Back to Top
#TAGS Αιγιάλεια Δελτίο Ειδήσεων Κορωνοϊός Πανελλήνιες Εξετάσεις 2020 Αγιά Σοφιά ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ
Εξάπλωση κορωνοϊού Χάρτης

Όλα όσα πρέπει να ξέρετε για το μελάνωμα (καρκίνο του δέρματος)

Όλα όσα πρέπει να ξέρετε για το μελάνωμα...
Νασόπουλος Νάσος

27 Ιουλίου 2020: 414η ΗΜΕΡΑ του Ημερολογίου

Ποτέ δεν ήμουν της ηλιοθεραπείας, πάντα επέλεγα την παραλία που θα πάω με κριτήριο να έχει ένα καφενεδάκι ή δέντρα που να προκαλούν σκιά. Ήθελα μόλις βγω από τη θάλασσα, να καθίσω κατευθείαν σε σκιά. Φέτος, δεν έχω τέτοια προβλήματα καθώς δεν πάω καθόλου στη θάλασσα, καθώς η θεραπεία που κάνω μού απαγορεύει την έκθεση στον ήλιο.

Εσείς όμως που πηγαίνετε στη θάλασσα, φροντίστε να αποφεύγετε την επί μακρόν έκθεση στον ήλιο, ειδικά μεταξύ 10 το πρωί και 4 το απόγευμα. Το μελάνωμα καιροφυλακτεί. Αποφάσισα να γράψω σήμερα για το μελάνωμα καθώς το τελευταίο διάστημα η Εταιρία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος, το «Αγκαλιάζω» και η φαρμακευτική εταιρία MDS κάνουν σχετική καμπάνια.

Τι είναι το μελάνωμα

Το μελάνωμα είναι η πιο σοβαρή μορφή καρκίνου του δέρματος. Χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη κυττάρων που παράγουν χρωστικές. Το μελάνωμα είναι δυνατό να εκδηλωθεί σε οποιοδήποτε σημείο του δέρματος, ακόμη και σε περιοχές που δεν εκτίθενται στον ήλιο, ωστόσο είναι πιθανότερη η έναρξη εκδήλωσής του σε συγκεκριμένες περιοχές του σώματος.

Τύποι του μελανώματος

Υπάρχουν 4 τύποι μελανώματος. Οι 3 αναπτύσσονται σε βάθος χρόνου, ενώ ο 4ος αναπτύσσεται ραγδαία και έχει συνήθως κακή πρόγνωση.

Τύπος 1: Επιφανειακώς επεκτεινόμενο μελάνωμα- είναι ο συχνότερος τύπος μελανώματος σχεδόν το 70% του συνόλου, εμφανίζεται κυρίως σε νέους.

Τύπος 2: Μελάνωμα επί κακοήθους φακής (lentigo maligna)- εμφανίζεται κυρίως σε φωτοεκτεθειμένες περιοχές σε ηλικιωμένους ανθρώπους συνήθως.

Τύπος 3: Μελάνωμα των άκρων (πέλματα, παλάμες, νύχια)- δεν παρουσιάζεται συχνά σε λευκούς.

Τύπος 4: Οζώδες μελάνωμα (η πιο επιθετική μορφή)- αποτελεί το 10-15% των περιπτώσεων και συνήθως όταν διαγιγνώσκεται είναι σε προχωρημένο στάδιο. Μπορεί να έχει μπλε, λευκή, γκρι, ροζ χροιά ή χροιά στο χρώμα του δέρματος (η κλινική εικόνα μπορεί εύκολα να σε ξεγελάσει).

Ο καρκίνος του δέρματος μπορεί να δώσει μεταστάσεις σε άλλα όργανα του σώματος, γι’ αυτό είναι πολύ σημαντική η έγκαιρη διάγνωση και επιτεύξιμη ταυτόχρονα η πρόληψη της νόσου.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου για μελάνωμα

Το μελάνωμα είναι κατά κύριο λόγο απόρροια του τρόπου ζωής και του περιβάλλοντος, αλλά μπορεί να οφείλεται σε κληρονομικά, γονιδιακά αίτια. Οι πιο σημαντικοί αιτιολογικοί και ταυτόχρονα παράγοντες κινδύνου είναι:

Η έκθεση στον ήλιο

Η υπεριώδης ακτινοβολία (UVA, UVB) μπορεί αποδεδειγμένα να προκαλέσει καρκίνο του δέρματος. Ένας από τους τύπους που προκαλεί είναι και το μελάνωμα. Πολύ επικίνδυνη είναι η διαλείπουσα και απότομη έκθεση στον ήλιο (π.χ. άνθρωποι από τη Σκανδιναβία πολύ λευκοί που εκτίθενται απότομα στον ήλιο και καίγονται), ενώ και η έκθεση κατά τη βρεφική και παιδική ηλικία αυξάνει πολύ τον κίνδυνο και λειτουργεί σωρευτικά.

