ΝΑ ΓΕΦΥΡΩΣΟΥΜΕ ΤΑ ΣΤΕΝΑ… (Ι)

Παρακολουθώντας την αρθρογραφία της εποχής μένουμε έκπληκτοι για όλα αυτά που πραγματοποιήθηκαν στο μεταξύ, αλλά και για όλα αυτά που, από λίγο έως πολύ, παραμένουν ίδια μετά από 37 συναπτά έτη!

Πρόεδρος του συνεδρίου ήταν ο Καθηγητής και τ. Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κ. Γούδας. Οι περιλήψεις των εισηγήσεων είχαν ήδη τυπωθεί σε έναν δίγλωσσο τόμο 200 σελίδων που διανεμήθηκε στους συνέδρους και στοίχισε το ιδιαίτερο για την εποχή ποσό των 500 δραχμών ανά τόμο! Η γραμματεία του συνεδρίου είχε 17 μέλη και συντονιστή των καθηγητή Άρη Σισούρα.

Το απόγευμα της Κυριακής, 4 Σεπτεμβρίου, στο νεότευκτο και …κλιματιζόμενο αμφιθέατρο του κτιρίου της «Πρυτανείας» συγκεντρώθηκαν οι πολλές δεκάδες συνέδρων παρουσίᾳ του Υπουργού Κωστή Στεφανόπουλου, υφυπουργών, των πρυτανικών και άλλων αρχών, αλλά και εκπροσώπων του Τύπου, για την εναρκτήρια τελετή του πολυαναμενόμενου συνεδρίου. Τηλεγραφήματα καταφθάνουν από παντού: ο Πρόεδρος της Βουλής Κ. Παπακωνσταντίνου, βουλευτές και δήμαρχοι από όλη την Ελλάδα συγχαίρουν το Πανεπιστήμιο Πατρών για την πρωτοβουλία του και εύχονται καλά αποτελέσματα στις εργασίες του συνεδρίου. Την εναρκτήρια ομιλία έκανε ο καθηγητής του Αυτοκρατορικού Κολεγίου του Λονδίνου Α. Χάρρις, με θέμα: «Πώς χτίζονται οι γέφυρες ανά τους αιώνες».

Τελετή έναρξης του συνεδρίου.

Στην αριστερή φωτογραφία διακρίνεται ο Δήμαρχος Πατρέων Θ. Άννινος, στη δεξιά ο μακαριστός Μητροπολίτης Νικόδημος και ο Υπουργός Κ. Στεφανόπουλος

Σχεδόν 200 επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων από όλον τον κόσμο συνέρρευσαν στην Πάτρα για να συζητήσουν πάνω στις διάφορες λύσεις «γεφυρώσεως του στενού». Μηχανικοί, αρχιτέκτονες, οικονομολόγοι, «κλιματολόγοι», γεωλόγοι, αλλά και διάσημοι «γεφυρολόγοι» που είχαν κατασκευάσει πλωτές ή κρεμαστές γέφυρες στο Λονδίνο, το Παρίσι, την Ουάσιγκτον, την Ιταλία, αυτός που έφτιαξε τη μεγαλύτερη μέχρι τότε κρεμαστή γέφυρα στον κόσμο, τη Humber Bridge στην Αγγλία, αλλά και ο διευθυντής και στελέχη της «Διεθνούς Ενώσεως Μηχανικών Γεφυρών» ήλθαν για να συνομιλήσουν με τους Έλληνες συναδέλφους τους και να εξετάσουν τη σκοπιμότητα και τις επιπτώσεις του μεγαλεπήβολου έργου στην οικονομία και την ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής, την οικολογία, την κοινωνία και το περιβάλλον…

Το συνέδριο, αν και καθαρά θεωρητικό και χωρίς να διαθέτει γεωτεκτονικές και κλιματολογικές μελέτες ή επιστημονικές αναλύσεις για τους κυκλοφοριακούς άξονες της χώρας, κατέληξε σε επτά δυνατές λύσεις (μάλλον «ιδέες» θα ήταν η πιο κατάλληλη λέξη) για τη ζεύξη, οι οποίες περιελάμβαναν δύο τύπους κρεμαστής γέφυρας, υποθαλάσσιες ή υποβρύχιες σήραγγες και επιπλέουσες γέφυρες, ανοιγόμενες για τη διέλευση των πλοίων, ενώ συζητήθηκε όχι μόνο η οδική αλλά και η σιδηροδρομική σύνδεση των δύο περιοχών, καθώς και τα δίκτυα κοινής ωφελείας, οι τηλεπικοινωνίες και η μεταφορά ηλεκτρενέργειας.

