Μια κουβέντα out of the box, με τον συγγραφέα Μάγνη- «Η αλήθεια είναι πολύ σκληρό πράγμα. Κάτσε καλά»- «Η ουσία υπάρχει μέσα στις γραμμές»

Στην Πάτρα, ο Κωνσταντίνος Μάγνης είναι γνωστός ως «η καλύτερη πένα». Όχι απλώς για την ευχέρεια του λόγου του, αλλά για εκείνη τη σπάνια ικανότητα να συλλαμβάνει το φευγαλέο, να το αποδομεί και να το επιστρέφει στον αναγνώστη με μορφή αιχμηρή, συχνά σαρκαστική και πάντα ουσιαστική.

Με αφορμή τη συλλογή διηγημάτων «Η απέχθεια των γυναικών για το ποδόσφαιρο» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «το δόντι», η συζήτηση μαζί του ξεφεύγει γρήγορα από τα στενά όρια μιας τυπικής συνέντευξης. Ο ίδιος αποφεύγει τις έτοιμες απαντήσεις και τις εύκολες ερμηνείες, επιλέγοντας να κινηθεί, όπως και στα κείμενά του, ανάμεσα στο προφανές και το υπαινικτικό, στο χιούμορ και τη μελαγχολία, στη βεβαιότητα και την ανατροπή της.

Ο Μάγνης δεν διεκδικεί τον ρόλο του αυθεντικού ερμηνευτή της πραγματικότητας. Αντίθετα, την αντιμετωπίζει ως ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο πεδίο, όπου η παρατήρηση, το βίωμα και η γλώσσα συγκρούονται και συνδιαμορφώνουν αφηγήσεις. Μέσα από αυτή τη ματιά, η γραφή του γίνεται ταυτόχρονα καθρέφτης και σχόλιο μιας εποχής που δυσκολεύεται να ξεχωρίσει το ουσιώδες από το επιφανειακό.

Η κουβέντα που ακολουθεί δεν υπόσχεται απαντήσεις. Υπόσχεται, όμως, κάτι ίσως πιο ενδιαφέρον: έναν τρόπο να ξαναδούμε όσα θεωρούμε δεδομένα με λίγο περισσότερο χιούμορ και αρκετή δόση αμφιβολίας.

Άλλωστε, όπως έχει πει και ο ίδιος, πίσω από την «πένα», του καθενός βρίσκεται η προσωπικότητά του. Και ο Μάγνης, είναι, ούτως ή άλλως, μια ξεχωριστή προσωπικότητα.

Ο τίτλος του βιβλίου δημιουργεί αμέσως εύλογες απορίες. Γιατί «Η απέχθεια των γυναικών για το ποδόσφαιρο»;

Αναζήτησα μια ερεθιστική ιδέα για τίτλο, προβοκάροντας το ίδιο το βιβλίο. Πήρα διάφορες αντιδράσεις που ενώ ήταν εντός θέματος, ήταν ταυτόχρονα και εκτός. Διότι το θέμα του βιβλίου δεν είναι η απέχθεια των γυναικών για το ποδόσφαιρο. Ούτε καν θέμα του ομώνυμου διηγήματος, όπως θα διαπιστώσει όποιος το διαβάσει. Γενικά, δεν μου αρέσουν οι προβλέψιμοι, συμβατικοί τίτλοι ούτε τα στερεότυπα, πολλώ δε μάλλον τα φιλολογικά. Ήταν κι ένα στοίχημά μου στη δημοσιογραφία αυτό: Αν δεν μου κατέβαινε ο παιχνιδιάρης τίτλος, δεν έφευγε η σελίδα.

Ποια ήταν η σπίθα που σε οδήγησε να γράψεις αυτή τη συλλογή διηγημάτων;

Δεν ήταν σπίθα, ούτε και φωτιά μπορείς να την πεις. Κάτι ενδιάμεσο. Σαν παρατηρητής του βίου, δικού μου και των άλλων, λειτουργώ κάπως σαν καναρίνι, το μυαλό μου πετάει δώθε- κείθε. Δεν είμαι μονοθεματικός. Ούτε πάλι έχω την πειθαρχία ή και τη στόφα που θα μου επέτρεπε να βασανίσω ένα αντικείμενο. Χτυπάω και φεύγω πριν χτυπήσω και ο ίδιος.

