και στον βαθμό πρόβλεψης που έχει λάβει, γεγονός που συνδέεται με αυτό που οι κοινωνικές επιστήμες αποκαλούν «κοινωνία της διακινδύνευσης».

Σημαντικό ρόλο παίζει πλέον και η ιδιωτική ασφάλιση. Όπως υπενθυμίζει ο κ. Μάρκου, από την 1η Ιανουαρίου 2025 όλα τα οχήματα, ιδιωτικής και επαγγελματικής χρήσης, θα πρέπει υποχρεωτικά να είναι ασφαλισμένα και για φυσικές καταστροφές, κατά την ανανέωση ή σύναψη νέου συμβολαίου.

Παράλληλα, οι πολίτες θα πρέπει να γνωρίζουν ότι σε περίπτωση ζημιάς από πλημμύρα, χαλάζι ή πτώση δέντρου, μπορούν να εκδώσουν πιστοποιητικό καιρικών συνθηκών μέσω του gov.gr. Το έγγραφο αυτό, το οποίο βασίζεται σε επίσημα στοιχεία της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας, αποτελεί βασικό αποδεικτικό στοιχείο για την αξιολόγηση της ζημιάς από ασφαλιστικές εταιρείες. Η διαδικασία γίνεται ηλεκτρονικά, μέσω της ενότητας «Πολιτική Προστασία και Κακοκαιρίες», με χρήση κωδικών Taxisnet.

Συμπερασματικά, όπως τονίζει ο δικηγόρος, η αποζημίωση μετά από φυσικές καταστροφές δεν αποτελεί απλή πράξη κοινωνικής αλληλεγγύης, αλλά συνδυασμό διοικητικών διαδικασιών, αστικής ευθύνης και ιδιωτικής ασφάλισης. Η σωστή τεκμηρίωση, η γνώση των δικαιωμάτων και, όπου απαιτείται, η νομική υποστήριξη, είναι καθοριστικοί παράγοντες για τη διεκδίκηση αποζημίωσης.