Με επιτυχία η εκδήλωση της Δημοκρατικής Αριστερας στο FORUM Aνάπτυξης 2011

Με επιτυχία έγινε η εκδήλωση της Δημοκρατικής Αριστερας στο πλαίσιο του FORUM Ανάπτυξης 2011 με τίτλο "Κοινωνία  και Οικονομία  σε ώρες κρίσης". Στην εκδήλωση μίλησαν ο βουλευτής της Δημοκρατικής Αριστεράς, Νίκος Τούκαλης, ο Γραμματέας ΝΕ & μέλος ΚΕ της Δημοκρατικής Αριστεράς, Τάκης Παπαθεοδωρόπουλος και η Teresa Corvino μέλος της ομάδας Ιταλών στην Ελλάδα Bellaciao. Δείτε παρακάτω τις ομιλίες τους.

Η ομιλία του κ. Νίκου Τσούκαλη είχε θέμα «Αλληλεγγύη και δίκτυ κοινωνικής προστασίας».

"Κυρίες και κύριοι, θα περιοριστώ στη σύντομη ομιλία μου σε δύο κρίσιμα θέματα, σε δύο κρίσιμα εργαλεία, στα οποία, δυστυχώς, η χώρα μας κατέχει μια ακόμη αρνητική πρωτιά σε όλη την Ευρώπη, μια θλιβερή πρωτιά θα μπορούσα να πω και που έχει σχέση με τις εγκληματικές αμέλειες όλων των προηγούμενων κυβερνήσεων μέχρι σήμερα.

Θα αναφερθώ, δηλαδή, στο ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα και στο ολοκληρωμένο –όπως το λέμε εμείς- σχέδιο καταπολέμησης της φτώχιας. Είναι δύο εργαλεία, τα οποία τα διαθέτουν όλες οι χώρες της Ευρώπης, αλλά δυστυχώς η χώρα μας δεν τα διαθέτει. Είναι ένας κρίσιμος παράγοντας, από τους κρισιμότερους παράγοντες τώρα που, πραγματικά, ο ελληνικός λαός, οι Έλληνες πολίτες, βιώνουν μ' αυτόν τον επώδυνο τρόπο τις συνέπειες αυτής της κρίσης.

 

Όσον αφορά το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, αυτό είναι ένα θέμα το οποίο σέρνεται σ’ αυτήν εδώ τη χώρα τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια. Είναι γνωστό ότι πολλοί Βουλευτές, από όλα τα κόμματα σχεδόν, από το 1997 μέχρι σήμερα έχουν πάρει πρωτοβουλίες, προκειμένου να εφαρμοστεί αυτός ο θεσμός και σ’ αυτήν εδώ τη χώρα. Δυστυχώς, καμία –μα, καμία- κυβέρνηση δεν έκανε αποδεκτές αυτές τις πρωτοβουλίες και πάντα τις απέρριπταν μετ’ επαίνων. Υπάρχει αυτήν τη στιγμή κάποιος σ’ αυτήν τη χώρα, που δεν θεωρεί επιτακτική την ανάγκη να θεσπιστεί το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα; Ακόμα και οι μέχρι σήμερα πολέμιοι αυτού του θεσμού έχουν πλέον σιωπήσει.

Είναι καιρός, να πάρει  η Κυβέρνηση την πρωτοβουλία  και να εφαρμόσει αυτό που ισχύει σε όλη την Ευρώπη. Για να γίνω πιο συγκεκριμένος, θα σας πω για  τις δύο χώρες που συναποτελούν την προβληματική ομάδα. Στη μεν Πορτογαλία ισχύει από το 1977, στη δε Ιρλανδία από το 1993, στη δε Ιταλία από το 1999. Δεν υπάρχει χώρα στην Ευρώπη που να μην έχει το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα.

Εμείς, σαν ιστορικό πολιτικό ρεύμα, σαν Ανανεωτική Αριστερά και σαν Δημοκρατική Αριστερά σήμερα, έχουμε ζητήσει και τη συνταγματική κατοχύρωσή του. Αυτό δεν έχει γίνει. Ο κ. Βενιζέλος, είχε αναφέρει παλαιότερα πως  ότι ήρθε η ώρα να καθιερωθεί και στη χώρα μας αυτό που ισχύει στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες –εγώ λέω σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες- το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, ώστε κανένας να μην πέφτει κάτω από το όριο της απόλυτης φτώχειας.

Σε σχέση με τα 28 δισεκατομμύρια ευρώ των τραπεζών, ακόμα και σε σχέση με τα 5 δισεκατομμύρια ευρώ, δηλαδή το 2,5% του ΑΕΠ που προορίζεται για ενίσχυση της επάρκειας των τραπεζών, το κόστος ενός τέτοιου οριζόντιου μέτρου έχει υπολογιστεί σε μόλις 0,4% του ΑΕΠ. Με την επικαιροποίηση του σήμερα σύμφωνα με τις συνθήκες του 2011, προσδιορίζεται περίπου στο 1% του ΑΕΠ, δηλαδή περίπου στα 1,2 - 1,3 δισεκατομμύρια ευρώ.

Αυτός ο μηχανισμός μπορεί να οργανωθεί μέσω των δήμων  σε συνεργασία με τον ΟΑΕΔ, για τους ανέργους και τα οικεία ταμεία, για  τους συνταξιούχους. Όλα αυτά τα ποσά ενισχύουν τελικά το διαθέσιμο εισόδημα, άρα τη ζήτηση και, συνεπώς, την οικονομία τελικά. Αυτό είναι αυτονόητο.