Τρεις φοιτητές του ΕΜΠ υπήρξαν, αναμφίβολα, οι πρωταγωνιστές των ημερών, αφού βραβεύτηκαν για την πρωτοποριακή (και ευφάνταστη) λύση που πρότειναν: μια πλωτή γέφυρα με κινητούς βραχίονες, που θα «κόβεται» στο μέσον της επιτρέποντας τη διέλευση των πλοίων, ενώ η κυκλοφορία των αυτοκινήτων, τις στιγμές αυτές, θα συνεχίζεται υποθαλάσσια με ελικοειδείς σήραγγες, χωρίς να διακόπτεται καθόλου! Αρθρογράφος του «Βήματος» (Βήμα, 9/9/1977), θεωρούσε ότι, αν και η πρόταση των φοιτητών χρειάζεται μεγάλη επεξεργασία, ξεπερνούσε στη σύλληψή της πολλές διεθνείς προσωπικότητες, που «έσπευσαν στην Πάτρα από τα πέρατα του κόσμου για να πλασάρουν κλασικές λύσεις!». Τραίνα, πλοία, αυτοκίνητα, αγωγοί ύδρευσης και ηλεκτρισμού βρήκαν τη θέση τους στην πρόταση των φοιτητών, που μάλιστα έλαβαν και βραβείο 10.000 δραχμών από τον Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων του Πανεπιστημίου!

Η επιστημονική κοινότητα αλλά και η τοπική κοινωνία υποδέχθηκαν με κάθε επισημότητα το συνέδριο. Πλήθος χορηγών από τράπεζες, επιμελητήρια, τον ΣΕΒ, αεροπορικές εταιρείες έως και την τοπική βιομηχανία, την ΕΛΠΑ και το ΚΤΕΛ υποστήριξαν οικονομικά το εγχείρημα. Στο φουαγιέ του Α΄ Κτιρίου της Πανεπιστημιούπολης λειτουργούσε, παράλληλα με το συνέδριο, έκθεση φωτογραφίας γεφυρών από όλον τον κόσμο, στην πραγματοποίηση της οποίας συνέβαλαν οι Πρεσβείες πολλών ξένων χωρών (Δανίας, Βελγίου, Ιαπωνίας, Ιταλίας, Νορβηγίας, Γερμανίας κ.ά), μεταξύ των οποίων των ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ (είπαμε, για «γέφυρες» μιλάμε!), αλλά και έκθεση μακετών με τις προτεινόμενες τεχνικές λύσεις της ζεύξης. Η δεξίωση υποδοχής των συνέδρων δόθηκε με κάθε επισημότητα στο «Αβέρωφ Γκραντ Οτέλ» και το αποχαιρετιστήριο δείπνο, χορηγία του νομάρχη Σπ. Τσίρκα, στο πλοίο «Πατρίς», που η εφοπλιστική οικογένεια Χανδρή παραχώρησε ειδικά για αυτόν τον σκοπό.

Το συνέδριο απασχόλησε όχι μόνο τον τοπικό αλλά και τον πανελλήνιο Τύπο, ο οποίος αφιέρωσε μακροσκελή άρθρα και αναλύσεις για τα τεκταινόμενα στην Πάτρα, ενώ εξήρε την πρωτοβουλία του Πανεπιστημίου Πατρών και προέτρεπε τους καθηγητές του να προχωρήσουν σε ανταλλαγή τεχνογνωσίας και διεθνείς συνεργασίες για να πραγματοποιηθεί το «τεράστιο αυτό έργο, αν μια ημέρα εκείνοι που υπεύθυνα χειρίζονται την Οικονομία μας κρίνουν πως ήλθε η ώρα για την κατασκευή του» (Καθημερινή, 7/9/1977).

Παρόλα αυτά, υπήρξαν και αντιδράσεις. Το Επιμελητήριο Ηπείρου εξέφρασε φόβους ότι με το έργο αυτό θα παρέμενε υποανάπτυκτο το οδικό δίκτυο της Δ. Ελλάδας και προέταξε ως πιο σημαντική για την ανάπτυξη της περιοχής την κατασκευή της Εγνατίας Οδού, καθώς τα λιμάνια της Ηγουμενίτσας και της Πρέβεζας θα έπρεπε να αποτελέσουν τις κύριες εξαγωγικές πύλες για τα προϊόντα της ηπειρωτικής Ελλάδας προς τις χώρες της ΕΟΚ. Μέσω της κατασκευής της γέφυρας Ρίου - Αντιρρίου, τόσο το λιμάνι της Ηγουμενίτσας όσο και η αναμενόμενη (τότε) εθνική οδός Ναυπάκτου – Αθηνών, κατά μήκος της βόρειας ακτής του Κορινθιακού, παρουσιάζονταν ως θύματα των Πατρών…