Η κληρονομικότητα

Περίπου 1 στους 10 ασθενείς που διαγιγνώσκονται με μελάνωμα έχουν 1 συγγενή πρώτου βαθμού με ιστορικό της νόσου. Οι ασθενείς με οικογενειακό ιστορικό έχουν περίπου 50% περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν μελάνωμα σε σχέση με τα άτομα χωρίς ιστορικό.

Τα γονίδια

Μία μετάλλαξη στο γονίδιο BRAF έχει ενοχοποιηθεί για συσχέτιση με το μελάνωμα. Το μελάνωμα που σχετίζεται με οικογενειακά αίτια είναι το p53.

Το ασθενές ανοσοποιητικό σύστημα

Ασθενείς που πάσχουν από AIDS ή λέμφωμα, έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση ή χημειοθεραπεία ή έχουν εκτεθεί υπερβολικά στον ήλιο έχουν αυξημένο κίνδυνο για μελάνωμα.

Ατομικό ιστορικό μελανώματος

Αν στο παρελθόν έχεις ξαναπαρουσιάσει μελάνωμα διατρέχεις μεγαλύτερο κίνδυνο να νοσήσεις εκ νέου.

Εφαρμογή σολάριουμ (solarium)

Το τεχνητό μαύρισμα είναι ο βασικότερος και ίσως ο πιο άμεσος τρόπος πρόκλησης μελανώματος. Αν έχεις κάνει σολάριουμ έστω και μία φορά σε ηλικία κάτω των 35 ετών, οι πιθανότητες να νοσήσεις αυξάνονται κατά 75%. Αν έχεις κάνει σε οποιαδήποτε ηλικία για 10 φορές σολάριουμ στη ζωή σου, ο κίνδυνος αυξάνεται κατά 34%.

Το χρώμα του δέρματος

Οι ξανθοί και ανοιχτόχρωμοι άνθρωποι έχουν αυξημένο κίνδυνο να νοσήσουν και επιπλέον, πρέπει να είναι ακόμα πιο προσεκτικοί με την έκθεσή τους στον ήλιο.

Συμπτώματα μελανώματος

Συμπτώματα δεν εμφανίζονται πάντα στο μελάνωμα. Μία ένδειξη μπορεί να είναι κάποια ελιά που ματώνει. Σε αρχικά στάδια η ελιά είναι σαν όλες τις άλλες. Το 20-30% των μελανωμάτων προέρχονται από προϋπάρχουσες ελιές, ενώ το 70-80% δημιουργούνται σε υγιές δέρμα.

Για να είναι επίφοβη μια ελιά θα πρέπει να είναι ασύμμετρη ή τα όριά της να είναι ασαφή ή η διάμετρος να είναι πάνω από 6 χιλιοστά, να υπάρχει ανομοιομορφία στο χρώμα ή αν αλλάζει με την πάροδο του χρόνου και δε μοιάζει με τις υπόλοιπες (ασχημόπαπο- ugly duckling sign).

Οι σπίλοι συνήθως είναι ακίνδυνοι. Ωστόσο, τα άτομα που έχουν πάνω από 100 ελιές στο σώμα τους έχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν μελάνωμα. Τα πρώτα συμπτώματα εμφανίζονται σε έναν ή και περισσότερους άτυπους σπίλους (ελιές). Γι΄αυτό και είναι τόσο σημαντικό να γνωρίζεις το σώμα σου και τα σημάδια του και να αναγνωρίσεις εγκαίρως οποιαδήποτε αλλαγή. Τσέκαρε το ABCDE των σπίλων σου (γνωστό ως αλφαβήτα του μελανώματος) για σημάδια μελανώματος και αν κάτι από αυτά σε ανησυχεί, επικοινώνησε με το δερματολόγο σου.