Κλείνω τη σύντομη παρέμβασή μου για το ολοκληρωμένο σχέδιο αντιμετώπισης της φτώχιας, ένα θεσμικό εργαλείο που είναι  ανάγκη να αποκτήσει αυτή εδώ η  χώρα, το οποίο το διαθέτει επίσης όλη  η Ευρώπη. Πρόσφατα, σαν αντιπροσωπεία της Δημοκρατικής Αριστεράς με επικεφαλής τον Φώτη Κουβέλη επισκεφθήκαμε επί τούτου και συμβολικά τη διοικούσα επιτροπή της ΟΚΕ, ακριβώς επειδή θεωρούσαμε ότι η ΟΚΕ μπορεί σ' αυτό το κρίσιμο ζήτημα να βοηθήσει πάρα πολύ. Η οικονομική και κοινωνική επιτροπή εδώ και δέκα χρόνια διατυπώνει την ανάγκη να αποκτήσει επιτέλους αυτή εδώ η χώρα ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την αντιμετώπιση της φτώχειας.

Εκεί, λοιπόν, διατυπώσαμε  τη θέση μας, αυτήν την οποία ο  Φώτης Κουβέλης με ερώτησή του προς τον κύριο Πρωθυπουργό έχει καταθέσει από τις 31 Ιανουαρίου 2011. Η ερώτηση αυτή δεν απαντήθηκε, ενώ θα μπορούσε κάλλιστα να έχει αντιμετωπιστεί από τότε.

Αυτό, λοιπόν, το οποίο  ζητάμε είναι να υπάρξει ένα εθνικό σχέδιο καταπολέμησης της φτώχειας το οποίο θα περιλαμβάνει μέτρα ενίσχυσης της αποτελεσματικότητας των κοινωνικών δαπανών, σύνθετα προγράμματα κοινωνικής και εργασιακής ένταξης των κοινωνικών ομάδων και θα συνδέεται οργανικά με την αναπτυξιακή πολιτική, τις πολιτικές απασχόλησης και εκπαίδευσης, τις πολιτικές υγείας, στέγασης και τις περιφερειακές πολιτικές.

Αυτό που ζητάμε ένα σχέδιο που θα κινητοποιεί  όλες τις δομές του κράτους  και τις αποκεντρωμένες του δομές  και σε τελευταία ανάλυση όλη  την κοινωνία και κάθε πολίτη ξεχωριστά.

Η ανεργία στη χώρα μας αυξάνεται δραματικά.

Από το 13,5% τον Οκτώβριο του  2010, αναμένεται να φτάσει στο τέλος του 2011 στο 16% και  θα  συνεχίσει να αυξάνεται και το 2012.

Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, τα επιδόματα  ανεργίας και στήριξης των χαμηλών εισοδημάτων, διαδραματίζουν το ρόλο «κοινωνικού αμορτισέρ». Απορροφούν τους κραδασμούς της οικονομικής κρίσης.

Στη χώρα μας, αντίθετα τα κενά προστασίας είναι τεράστια.

Η μεγάλη αύξηση της ανεργίας πλήττει  δυσανάλογα τις παραγωγικές ηλικίες και τους λεγόμενους «αρχηγούς νοικοκυριού».

Το προνοιακό επίδομα μακροχρόνιας ανεργίας προϋποθέτει  τόσο αυστηρά  κριτήρια που χορηγείται τελικά μόλις στο  0,5% των μακροχρόνια ανέργων.

Έρευνα του Οικονομικού Πανεπιστημίου  Αθηνών αποκαλύπτει ότι το 2010 το ποσοστό του πληθυσμού με πραγματικό εισόδημα κάτω από το όριο φτώχειας του 2009 έφτασε το 25%.

Ιδιαίτερα η φτώχεια των παιδιών  είναι πιο διαβρωτική από τη  φτώχεια των ενηλίκων.

Φορτώνει τη ζωή τους με  σωρευτικές μειονεξίες, σημαδεύει  την υγεία τους, τις επιδόσεις  τους στο σχολείο, μειώνει την πιθανότητά τους να σπουδάσουν, περιορίζει τις προοπτικές τους στην αγορά εργασίας.

Η στεγαστική πολιτική στη χώρα μας ευνοεί την ιδιόκτητη  κατοικία.

Το ίδιο και η φορολογική πολιτική.

Σε  συνθήκες μείωσης εισοδημάτων αλλά όχι ενοικίων, ο ρόλος των επιδομάτων κατοικίας μπορεί να είναι καθοριστικός για την καταπολέμηση της φτώχειας.

Αντί για αυτό, το 2010 ο ΟΕΚ αποφάσισε να μην  χορηγήσει καθόλου επίδομα  ενοικίου «λόγω έλλειψης πόρων».

Η επιδοματική πολιτική για τα ΑμΕΑ είναι ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα του υφιστάμενου συστήματος πελατειακών παροχών.

Υπάρχει πληθώρα επιδομάτων με πολύ μεγάλες διαφορές μεταξύ τους, ακόμη και σε περιπτώσεις που αφορούν στην ίδια αναπηρία (π.χ. επίδομα τυφλών εργαζομένων  ή φοιτητών 310 ευρώ το μήνα, επίδομα τυφλών δικηγόρων ή επιστημόνων 609 ευρώ το μήνα).

Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΑ υποστηρίζει ότι οι εισοδηματικές ενισχύσεις από μόνες τους δεν αρκούν.

Για την αποτελεσματική λειτουργία του κράτους πρόνοιας, οφείλουν να συνοδεύονται από ένα ολοκληρωμένο πλέγμα κοινωνικών υπηρεσιών.