Προβλήματα, ωστόσο, υπήρξαν και με τη δημοτική αρχή της πόλης. Με αφορμή τη μη προσφώνηση του Δημάρχου κατά την τελετή έναρξης, βγήκαν οι σκελετοί από το ντουλάπι… Ο Δήμαρχος, Θεόδωρος Άννινος, συγκάλεσε έκτακτο Δημοτικό Συμβούλιο με αφορμή για την προσβολή που έγινε στο πρόσωπό του, αλλά και για τη γενικότερη συνεισφορά του Δήμου που αγνοήθηκε από πλευράς συνεδρίου. Στο Συμβούλιο αυτό ο Δήμαρχος, ως μηχανικός ο ίδιος, αλλά και μέλη της παράταξής του διατύπωσαν την άποψη ότι το συνέδριο δεν ήταν τίποτα περισσότερο από μια «προσπάθεια παρελκύσεως και εκφυλισμού του μεγάλου αυτού ζητήματος από ορισμένα οικονομικά συμφέροντα» και, φυσικά, δεν πρόσφερε τίποτα επιστημονικά, καθώς περιορίστηκε σε μια αναχρονιστική φιλολογία, που στηριζόταν στα από 40ετίας εγχειρίδια του Πολυτεχνείου! Το Πανεπιστήμιο απάντησε στις προκλήσεις του Δημάρχου, λέγοντας ότι επανειλημμένα είχαν ζητήσει την αιγίδα και τη συνεργασία του Δήμου Πατρέων, αλλά αυτός αγνόησε τις προτάσεις τους.

Τέλος, φόβοι για το εγχείρημα της ζεύξης σε εμπόλεμη περίοδο και για τους κινδύνους από τους ενδεχόμενους βομβαρδισμούς του εχθρού εκφράστηκαν στο συνέδριο από τον μηχανικό αξιωματικό Ι. Πάγκαλο.

Αύγουστος 2014: Τα στενά γεφυρώθηκαν. Η πολυπόθητη γέφυρα έχει ονοματεπώνυμο («Χαρίλαος Τρικούπης») και μετρά ήδη 10 χρόνια ζωής. Ένωσε τα γεωγραφικά διαμερίσματα της χώρας και το πέρασμα των στενών είναι πλέον ασφαλές, άνετο, εντυπωσιακό, δεν διακόπτεται σχεδόν ποτέ και διαρκεί λιγότερο από 5 λεπτά της ώρας.

Εφημερίδα Βραδυνή,

9 Σεπτεμβρίου 1977

Ας μην παραπονιούνται, όμως, και οι Ηπειρώτες. Ολοκληρώθηκε και η Εγνατία οδός, βοηθώντας την ανάπτυξη και την επικοινωνία στη Βόρεια Ελλάδα, συνδέοντας όλες τις μεγάλες πόλεις της όχι μόνο μεταξύ τους, αλλά και με τα γειτονικά κράτη. Ξεκινώντας από το λιμάνι της Ηγουμενίτσας και πατώντας κατά τόπους πάνω στα αρχαία μιλιάρια, συνδέει και πάλι, με τον δικό της τρόπο, τη Ρώμη με την Κωνσταντινούπολη.

Παρόλα αυτά, 37 χρόνια μετά, κάποια από τα ερωτήματα και τους προβληματισμούς που τέθηκαν τον Σεπτέμβριο 1977 συνεχίζουν να αιωρούνται αγεφύρωτα και με θρασύτητα πάνω από τα στενά... Ένωσε, τελικά, η Γέφυρα την Πελοπόννησο και τη Στερεά Ελλάδα; Ποιος βγήκε νικητής στον αγώνα των λιμανιών Ηγουμενίτσας vs Πατρών; Βγήκε από την απομόνωση η Δυτική Ελλάδα; Και ενώ η Γέφυρα γιορτάζει καμαρωτή τα δεκάχρονα γενέθλιά της, ας αναλογιστούμε ποιες ακριβώς οδικές αρτηρίες καταλήγουν, και από τις δυο πλευρές, στο κατάστρωμά της… Και ενώ ο βόρειος (ανατολή – δύση) οδικός άξονας της χώρας έχει πλέον ολοκληρωθεί, ακόμα περιμένουμε τον κάθετο, αυτόν που θα ενώσει τον βορρά με τον νότο της ηπειρωτικής Ελλάδας…

Και οι στρατηγοί του Πελοποννησιακού Πολέμου, ο Αθηναίος Φορμίων και οι Σπαρτιάτες Κνήμος και Βρασίδας, αυτοί που ναυμάχησαν εκεί ακριβώς, στα στενά της Γέφυρας, το τρίτο έτος του πολέμου, απορημένοι συνεχίζουν να μας κοιτάζουν…

(συνεχίζεται)