Α- Asymmetry

Η ελιά που παρουσιάζεις δεν είναι συμμετρική. Δηλαδή αν την “κόψεις” στη μέση η μία πλευρά διαφέρει από την άλλη.

Β- Border

Τα όριά της δεν είναι σαφή. Μπορεί να έχει προεξοχές, γωνίες, σημεία πιο έντονα και να εκτείνεται σε ασύμμετρο σχήμα.

C-Colour

Το χρώμα της δεν είναι ίδιο σε όλη την επιφάνεια. Όταν υπάρχει πολυχρωμία ή σε κάποια σημεία είναι αποχρωματισμένη, κόκκινη, λευκή ή μπλε θα πρέπει να εξεταστεί από δερματολόγο.

D- Diameter

Η διάμετρός της είναι μεγαλύτερη από 6 χιλιοστά. Συνήθως οι ακίνδυνοι σπίλοι είναι μικρότεροι σε διάμετρο από αυτή τη διάσταση.

E-Evolving

Αναπτύσσεται και αυξάνεται σε μέγεθος. Αν μια ελιά που έχεις αναπτύσσεται ή αυξάνει σε μέγεθος με το χρόνο, εξετάσου από έναν δερματολόγο. Οποιαδήποτε αλλαγή στο σχήμα, στο μέγεθος, στο χρώμα, στην υφή, ένα σύμπτωμα όπως φαγούρα ή αιμορραγία θα πρέπει να σε ανησυχήσει.

Διάγνωση

Το μελάνωμα μπορεί να διαγνωστεί με απλή δερματοσκοπική εξέταση από τον αρμόδιο γιατρό που είναι ο δερματολόγος. Είναι πολύ σημαντική η έγκαιρη διάγνωση, γι’ αυτό κρίνεται σκόπιμο να κάνεις μία χαρτογράφηση και στη συνέχεια, κάθε χρόνο μία εξέταση σπίλων για να εντοπιστούν τυχόν αλλαγές ή ύποπτα σημάδια στο σώμα σου.

Αφού γίνει η αρχική διάγνωση από το δερματολόγο, ο οποίος προγραμματίζει τη λήψη βιοψίας δέρματος, η βιοψία αποστέλλεται στον παθολογοανατόμο, για να διαγνωστεί ο ακριβής τύπος του μελανώματος και το βάθος του, ώστε να δοθεί η κατάλληλη θεραπεία. Ο γενικός χειρουργός αναλαμβάνει τη χειρουργική αφαίρεση της βλάβης ή του λεμφαδένα που έχει προσβληθεί, ώστε να γίνει στη συνέχεια, η σταδιοποίηση.

Σταδιοποίηση και μεταστάσεις μελανώματος

Τα στάδια του μελανώματος είναι 5. Οι πρώιμες μορφές είναι σταδίου 0 και 1. Στο στάδιο 0, ο καρκίνος είναι μη διηθητικός και δεν έχει προχωρήσει πέρα από την επιδερμίδα. Στο στάδιο 1, ο καρκίνος έχει εισχωρήσει μέσα στη δερμίδα, ωστόσο ο όγκος είναι μικρός και δεν υπάρχουν σημεία που δείχνουν υψηλό κίνδυνο μετάστασης σε παρακείμενους λεμφαδένες ή εσωτερικά όργανα.

Στο στάδιο 2, οι όγκοι είναι τοπικοί, συνήθως μεγαλύτεροι από 1 χιλιοστό σε βάθος και δεν υπάρχουν ενδείξεις υψηλού κινδύνου μετάστασης σε παρακείμενους ιστούς. Μπορεί να είναι μέσου ή υψηλού κινδύνου μελανώματα. Στα στάδια 3 και 4 το μελάνωμα έχει κάνει μετάσταση και σε άλλα όργανα του σώματος.

Θεραπεία και αντιμετώπιση μελανώματος

Η θεραπεία που πρέπει να ακολουθήσει ο ασθενής καθορίζεται βάσει του αποτελέσματος της ιστολογικής εξέτασης. Επίσης, η επιλογή της θεραπείας εξαρτάται και από το σημείο του σώματος που έχει εμφανιστεί το μελάνωμα. Δηλαδή αναλόγως αν το μελάνωμα είναι στον κορμό ή στα άκρα μπορεί να ακολουθηθεί άλλο θεραπευτικό πρωτόκολλο.