Ένα πλέγμα το οποίο δυστυχώς είναι καταφανές  ότι υπολειτουργεί ή βρίσκεται σε πορεία εγκατάλειψης.

Έντονα προβλήματα υπάρχουν στους παιδικούς  και βρεφονηπιακούς σταθμούς. Ενώ αμφίβολη καθίσταται η βιωσιμότητα  προνοιακών προγραμμάτων όπως «Βοήθεια στο σπίτι», ΚΔΑΠ, ΚΔΑΠ ΑΜΕΑ.

Ανάλογες  δυσκολίες αντιμετωπίζουν και τα προνοιακά ιδρύματα που περιθάλπουν  ασθενείς, παιδιά σε μεγάλο ποσοστό, με σωματικά και διανοητικά προβλήματα.

Πενιχρή χρηματοδότηση, τεράστιες ελλείψεις σε προσωπικό και εξοπλισμό, που καθιστούν την ενσωμάτωση των ασθενών στο κοινωνικό σύνολο σχεδόν αδύνατη.

Είναι βασική ανάγκη η ιδιότητα του πολίτη να εξασφαλίζει  εγγυημένη πρόσβαση σε ένα σύνολο βασικών κοινωνικών δικαιωμάτων. Όπως το δικαίωμα στην υγεία, τη στέγαση και την παιδεία, ανεξαρτήτως επαγγελματικής κατηγορίας ή ενσήμων.

Η επέκταση αυτών των δικαιωμάτων  σε μετανάστες, οι οποίοι πληρούν ορισμένες  βασικές προϋποθέσεις (π.χ. μακρόχρονη διαμονή στην Ελλάδα), θα μπορούσε να δράσει ανασταλτικά στον κοινωνικό αποκλεισμό που οι άνθρωποι αυτοί αντιμετωπίζουν.

Ακόμη και σε μετανάστες «χωρίς χαρτιά»  η παροχή επείγουσας κοινωνικής βοήθειας και υγειονομικής περίθαλψης είναι  επιβεβλημένη.

Επιβάλλεται ως συμμόρφωση στις στοιχειώδεις υποχρεώσεις μιας ευνομούμενης κοινωνίας, εξαιτίας της απουσίας ενός στέρεου και αποτελεσματικού συστήματος για τη νομιμοποίησή τους.

Κανένα σύστημα κοινωνικής προστασίας δεν  μπορεί να λειτουργήσει σωστά ως δίχτυ ασφαλείας ενάντια  στη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό χωρίς ένα ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα.

Το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, πρέπει να συνδυάζει την οικονομική ενίσχυση των ευπαθέστερων ομάδων με την κατάρτιση  ατομικών σχεδίων δράσης για την  κοινωνική και εργασιακή επανένταξη των δικαιούχων.

Παρόμοια προγράμματα εφαρμόζονται σε εθνικό επίπεδο σε 23 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σε  πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την καταπολέμηση της φτώχειας υπογραμμίζεται η ανάγκη να αναληφθεί συγκεκριμένη δράση σε επίπεδο κρατών μελών για τη θέσπιση κατώτατου ορίου ελάχιστου εισοδήματος.

Η πρόταση προβλέπει τη χορήγησή του βάσει των σχετικών δεικτών, ώστε να εγγυάται την κοινωνικοοικονομική συνοχή.

Τον περιορισμό του κινδύνου των διαφορετικών επιπέδων αμοιβής για την ίδια εργασία.

Τη μείωση του κινδύνου ύπαρξης φτωχού πληθυσμού σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, επιπλέον, και κάνει έκκληση για εντονότερες συστάσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση σχετικά με αυτού του είδους τις ενέργειες.

 

Η ομιλία του κ. Τάκη Παπαθεοδωρόπουλο:

"Αγαπητές φίλες και φίλοι Καλησπέρα σας. Εκ μέρους της Νομαρχιακής Οργάνωσης Αχαΐας της Δημοκρατικής Αριστεράς σας καλωσορίζω στην σημερινή μας εκδήλωση και συζήτηση.

Η Δημοκρατική Αριστερά από την ίδρυση της προσπαθεί να ανιχνεύσει νέα πεδία του σύγχρονου οικονομικού, κοινωνικού και πολιτικού γίγνεσθαι. Συζητάμε και διερευνούμε την δυνατότητα ανάπτυξης μιας  υπαρκτής έστω εν σπέρματι σήμερα εναλλακτικής οικονομικής δραστηριότητας, αυτήν της Πράσινης Κοινωνικής Οικονομίας. Μιας δραστηριότητας που βρίσκεται ανάμεσα στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, ανάμεσα στο κράτος και τις αγορές και στηρίζεται στην κοινωνία των πολιτών. Γιατί σαν Δημοκρατική Αριστερά θέλουμε να πάμε από την «ελεύθερη» αγορά στην Δημοκρατική αγορά. Και νομίζω ότι η εξέλιξη της διεθνούς και της ελληνικής κρίσης δικαιώνει τις αναζητήσεις μας αυτές.

