Ας κάνουμε πράξη και στην Πάτρα τον καφέ της αλληλεγγύης!

Μια φορά κι έναν καιρό, πολλά χρόνια πριν, στη Νάπολι, ένας τύπος μπήκε σε ένα καφέ και παρήγγειλε έναν εσπρέσο. Τον ήπιε στα όρθια και φεύγοντας πλήρωσε δυο: τον δικό του και έναν άλλον, για κάποιον άγνωστο συμπολίτη του που θα πήγαινε αργότερα στο καφέ.

Κανείς δεν έχει καταγράψει τη μαρτυρία του πρώτου Ναπολιτάνου που στάθηκε στο κατώφλι ενός καφέ χωρίς να έχει χρήματα και άκουσε ξαφνικά τον υπεύθυνο να του λέει πως υπάρχει και για εκείνον ένας εσπρέσο ήδη πληρωμένος από κάποιον πιο τυχερό, αλλά γενναιόδωρο συμπολίτη του, τον οποίο πιθανότατα δεν θα συναντούσε ποτέ.

Κάπως έτσι, όμως, όπως έγραψε η Κίττυ Ξενάκη στα «NEA», ξεκίνησε στη Νάπολι η παράδοση του caffé sospeso, του «καφέ σε αναμονή» ή «καφέ σε εκκρεμότητα». Λένε, επίσης, πως η παράδοση αυτή γρήγορα επεκτάθηκε, καθώς «σε αναμονή» άρχισαν να μπαίνουν, πέραν των εσπρέσο και των καπουτσίνο, και γλυκίσματα.

Αυτός που ήθελε να προσφέρει στον άλλον πρόσφερε ό, τι αγόραζε και για τον εαυτό του. Με τον τρόπο αυτό ο αποδέκτης έπαυε να είναι παιδί ενός κατώτερου θεού που αντιμετωπιζόταν με αφ’ υψηλού φιλευσπλαχνία και γινόταν ένα alter ego, ένας άλλος εαυτός λιγότερο προνομιούχος.

Από την πλευρά του, ο καταστηματάρχης καρφίτσωνε τις αποδείξεις των ροφημάτων ή γλυκισμάτων που «εκκρεμούσαν» σε έναν πίνακα από φελλό. Και ούτε περνούσε από το μυαλό να τσεπώσει, απλώς, τα χρήματα χωρίς να σερβίρει τους προσφερόμενους καφέδες ή τα προσφερόμενα γλυκά.

Αφήστε που και οι δωρητές συναγωνίζονταν μεταξύ τους για το ποιος θα άφηνε πίσω περισσότερους «εκκρεμείς» καφέδες, οι αποδέκτες των οποίων αντιμετωπίζονταν πάντα με σεβασμό.

Αυτή η παράδοση, που στο πέρασμα των χρόνων κόντεψε να εκλείψει, τώρα επανέρχεται δριμύτερη, προφανώς λόγω της οικονομικής κρίσης που μαστίζει τον ευρωπαϊκό Νότο, και όχι μόνο αυτόν.

Τόσο στην Ιταλία, όσο και στη γειτονική μας Βουλγαρία (την οποία όπως πάμε θα φτάσουμε στη φτώχεια) η παράδοση του caffé sospeso αρχίζει και κυριαρχεί: ένας καφές από το περίσσευμα μας ή ακόμη και από το υστέρημά μας για τον άγνωστο, άπορο, συμπολίτη μας της διπλανής πόρτας, αυτόν που δεν έχει ούτε τα στοιχειώδη και τον στερείται, αλλά δικαιούται να τον πιει γιατί, απλούστατα, δεν είναι παιδί ενός κατώτερου θεού.

Ουδέν κακόν αμιγές καλού. Να, λοιπόν, που η οικονομική κρίση αναθερμαίνει τις ανθρώπινες σχέσεις, μας δίνει την αφορμή να έλθουμε πιο κοντά, να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι και να ανακαλύψουμε διαχρονικές και πανανθρώπινες αξίες που είχαμε ξεχάσει. Κορυφαία, αναμφισβήτητα, η αλληλεγγύη, την οποία συναντάμε πλέον καθημερινά.

Ένα θαυμάσιο δείγμα αλληλεγγύης έχει κερδίσει αυτόν τον καιρό στην Πάτρα τον θαυμασμό και, κυρίως, τον σεβασμό όλων: αναφέρομαι στους μαθητές που αποφάσισαν να θυσιάσουν την εκδρομή τους για να συνδράμουν οικονομικά τον συμμαθητή τους που αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα υγείας.

Δεν είναι η μοναδική περίπτωση αλληλεγγύης που συναντάμε στις μέρες μας. Είναι, ωστόσο, μια από τα πιο εντυπωσιακές και πιο αξιοσημείωτες, γιατί ακριβώς προέρχεται από παιδιά: τους αυριανούς πολίτες της δοκιμαζόμενης Ελλάδας, που μας δείχνουν το δρόμο.

Δεν θεωρώ τον εαυτό μου ως τον πλέον κατάλληλο να συστήνει στους άλλους τι να κάνουν, αλλά θα μου άρεσε να έβλεπα ιδιοκτήτες των καφέ της Πάτρας να παίρνουν την πρωτοβουλία ώστε να κάνουμε συνήθεια («μόδα», αν προτιμάτε) και στα μέρη μας την παράδοση του του caffé sospeso.

Όποιος μπορεί, εάν μπορεί και όποτε μπορεί, και βεβαίως εάν θέλει, να πληρώνει στα καταστήματα εστίασης έναν καφέ παραπάνω για τον φτωχό ή φτωχότερο συνάνθρωπό του που θα μπει κατόπιν στο κατάστημα με τη βεβαιότητα ότι υπάρχει ένα ρόφημα και γι’ αυτόν.

Και ας μην ξέρει ο ένας τον άλλον. Και ας μην γνωρίσει ποτέ ο ένας τον άλλον. Έτσι, αθόρυβα, διακριτικά. Γιατί η αλληλεγγύη δεν διαφημίζεται, δεν προβάλλεται, δεν επιδεικνύεται. Ξέχωρα από το γεγονός ότι οι ρόλοι του δωρητή και του αποδέκτη στις πολύ δύσκολες μέρες που διανύουμε συχνά αλλάζουν, αντιστρέφονται.