«Το νομοσχέδιο για την Παιδεία αποτελεί την καλύτερη επένδυση για το μέλλον της χώρας»

Η βουλευτής Αχαΐας του ΠΑΣΟΚ Μαρία Κυριακοπούλου σε παρέμβαση της κατά την συζήτηση του νομοσχεδίου «Δομή, λειτουργία, διασφάλιση της ποιότητας των σπουδών και διεθνοποίηση των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων» την Τετάρτη 24/8/2011 τόνισε ότι «είναι κοινή πεποίθηση η εκφρασμένη βούληση να δημιουργήσουμε τους όρους για ένα ποιοτικό πανεπιστήμιο, που κύριο χαρακτηριστικό του θα είναι η αξιοκρατία και ως οφειλόμενη παιδαγωγική αντίληψη και οδηγός στη διαμόρφωση της κουλτούρας της κοινωνίας μας ».

Αναλυτικότερα ανέφερε τα παρακάτω:

«Το σημερινό νομοσχέδιο είναι μια αξιέπαινη και αναγκαία πρωτοβουλία για την αναμόρφωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη χώρα μας και την εξάλειψη των παθογενειών που τη διέπουν.

Δεν βιώνουμε απλά μια ισχυρή οικονομική κρίση, αλλά μια γενικότερη κρίση θεσμών και αξιών, έλλειψης παιδείας και κουλτούρας. Και όσο διαρκεί η οικονομική κρίση, τόσο περισσότερο απειλούνται οι δομές της κοινωνίας.

Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, έχουμε ανάγκη μιας ριζικής μεταρρύθμισης στο εκπαιδευτικό μας σύστημα.

Είναι γεγονός ότι οι παθογένειες της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι γνωστές σε όλους μας και εντοπίστηκαν και από τη «διεθνή συμβουλευτική επιτροπή», που συγκροτήθηκε από επιστήμονες διεθνούς κύρους για να αξιολογήσει την οργάνωση των ελληνικών πανεπιστημίων και να παράσχει συμβουλές.

Σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής έχουμε ένα σύστημα αγκυλωμένο στο παρελθόν, που εμποδίζει την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ταλέντων. Οι απόφοιτοι των πανεπιστημίων μας αδυνατούν να ανταγωνιστούν αποφοίτους αλλοδαπών πανεπιστημίων στην εύρεση εργασίας, με αποτέλεσμα μεγάλος αριθμός φοιτητών , περίπου 60.000 κατ’ έτος, να φεύγουν από την Ελλάδα και να φοιτούν σε ξένα πανεπιστήμια.

Ιδιαίτερα αυξημένος είναι  και ο αριθμός  των «αιώνιων» φοιτητών, ο μεγαλύτερος σε ολόκληρη την Ευρώπη –σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ, ενώ μόνο το ένα τρίτο των εγγεγραμμένων αποφοιτούν εντός του προβλεπόμενου χρόνου σπουδών.

Παράλληλα, παρατηρείται αυξημένη βία και συχνά αναρχία στους χώρους των πανεπιστημίων, κατ’ επίκληση ενός κακώς νοούμενου ασύλου. Στο όνομα του «ασύλου» υποθάλπτεται η ανομία, εξυπηρετούνται αλλότριοι σκοποί και  απειλείται, αντί να προστατεύεται, η ασφάλεια των πανεπιστημιακών χώρων, οι οποίοι συχνά χρησιμοποιούνται ανεξέλεγκτα και καταχρηστικά. Το ελληνικό νομοθετικό πλαίσιο για το άσυλο αποτελούσε παγκόσμια πρωτοτυπία στα όρια της ασυδοσίας και ορθώς μεταβάλλεται ως αναχρονιστικό αλλά και επικίνδυνο, σε μια εποχή πλήρους δημοκρατίας και απόλυτης ελευθερίας.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, βασικές αλλαγές έχουν ήδη πραγματοποιηθεί στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση και σήμερα καλούμαστε να επιφέρουμε τις επιβαλλόμενες τροποποιήσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, εφαρμόζοντας ένα σύστημα που έχει δοκιμαστεί με επιτυχία σε πολλές χώρες παγκοσμίως.