Καθοριστικό στοιχειό αυτής της προβληματικής είναι η αλληλεγγύη. Η οργάνωση Αχαΐας της Δημοκρατικής Αριστεράς (έχοντας μιαν διαφορετική αντίληψη για τον ρόλο της από αυτόν που η παραδοσιακή κομματική λογική επιβάλλει στις περιφερειακές οργανώσεις δηλαδή της απλής μεταφοράς της «γραμμής» από «πάνω» προς τα «κάτω») με δημιουργικό άλλα και διαδραστικό τρόπο παρεμβαίνει στην τοπική κοινωνία προσπαθώντας να ενισχύσει και να θύσει στην βάσανο της πράξης τις παραπάνω αναζητήσεις.  Συζητήσαμε, εκπονήσαμε και δημοσιοποιήσαμε 10 προτάσεις για την κοινωνική αλληλεγγύη, τις προωθούμε και τις εμπλουτίζουμε. Διαβλέπουμε την δυνατότητα εφαρμογής μερικών εξ αυτών και έμπνευσης για άλλες προτάσεις. Θεωρούμε ότι μπορούν στο πλαίσιο μιας γενικότερης αντίληψης να αποτελέσουν συμβολή και στην αναπτυξιακή προοπτική της περιοχής μας.

Θα συνεχίσουμε στο ίδιο μήκος κύματος. Επεξεργαζόμαστε ήδη προτάσεις για το περιβάλλον της πόλης και του νομού, συγκεντρώνουμε υλικό για να συζητήσουμε το τεράστιο θέμα της ανάδειξης της Πάτρας σε «έξυπνη»  πόλη, μιλάμε με ανθρώπους προετοιμάζοντας για τον Γενάρη συζητήσεις για τον Πολιτισμό ως ασπίδα στην Κρίση.

Στην σημερινή μας συζήτηση θα ακούσουμε τον φίλο και σύντροφο Βουλευτή Νίκο Τσουκαλη με θέμα «Αλληλεγγύη και δίκτυ κοινωνικής προστασίας» να μας αναλύει δυο κεντρικές πολιτικές προτάσεις της Δημοκρατικής Αριστεράς για την προστασία των χειμαζόμενων λαϊκών στρωμάτων. Τις προτάσεις δηλαδή για την θέσπιση ενός ελαχίστου εγγυημένου εισοδήματος για κάθε πολίτη και αυτή την χάραξης μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για την αντιμετώπιση της φτώχειας.

Στην συνεχεία η φίλη TERESA CORVINO, μέλος της ομάδας Ιταλών στην Ελλάδα Bellaciao την όποια ευχαριστούμε θερμά που μας έκανε την τιμή να έρθει στην πόλη μας και να είναι σήμερα μαζί μας θα μας παρουσιάσει με λεπτομέρειες την άγνωστη «Ηθική Τράπεζα ένα διαφορετικό πιστωτικό ίδρυμα». Μια εισήγηση που δείχνει ότι ένας άλλος τρόπος οικονομικής δραστηριότητας είναι εφικτός και βιώσιμος.

Τέλος ο Κώστας Τσεκούρας, Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστημίου Πατρών με το γνωστό στους φίλους του εύστοχο και ανατρεπτικό του χιούμορ θα μας θέσει το αμλετικο ερωτημα «To Euro or not to Euro? Διαφορετικές όψεις του ίδιου ερωτήματος» και περιμενω την απαντηση ομολογω με αρκετη αγωνια.

Κλείνοντας την σύντομη εισαγωγική μου τοποθέτηση φίλες και φίλοι θα ήθελα να επισημάνω ότι παρά την διαφορετική τους θεματολογία οι τρεις εισηγήσεις επιλεχτήκαν με την συνεργασία των ομιλητών ώστε να τις συνδέει σαν κόκκινη κλωστή κάτι που για την Δημοκρατική Αριστερά αποτελεί αφετηριακή ναξιακή της αναφορά. Γιατί όποιο και αν είναι το ερώτημα για μας την σύγχρονη Οικολογική και Ευρωπαϊκή Αριστερά η απάντηση είναι αυτή που έδωσε ο Οιδίπους στην Σφίγγα. Ο Άνθρωπος."

Και η ομιλία της κ. Teresa Corvino με θέμα «Ηθική  Τράπεζα ένα διαφορετικό  πιστωτικό ίδρυμα»:

Ζούμε στη δίνη μιας πολύπλευρης  παγκόσμιας, οικονομικής, πολιτικής, κοινωνικής και πολτισμικής κρίσης. Κράτη όπως η Ελλάδα κινδυνεύουν να πτωχεύσουν, ενώ διακυβεύεται η ίδια η ύπαρξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για να αποτραπεί η πτώχευση των κρατών, οι λαοί καλούνται να υποστούν δυσβάστακτες περικοπές, όχι μόνον στα εισοδήματά τους αλλά και στα εργασιακά τους δικαιώματα. Τα μέτρα που παίρνονται, δευτερευόντως απασκοπούν στην ευημερία των πολιτών και  τη μείωση της ανεργίας. Κατά κανόνα υπογορεύονται από τον πανικό να κατευναστούν οι αγορές. Τόσο σε επίπεδο εθνικό όσο και ευρωπαϊκό η πολιτική στέκει αμήχανη ή και υποτάσσεται στις επιταγές των αγορών. Των παντοδύναμων αγορών, που λειτουργούν μέσα σε ένα ελλειπές θεσμικό πλαίσιο, που συχνά παραβιάζουν, μέσα από φορολογικούς παραδείσους, δημιουργώντας εικονικά προϊόντα-φούσκες και τοξικά παράγωγα που τα ανταλλάσσουν, συχνά έξω από τα χρηματιστήρια.

Κάποια μεγέθη ίσως μας βοηθήσουν να δούμε τη σχέση πραγματικής και εικονικής οικονομίας:

*Πριν από τριάντα χρόνια οι χρηματοπιστωτικές  δραστηριότητες ήταν περίπου ισοδύναμες με το παγκόσμιο ΑΕΠ. Το 2007 ήταν τετραπλάσιες. Δηλαδή σε κάθε ευρώ που παράγονταν από την εργασία και το εμπόριο αντιστοιχούσαν 4 ευρώ μη πραγματικής οικονομίας (χρέη, πιστώσεις και χρηματοπιστωτικά στοιχήματα).