Πάντα εφαρμόζεται χειρουργική εκτομή σε υγιή όρια 2-3 εκατοστά από την ήδη εξαιρούμενη περιοχή και αφαίρεση του φρουρού λεμφαδένα. Αν ο αδένας αυτός δεν έχει προσβληθεί συνήθως δεν εφαρμόζεται κάποια επιπλέον χειρουργική αφαίρεση.

Αν έχει προσβληθεί συνιστάται επιπλέον αφαίρεση των λεμφαδένων και των προσβεβλημένων οργάνων, καθώς επίσης χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία. Επίσης, σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να εφαρμοστεί ανοσοθεραπεία. Μετά το αποτέλεσμα της βιοψίας κι έχοντας στα χέρια μας τα αποτελέσματα των αξονικών και αιματολογικών αποτελεσμάτων, γίνεται και η σταδιοποίηση της νόσου.

Μετά το χειρουργείο απαιτείται παρακολούθηση της εξέλιξης για 10 χρόνια. Αρχικώς, συνιστάται επανέλεγχος κάθε 3 μήνες για τον πρώτο χρόνο, στη συνέχεια κάθε 6 μήνες για τα επόμενα 2 χρόνια και τελικά, ανά χρόνο. Ο γιατρός θα σε ενημερώσει κάθε πότε πρέπει να πηγαίνεις για επανέλεγχο και παρακολούθηση.

Πρόληψη του μελανώματος

Η απόλυτη πρόληψη του μελανώματος δεν είναι εφικτή, ωστόσο υπάρχουν τρόποι με τους οποίους είναι δυνατό να μειώσετε τον κίνδυνο εκδήλωσής του. Ο κυριότερος τρόπος μείωσης του κινδύνου εμφάνισης μελανώματος είναι η προστασία έναντι της υπεριώδους ακτινοβολίας που καταστρέφει το DNA των κυττάρων του δέρματος και επηρεάζει τα γονίδια που ελέγχουν την ανάπτυξη των κυττάρων του δέρματος. Η κύρια πηγή υπεριώδους ακτινοβολίας είναι ο ήλιος. Γι’ αυτό το λόγο, είναι σημαντική η προστασία από τον ήλιο κάθε φορά που βγαίνετε από το σπίτι, ακόμη και σε συννεφιασμένες ημέρες όταν η υπεριώδης ακτινοβολία εξακολουθεί να δρα.

Δείτε παρακάτω ορισμένους τρόπους για να προστατευτείτε:

  • Αναζητήστε σκιερά μέρη
  • Φοράτε καπέλο με πλατύ γείσο ώστε να προστατεύσετε το πρόσωπο, το μέτωπο, τα αυτιά και τον αυχένα,
  • Καλύψτε το δέρμα σας. Χρησιμοποιείτε ρούχα με πυκνή πλέξη ή ύφανση και αποφύγετε τις διάφανες μπλούζες. Θυμηθείτε: αν το φως μπορεί να τα διαπερνά το ίδιο μπορούν να κάνουν και οι υπεριώδεις ακτίνες.
  • Χρησιμοποιείτε αντιηλιακό ευρέως φάσματος (UVA/UVB) με δείκτη προστασίας 30 ή υψηλότερο.
  • Φοράτε γυαλιά ηλίου για να προστατεύσετε τα μάτια και το ευαίσθητο δέρμα γύρω από αυτά. Επιλέξτε γυαλιά που μπλοκάρουν τις ακτίνες UVA και UVB όσο το δυνατόν πιο κοντά στο 100%.

Με πληροφορίες από doctoranytime.gr και msd.gr

Σε αυτό το email [email protected] στείλτε μου τα μηνύματά σας (σκέψεις, συναισθήματα, εμπειρίες ή προβλήματα που αντιμετωπίζετε και θέλετε να ερευνήσουμε), ή το τηλέφωνό σας (αν θέλετε να επικοινωνήσουμε τηλεφωνικά) και να είστε σίγουροι ότι η δύναμη που θα δώσει ο ένας στον άλλον θα είναι ένας ισχυρός σύμμαχος στη μάχη που δίνουμε.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Όταν ο Στηβ Τζομπς έμαθε ότι έχει καρκίνο και πώς στάθηκε απέναντι στο θάνατο

Ο 23χρονος Λευτέρης Δρακόπουλος που νίκησε στη μάχη με τον καρκίνο

Διαβάστε το Ημερολόγιο ενός Καρκινοπαθούς

Το ημερολόγιο