Και βεβαίως δεν παραγνωρίζουμε τις νησίδες αριστείας αλλά και τις διακρίσεις πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και για παράδειγμα το ΙΤΕ του Πανεπιστημίου Πατρών που βαθμολογήθηκε με άριστα, αλλά και το Μετσόβειο που αναδείχθηκε ανάμεσα στα καλύτερα ερευνητικά πανεπιστήμια.

Είναι γνωστό ότι μέχρι τη σημερινή συζήτηση διέρρευσε ικανοποιητικός χρόνος και υπήρξε εξαντλητικός διάλογος, όπως συμβαίνει με κάθε μεγάλη μεταρρύθμιση, όπως συνέβη και στη Γαλλία, και εν προκειμένω τα κόμματα, οι φορείς, η ακαδημαϊκή κοινότητα, τοποθετήθηκαν στο τι είδους παιδεία πρέπει να παρέχει το πανεπιστήμιο και η Υπουργός Παιδείας έκανε δεκτές προτάσεις που βοηθούν στην αναγκαία στήριξη χωρίς να θίγεται ο πυρήνας της γενικότερης αντίληψης με την οποία διαπνέεται το παρόν νομοσχέδιο.

Ένα σύστημα που θα παρέχει ουσιαστική παιδεία και θα παράγει επιστήμονες, και  πάνω απ’ όλα σκεπτόμενους ανθρώπους, θα είναι το βασικό μας όπλο απέναντι στην οικονομική κρίση. Θα αποτελέσει το κυρίαρχο μέσο για να ισοσταθμιστούν και απαλυνθούν οι οικονομικοκοινωνικές ανισότητες, ενώ παράλληλα θα παίξει πρωτεύοντα ρόλο στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας μας.

Στελέχη με ευρεία παιδεία, εξειδικευμένες γνώσεις και δια βίου επιμόρφωση, όπως επιτάσσει η ταχύτατη εξέλιξη της γνώσης και της πληροφορίας, είναι ο μοναδικός τρόπος να αναπτυχθεί η οικονομία, μέσω της καινοτομίας.

Άλλωστε το πανεπιστήμιο με κριτικό τρόπο παράγει  και μεταβιβάζει την παιδεία  μέσω της έρευνας και της διδασκαλίας  και όπως αναφέρει ο Πλούταρχος στο «περί παίδων αγωγής», «η παιδεία είναι το μόνο μας αγαθό αθάνατο και θεϊκό».

Ειδικά σήμερα για την πατρίδα μας η επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό και στην έρευνα μπορεί να μας δώσει την  ελπίδα διότι μέσα από την παιδεία  μπορούμε να χτίσουμε την προσωπικότητα  του ατόμου και εν τέλει του πολίτη διότι αυτός θα δώσει στη συνέχεια την ουσιαστική υπόσταση στους θεσμούς.

Δεν θα αναφερθώ αναλυτικά όχι μόνο διότι δεν το επιτρέπει ο χρόνος αλλά διότι τόσο η Υπουργός όσο και η εισηγήτρια φώτισαν το σύνολο της φιλοσοφίας του νομοσχεδίου καθώς και οι προηγηθέντες ομιλητές.

Οι βασικές άλλωστε μεταρρυθμίσεις που αφορούν:

- τη διοίκηση των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων,

- την ενίσχυση της αξιοκρατίας, της λογοδοσίας και της διαφάνειας,

- τη χρηματοδότησή τους ανάλογα με το έργο και την ποιότητα,

- τη σύνδεση της έρευνας με την παραγωγή,

- την καλύτερη οργάνωση και αναβάθμιση της ποιότητας των παρεχόμενων σπουδών

- την πιστοποίηση της ποιότητας των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων

- τη μέριμνα για τους φοιτητές

- τη μετάκληση επιφανών καθηγητών

διασφαλίζουν την αυτονομία των πανεπιστημίων, όπως αυτή προβλέπεται από το Σύνταγμά μας.