*Ακόμη πιο σοβαρά είναι τα πράγματα σε ένα παράπλευρο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Εκτός χρηματιστηρίων και χωρίς καμία διαφάνεια διακινούνται ποσά δισεκατομμυρίων. Εκτιμάται ότι η διακίνησει αυτή ξεπερνά το 12,6 του Παγκόσμιου ΑΕΠ.

ΤΟ ΗΘΙΚΟ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (PP2)

Στον αντίποδα αυτών των Αγορών κινείται εδώ και χρόνια,συγκεκριμένα από τη δεκαετία του 1970, ένα εναλλακτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα που επικεντρώνεται αποκλειστικά στην πραγματική οικονομία, στηρίζεται στις αρχές της δημοκρατίας, της διαφάνειας, της υπευθυνότητας, της συμμετοχής και της αλληλεγγύης και μέλημά του είναι ο σεβασμός στον άνθρωπος και το περιβάλλον. Είναι το ηθικό χρηματοπιστωτικό σύστημα ( Ethical Finance), τμήμα του οποίου είναι και η Banca Etica Ιταλίας.

Πρόσφατα 13 απ’ αυτές τις Τράπεζες, για να ανταπεξέλθουν στην κρίση και στις επιθεσεις των Αγορών, συνασπίσθηκαν στο network “Global Alliance for Banking on Values”. Μαζί διαχειρίζονται κεφάλαια που ξεπερνούν τα 10 δις και έχουν πάνω από 7 εκατομμύρια πελάτες σε περισσότερες από 20 χώρες.

Τι τις διαφοροποιεί από τις παραδοσιακές τράπεζες;( PP3)

Το γεγονός  ότι:

1. Πιστεύουν ότι η πίστωση είναι δικαίωμα όλων.

*Δεν δίνουν χρήματα μόνον σ` αυτούς που ήδη έχουν, αλλά σ` αυτούς που κατά κανόνα δεν έχουν πρόσβαση στις παραδοσιακές τράπεζες. Αυτοί είναι που τα χρειάζονται περισσότερο.

2. Δεν έχουν το κέρδος ως αυτοσκοπό.

*Περιορίζονται στο ρόλο για τον οποίον αρχικά δημιουργήθηκαν οι Τράπεζες. Δέχονται καταθέσεις, χορηγούν δάνεια. Το κέρδος, όχι το υπερέρδος, το αντλούν από τη διαφορά ανάμεσα στο επιτόκιο καταθέσεων και επιτόκιο δανεισμού.

*Δεν καταφεύγουν σε πολύπλοκα δυσνόητα παράγωγα και άλλα σκοτεινά προϊόντα.

*Παραμένουν αυστηρά στα πλαίσια της πραγματικής οικονομίας

3. Έχουν ως βασική αρχή τη διαφάνεια

*Αρνούνται να λειτουργήσουν μέσα από φορολογικούς παραδείσους, την παρα-οικονομία, τις δραστηριότητες εκτός αγοράς. Θέλουν να είναι απτές και ορατές.

*Δεν κρύβονται πίσω από το «τραπεζικό απόρρητο» , δημοσιοποιούν όλες τις συναλλαγές καθώς και τα άτομα ή τους φορείς με τους οποίους τις πραγματοποιούν

*Αποκλείουν μη-δημοκρατικές δραστηριότητες, όπως την άσκηση πίεσης στην πολιτική μέσα από λόμπυ. Δρουν στο φως της ημέρας, χτίζοντας δεσμούς και συμμαχίες με την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών.

*Στις καταθέσεις ελέγχουν το «πόθεν έσχες», δεν δέχονται χρήματα από σκοτεινές δραστηριότητες.

4. Κριτήριο κάθε δανεισμού είναι το κοινωνικό και περιβαλλοντικό όφελος.

*Θεωρούν ότι το μεγαλύτερο κέρδος είναι το όφελος που προκύπτει για την κοινωνία.

*Επενδύουν σε εναλλακτικές μορφές ενέργειας και αποκλείουν δραστηριότητες που επιβαρρύνουν το περιβάλλον.

*Δεν χρηματοδοτούν μεγάλα έργα, που συχνά είναι  και επιζήμια για το περιβάλλον. Προτιμούν τις μικροπιστώσεις  σε άτομα, συνεταιρισμούς, αγρότες βιολογικών καλλιεργειών, καινοτόμες μικρές επιχειρήσεις, οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της αλληλεγγύης και της ειρήνης.

Σήμερα υπάρχουν συνολικά 24 Τράπεζες στην Ευρώπη, που  κατά τον ένα ή άλλο τρόπο λειτουργούν στα πλαίσια του  Ηθικού Χρηματοπιστωτικού συστήματος, σε 13 διαφορετικές χώρες της Ευρώπης. Όλες μαζί ίδρυσαν την Συνομοσπονδία Ηθικών τραπεζών Ευρώπης την FEBEA.

Αντίστοιχα ιδρύματα υπάρχουν και στις ΗΠΑ.

BANCA ETICA

Στην Ευρώπη το πιο ολοκληρωμένο παράδειγμα Ηθικού Χρηματοοπιστωτικού Συστήματος είναι η Banca Etica της Ιταλίας.

Υποστηρίζει επιχειρηματικές προσπάθειες μη κερδοσκοπικών  οργανισμών και της οικονομίας αλληλεγγύης απέναντι σε  ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, ενθαρρύνει τη διεθνή  συνεργασία, χρηματοδοτεί πρωτοβουλίες που  στοχεύουν στην προστασία του περιβάλλοντος, στην ενίσχυση μικρών επιχειρήσεων, συνεταιρεισμών, πριμοδοτώντας τις εναλλακτικές μορφές ενέργειας και την καλλιέργεια βιολογικών προϊόντων, την ενίσχυση των τοπικών οικονομιών  και την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών.

(PP4)

Ιδρύθηκε το 1999, έπειτα από πενταετή δράση 22 συλλογικοτήτων που εκπροσωπούν εκατομμύρια πολίτες και συναποτελούν τα ιδρυτικά της μέλη. Τα ιδρυτικά μέλη προέρχονταν κυρίως από το χώρο των κινημάτων ειρήνης και της μη-βίας, συνεταιρισμούς, σωματεία, τοπική αυτοδιοίκηση. Σήμερα διαθέτει 16 υποκαταστήματα καθώς και ένα δίκτυο κινητών  μονάδων, ώστε η τράπεζα να είναι παρούσα σε εθνικό επίπεδο κι εκεί όπου δεν διαθέτει  υποκαταστήματα.

Σημαντικό κεφάλαιο για την Banca Εtica είναι οι μέτοχοί της, όχι μόνο από την άποψη της οικονομικής τους συνεισφοράς για τη συγκέντρωση του εταιρικού της κεφαλαίου, αλλά και εξαιτίας της ενεργού συμμετοχής τους. Οργανωμένοι σε τοπικούς συλλόγους, αποτελούν τα ζωντανά κύτταρα της τράπεζας σε όλο τον κορμό της χώρας. Είναι μια τράπεζα «από τα κάτω» , μια τράπεζα κίνημα

Δίνει πίστη στον άνθρωπο, στις ιδέες, επενδύει  σε πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων.

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΔΑΝΕΙΩΝ (PP5)

Tα κριτήρια τα οποία οφείλουν να τηρούν οι επιχειρήσεις που ενδιαφέρονται να πάρουν δάνειο από την Ηθική Τράπεζα,  καθρεφτίζουν τη φιλοσοφία της και συνιστούν την ειδοποιό διαφορά της.

Εξετάζεται

1. η κοινωνική χρησιμότητα του προϊόντος/υπηρεσίας που παράγεται

2. η δημοκρατική λειτουργία της επιχείρησης: συχνότητα σύγκλησης συνελεύσεων, διασπορά των μετοχών, παρουσία εργαζομένων στις επιτροπές διοίκησης, διαφάνεια ( δηλαδή η σταθερή ροή εσωτερικής και εξωτερικής πληροφόρησης), ίσες ευκαιρίες ( δηλαδή η έλλειψη διακρίσεων ως προς το φύλο, το χρώμα και την καταγωγή), ο σεβασμός στα δικαιώματα των εργαζομένων, η ευαισθησία στα ασθενέστερα στρώματα (όπως η παρoυσία μεταναστών και ατόμων με ειδικές ανάγκες μεταξύ των εργαζομένων)

2. ο σεβασμός στο περιβάλλον: εξετάζεται κατά πόσον υπάρχει  μείωση των ρύπων που εκπέμπονται, μείωση στην κατανάλωση ενέργειας και πρώτων υλών, συνεχή μέτρα βελτίωσης στον τομέα αυτό.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΝ ΤΡΙΤΟ ΚΟΣΜΟ (PP6)

Ένα σκέλος των δραστηριοτήτων της Banca Etica αφορά τον τρίτο κόσμο.

H Banca etica χορηγεί μικροπιστώσεις κατευθείαν στους μικρούς παραγωγούς, κτηνοτρόφους, τεχνίτες. Τους βοηθάει να δημιουργήσουν συνεταιρισμούς, προσφέρει τεχνογνωσία με απόλυτο σεβασμό όμως στις παραδόσεις τους, με σεβασμό στο περιβάλλον και τα δικαιώματα των εργαζομένων, εφόσον υπάρχουν απασχολούμενοι. Μέσω των «δικτύων δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου» που είναι ιδρυτικά της μέλη , φροντίζει μερικά από τα προϊόντα να τα διοχετεύει στις αγορές του ανεπτυγμένου βορρά, προσφέροντας στους καλλιεργητές αξιοπρεπείς τιμές

Είναι φανερό ότι το κέρδος είναι πολλαπλό:

-Κάποιοι άνθρωποι, συχνά ολόκληρες κοινότητες, μπορούν  να επιβιώσουν με αξιοπρέπεια.

-Δεν γίνονται  αντικείμενο εκμετάλλευσης από  τρίτους και μεσάζοντες

-Δε χρησιμοποιείται  παιδική εργασία

- Προστατεύεται  το περιβάλλον

.-Τονώνεται η  οικονομία της κοινότητας

-Οι άνθρωποι  δε χρειάζεται να ξεριζωθούν, να μεταναστεύσουν με ό, τι αυτό συνεπάγεται .

- Οι καταναλωτές στο βορρά μπορούν να αγοράσουν καλής ποιότητας προϊόντα και ταυτόχρονα να δείξουν την αλληλεγγύη τους.

ΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ  (PP 7-8)

Αποκλεισμένοι όμως από τις τράπεζες δεν είναι μόνον άνθρωποι του τρίτου κόσμου , αλλά και άτομα αναπτυγμένων χωρών. Είναι άτομα με επισφαλή εργασία, οι μετανάστες, άνεργοι ( που με την κρίση αυξάνονται συνεχώς) άτομα με νοητική υστέρηση, αποφυλακισθέντες, άτομα που προσπαθούν να απεξαρτηθούν από ουσίες, μικρές επιχειρήσεις που πλήττονται από την κρίση.Όλοι αυτοί για την Banca etica πρέπει και μπορούν να έχουν πρόσβαση στην πίστωση.