Χρειαζόμαστε διανοούμενους ανθρώπους στην ηγεσία των πανεπιστημίων μας, που θα επιλέγονται αξιοκρατικά και όχι με πολιτικά και συνδικαλιστικά κριτήρια. Και η ηγεσία αυτή πρέπει να έχει την αναγκαία αυτονομία και ελευθερία δράσης, η οποία υπονομεύεται με το υπάρχον σύστημα. Είναι δεδομένο ότι δεν μπορεί να ασκήσει σωστά το έργο της – και κυρίως το ελεγκτικό- μια ηγεσία που εκλέγεται από  τους ίδιους τους ελεγχόμενους.

Με τη θεσμοθέτηση του Συμβουλίου και τη συμμετοχή σε αυτό και εξωτερικών μελών, κατοχυρώνεται αυτή ακριβώς η αυτονομία της ηγεσίας, αλλά διασφαλίζεται και η λογοδοσία.

Παράλληλα χρειαζόμαστε καθηγητές με βαθειά επιστημονική κατάρτιση και καινοτόμες ιδέες. Με το νέο νομοθετικό πλαίσιο οι καθηγητές θα επιλέγονται με αξιοκρατική διαδικασία από επταμελείς επιτροπές καθηγητών και θα αξιολογούνται ανά διαστήματα, ώστε να μην επαναπαύονται και να ανταποκρίνονται στις όλο αυξανόμενες απαιτήσεις, επικαιροποιώντας τις γνώσεις τους και αναπροσαρμόζοντας τις εκπαιδευτικές μεθόδους τους.

Δίνεται, επίσης, η δυνατότητα σε καθηγητές για  παράλληλη διδασκαλία στην Ελλάδα και το Εξωτερικό. Είναι βέβαιο ότι κατ’ αυτόν τον τρόπο θα εισαχθούν νέες καινοτόμες ιδέες που θα ανανεώσουν και θα τονώσουν το διδακτικό σύστημα των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων μας. Στον ίδιο σκοπό αποβλέπει και ο θεσμός των «εντεταλμένων διδασκαλίας».

Η ανάγκη δημιουργίας ενός συστήματος ακαδημαϊκών τίτλων εύκολα αναγνωρίσιμων και συγκρίσιμων και η προώθηση της κινητικότητας των σπουδαστών, των διδασκόντων και των ερευνητών, έχει ήδη γίνει αντιληπτή από το 1999, με τη διακήρυξη της Μπολόνιας.

Έκτοτε τα λοιπά κράτη- μέλη έχουν αναλάβει δράσεις για την υλοποίηση του «ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης» και του «ευρωπαϊκού χώρου έρευνας» και πλέον καλούμαστε και εμείς να ενταχθούμε στο χώρο αυτό, εφαρμόζοντας ένα σύστημα δοκιμασμένο και επιτυχημένο, που θα αναβαθμίσει τις ανώτατες σχολές μας και θα τις καταστήσει πόλο έλξης και για ξένους φοιτητές.

Είναι πολύ σημαντικό, στον ενιαίο ευρωπαϊκό χώρο με την ελεύθερη ανταλλαγή υπηρεσιών, οι απόφοιτοι των ανωτάτων σχολών μας να είναι ανταγωνιστικοί και το πτυχίο τους να είναι άμεσα συγκρίσιμο βάσει αντικειμενικών κριτηρίων με τα πτυχία ξένων σχολών.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, πρέπει όλοι να στηρίξουμε την επιβαλλόμενη αυτή νομοθετική πρωτοβουλία που στοχεύει σε μια άλλη αντίληψη για το πανεπιστήμιο, εκείνη της αξιολόγησης, της διαφάνειας, του πανεπιστημίου που δημιουργεί όχι απλά αξία, αλλά υπεραξία για την πατρίδα μας, αφού ανοίγει τους ορίζοντες για ανάπτυξη, εφαρμοσμένη έρευνα, καινοτομία.

Οφείλουμε όλοι να στηρίξουμε το σημερινό νομοσχέδιο ως την καλύτερη επένδυση για το μέλλον της χώρας μας».