Γενικά τα προγράμματα της Banca etica προσπαθούν να δώσουν μια σφαιρική, πολυδύναμη, εναλλακτική πρόταση για ένα μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης, μέσα από την ενίσχυση της απασχόλησης. (PP9)

Το ίδιο το κεντρικό κατάστημα της Τράπεζας στην Πάντοβα, είναι καθρέφτης αυτών των αντιλήψεων. Εγκαταστάθηκε σε μια  υποβαθμισμένη περιοχή, την οποία μαζί με τους κατοίκους προσπαθεί να αναβαθμίσει, χορηγώντας δάνεια για να επιβιώσουν τα μικρομάγαζα και οι τεχνίτες, διοργανώνοντας εκδηλώσεις και συνελεύσεις. Το δε κτίριο είναι πρότυπο βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής. Τόσο η κατανάλωση ενέργειας, όσο και η εκπομπή ρύπων τείνουν σ το μηδέν. Τα έπιπλα όλων των υποκαταστημάτων της προέρχονται από συνεταιρισμό ξυλουργών, που η ίδια βοήθησε να στηθεί και που απαρτίζεται από άτομα με νοητική στέρηση.

ΣΤΗ ΝΟΤΙΑ ΙΤΑΛΙΑ (PP10)

* Τα κεφάλαια της τράπεζας προέρχονται κυρίως από τον αναπτυγμένο βορρά τη Ιταλίας, αλλά δυσανάλογα μεγάλο μέρος επενδύεται στο Νότο με στόχο να εξυγιανθεί η οικονομία και να ξεφύγει από τον έλεγχο της Μαφίας, να δοθούν λύσεις στα κοινωνικά προβλήματα που αυτή προκαλεί..

* Ένα μεγάλο πρόγραμμα που η Τράπεζα οργάνωσε στη Σικελία είναι η  Libera, μέσω του οποίου χρηματοδοτεί συνεταιρισμούς παραγωγών που καλλιεργούν εκτάσεις που έχουν δημευθεί από τη Μαφία και την Καμόρα.  Πρόσφατα στο Παλέρμο,  με χρηματοδότηση της τράπεζας ανακαινίσθηκε οίκημα που ανήκε στη Μαφία. Το αποκάλεσαν «Το σπίτι των γεύσεων και των γνώσεων της νομιμότητας». Αποτελεί κέντρο έκθεσης και πώλησης των βιολογικών προϊόντων που καλλιεργούνται στις εκτάσεις που ανήκαν στη Μαφία, αλλά και τόπο συνάντησης των οργανώσεων που παλεύουν για να ξεριζωθεί η Μαφία.

Στη Νάπολι προσπαθεί να εξυγιάνει την οικονομία και  την κοινωνία από τα πλοκάμια της Καμόρα.* Χρηματοδοτεί συνεταιρισμούς γυναικών,* έναν συνεταιρισμό παραγωγής  μαρμελάδας από άτομα με νοητική στέρηση, * στεγαστικό πρόγραμμα για μετανάστες, διότι με πρόσφατο νόμο οι μετανάστες για να πάρουν άδεια παραμονής πρέπει να αποδείξουν ότι διαμένουν αξιοπρεπώς, λες κι αυτό είναι το πιο απλό πράγμα του κόσμου* Στο Καζάλ ντι Πρίντσιπι, λίγο έξω από τη Νάπολι, όπου δρα ο πιο σκληρός πυρήνας της Καμόρα, μέσω της Libera, βοήθησε να στηθεί συνεταιριστικό εργοστάσιο παραγωγής μοτσαρέλλας, πρώην ιδιοκτησίας της Καμόρα. * Σημαντική είναι συνεισφορά της  σε οικογένειες με κοινωνικά προβλήματα»

ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ(PP11)

Τα προβλήματα  δε λείπουν ούτε στη Βόρεια Ιταλία.Κάποια ενδεικτικά προγράμματα: Στη Verona, έχουμε το πρόγραμμα «μια στέγη για όλους», που εκπονήθηκε σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση. 12 μετανάστες και 14 ιταλοί με επισφαλή εργασία ή άνεργοι, ενθαρρύνθηκαν να ιδρύσουν δική τους συνεταιριστική κατασκευαστική εταιρεία για να χτίσουν κατοικίες για τη στέγασή τους. Οι κατοικίες αυτές αποτελούν πρότυπο οικολογικής αρχιτεκτονικής. Οι δανειολήπτες είχαν την υποχρέωση να προσφέρουν προσωπική εργασία στον ελεύθερο χρόνο τους. Η προσωπική εργασία δεν αποσκοπούσε μόνο στη συγκράτηση του κόστους, οδηγώντας πράγματι σε μια μείωσή του κατά 40%, αλλά κυρίως στην επαγγελματική επιμόρφωση των δανειοληπτών.

* Άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το πρόγραμμα  «Τα πάντα ρει», στη Brescia: συνεταιρισμός αποτελούμενος από ανέργους και πρώην κρατούμενους έχτισε κατοικίες για την προσωρινή φιλοξενία πρώην τροφίμων των σωφρονιστικών ιδρυμάτων.

* ΣτηνΤεργέστη: συνεταιρισμός από άτομα με  νοητική στέρηση, διαχειρίζεται  ξενοδοχείο. Ο συνεταιρισμός μάλιστα είναι και οικονομικά πολύ αποδοτικός.

ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ (PP12)

Η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί προτεραιότητα  για την Banca etica. Είναι μια «Πράσινη Τράπεζα». Πέρα από το γεγονός ότι σε κάθε επένδυσή της, η εξοικονόμηση ενέργειας, η μείωση των ρύπων και η συνετή διαχείριση των πρώτων υλών αποτελεί βασικό της μέλημα, έχει εκπονήσει και ένα ειδικό πρόγραμμα, μεγάλης εμβέλειας, το πρόγραμμα INESCO. Σε συνεργασία με το Υπουργείο Περιβάλλοντος, την τοπική αυτοδιοίκηση, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα Πανεπιστήμια πραγματοποιεί  μελέτες περιβάλλοντος, έρευνες για εναλλακτική ενέργεια, αλλά και μελέτες αγοράς  και εκπαιδευτικά προγράμματα. (Στη φωτογραφία βλέπουμε δημοτικό παιδότοπο που είναι παράλληλα φωτοβολταϊκό πάρκο και  χώρος περιβαλλοντικής αγωγής για σχολεία)

ΠΟΥ ΕΓΚΕΙΤΑΙ Η ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΗΣ BANCA ETICA(PP13)

Παρά το γεγονός ότι τα οικονομικά μεγέθη δεν είναι το  κύριο μέλημα της Banca etica και σε πείσμα της οικονομικής κρίσης, η τράπεζα αναπτύσσεται συνεχώς. Από χρόνο σε χρόνο αυξάνονται οι καταθέσεις οι δανειοδοτήσεις και οι μέτοχοι. Τη στιγμή που οι παραδοσιακές τράπεζες  έχουν πρόβλημα ρευστότητας , η Banca Etica στο πρώτο εξάμηνο του 2011 μπόρεσε να αυξήσει τις χρηματοδοτήσεις κατά 9%, ενώ είδε τις καταθέσεις της να αυξάνονται κατά 5%. Κι αυτό παρ’ όλη τη μείωση των επιτοκίων που την έπληξε σοβορά, αφού τα κέρδη προέρχονται αποκλειστικά από τη διαφορά επιτοκίου δανεισμού και καταθέσεων.

Πού οφείλεται αυτή η επιτυχία; Στις αρχές της και στο  γεγονός ότι είναι μια τράπεζα από τα κάτω.(PP14)

Στις αρχές της διαφάνειας και τη δημοκρατική λειτουργία που εκφράζονται ως εξής:

*Ο καταθέτης ξέρει που πάνε τα λεφτά του.  Επιλέγει ένα από τους 4 τέσσερις τομείς στους οποίους  δραστηριοποιείται η τράπεζα:  Κοινωνικά προγράμματα- Προγράμματα  Αλληλεγγύης- - Περιβάλλον- Πολιτισμό και κοινωνία των πολιτών. Επίσης ο καταθέτης ενημερώνεται συνεχώς μέσω ίντερνετ, αλλά και προσωπικά για την πορεία των προγραμμάτων. Οι καταθέτες έχουν δικαίωμα συμμετοχής στις συνελεύσεις των μετόχων. Κάθε μέτοχος έχει μία μόνον ψήφο, ανεξάρτητα από τον αριθμό των μετοχών που έχει στην κατοχή του. Όλες οι αποφάσεις, οι απολογισμοί, τα οικονομικά μεγέθη και οι δραστηριότητες της τράπεζας αναρτώνται στην ιστοσελίδα της

■ Ασκεί απλές, καθαρές τραπεζικές συναλλαγές:  δέχεται αποταμιεύσεις, χορηγεί δάνεια. Περιορίζεται στο ρόλο για τον οποίο δημιουργήθηκαν αρχικά οι τράπεζες, την πραγματική οικονομία. Είναι έξω και μακριά από εικονικά προϊόντα, τοξικά κ.λ.π.  Δεν είναι εισηγμένη στο χρηματιστήριο, οπότε κινδυνεύει λιγότεο από τους κραδασμούς του.

■Τα προγράμματα στα οποία επενδύει είναι απλά, από επιχειρηματική άποψη, άρα ελεγχόμενα. Τα παρακολουθεί και τα ενισχύει πολύπλευρα, άρα είναι βιώσιμα και αποδοτικά

■Υπάλληλοι, ιδρυτικά μέλη, μέτοχοι, καταθέτες αλλά συνήθως  και δανειολήπτες εμπνέονται όλοι από τα ίδια ιδανικά, τη διαμόρφωση ενός άλλου μοντέλου ανάπτυξης, την ενίσχυση της κοινωνικής οικονομίας, την προστασία του περιβάλλοντος, τη διαμόρφωση υπεύθυνων πολιτών, κριτικών καταναλωτών κι όχι υπερκαταναλωτών, δηλαδή ενός καλύτερου κόσμου. Δεν υπάρχει μεταξύ τους ανταγωνισμός και σύγκρουση συμφερόντων.

■Το κόστος λειτουργίας της είναι χαμηλό, αξιοποιεί τις  νέες τεχνολογίες, έχει λίγο προσωπικό: γύρω στους 140 υπαλλήλους, αλλά στηρίζεται στον εθελοντισμό των μετόχων, των αποταμιευτών και των φίλων (έχει πάνω από 1000 εθελοντές). Ακριβώς διότι είναι μια τράπεζα-κίνημα με ρίζες στην κοινωνία, μια τράπεζα όραμα. Ένα όραμα εφικτό, που θα θέλαμε να το κάνουμε πράξη και στην Ελλάδα."