Ποιο κοινό νήμα θεωρείς ότι ενώνει τις ιστορίες του βιβλίου; Αν έπρεπε να περιγράψεις το βιβλίο με μία φράση, τι θα έλεγες ότι πραγματεύεται πραγματικά;

Ειπώθηκαν διάφορες ενδιαφέρουσες απόψεις γι’ αυτό και θα τις κρατήσω όλες, γιατί η εξωτερική ματιά στο εσωτερικό μας είναι μια μορφή αποκαλύψεως. Εγώ θα έλεγα ότι κοινός τόπος είναι ένας σαρκασμός πάνω στην ελαττωματική μας φύση, ως όντων, ως ατόμων και ως κοινότητας

Στο διήγημα «Η παράσταση δυναμίτης» τα όρια ανάμεσα στο πραγματικό και το σκηνοθετημένο γίνονται θολά. Πιστεύεις ότι σήμερα η ζωή μας έχει φτάσει σε ένα σημείο όπου δυσκολευόμαστε  να διακρίνουμε πού τελειώνει η παράσταση και πού αρχίζει η ζωή;

Εντάξει, είναι προφανές ότι όταν πάω στο θέατρο δεν μπερδεύομαι. Ξέρω πότε αρχίζει και πότε τελειώνει. Βοηθάει και το κουδούνι. Στην προκείμενη περίπτωση, το τρικ είναι ότι όλα όσα θα μπορούσαν να είναι παράσταση, θα μπορούσαν να είναι πραγματικά. Κάθε μορφή τέχνης είναι μια σύμβαση. Ίσως πρέπει να υποψιαστούμε ότι η Αλήθεια είναι πολύ σκληρό πράγμα. Κάτσε καλά. Αλλά μπορεί και το όλο ζήτημα να είναι αστείο εν τέλει. Αυτά νομίζω ότι ήθελα να πω, αλλά από ένα σημείο και πέρα τα λογοτεχνικά σχήματα αυτονομούνται, δεν τα ελέγχεις, μιλάνε μόνα τους.

Πόσο σημαντική είναι η παρατήρηση της κοινωνίας ως πρώτη ύλη για τη λογοτεχνία;

Είναι η μισή ύλη. Η άλλη μισή, πάνω κάτω, είναι το πυρ το εσώτερον, και η πολλαπλότητα των αλληλεπιδράσεων που ενεργοποιούνται από το σοκ της άφιξής μας στον κόσμο και τα αλισιβερίσια μας με το στενό και το ευρύ περιβάλλον.

Στο βιβλίο το χιούμορ συνυπάρχει με μια υπόγεια μελαγχολία. Είναι συνειδητή αυτή η ισορροπία;

Συνειδητή- ξεσυνειδητή, αυτές είναι οι συντεταγμένες του εαυτού μου και της διάνοιάς μου

Πιστεύεις ότι το χιούμορ μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο κοινωνικής κριτικής; Και πότε συναντήθηκες μαζί του;

Αυτή η ερώτηση θέλει πολύ χώρο. Θα προσπαθήσω να είμαι επιγραμματικός. Το χιούμορ είναι ένας τρόπος για να σχολιάζεις όλα όσα σου φέρνει υπόψη η ζωή και βέβαια δεν τον ανακάλυψα εγώ. Σε ό,τι αφορά την πνευματοδομή μου και τις έξεις που κόλλησαν επάνω της, έτυχε να ζυμωθώ σε ένα οικογενειακό περιβάλλον που είχε το χιούμορ είτε ως αμυντικό είτε ως επιθετικό μέσο είτε σαν εργαλείο κοινωνικότητας. Σαν ανάκλαση αυτής της συνθήκης, η οικογενειακή βιβλιοθήκη είχε κάμποσα χιουμοριστικά βιβλία, αλλά ταυτόχρονα ήρθε και έδεσε η επαφή μου με τους αστέρες της βουβής κωμωδίας, που ήταν ένα σχολείο. Και μετά το ένα έφερε το άλλο, Γούντι Αλλεν, Μόντι Πάιθον, Πίτερ Σέλερς και όλοι οι άλλοι. Όταν λέμε όλοι, εννοούμε όλοι. Σε τελευταία ανάλυση, πάντα κατέφευγα στο αστείο για να αποδραματοποιώ τις εντάσεις. Και ανέπτυξα την ικανότητα να το κάνω επιτυχώς. Αυτά είναι σαν το πιάνο ή το τένις, αν τα δουλεύεις, εξελίσσεσαι.

Η γραφή σου χαρακτηρίζεται από πυκνότητα και υπαινικτικότητα. Πόσο δουλεύεις τη γλώσσα μέχρι να φτάσει στο τελικό της σχήμα;

Φοβάμαι ότι πρέπει να δουλεύω τη γλώσσα περισσότερο και να μην ανησυχώ ότι η επεξεργασία θα μου φρενάρει τον αυθορμητισμό. Όταν επεκτείνεις το λεξιλόγιό σου, οι λέξεις γίνονται σπόροι από τους οποίους φυτρώνουν κι άλλες, κι άλλες ιδέες. Όμως εμείς οι δημοσιογράφοι έχουμε εκτεθεί στην επαγγελματική νόσο της μια κι έξω απόδοσης του νοήματος.

Σε ενδιαφέρει περισσότερο αυτό που λέγεται ρητά ή αυτό που μένει ανάμεσα στις γραμμές;

Αυτό που λέγεται ρητά είναι κόλπο. Η ουσία υπάρχει μέσα στις γραμμές. Αυτό ισχύει και στον καρναβαλικό σουρεαλισμό που υπηρετώ με τα έργα του Καρναβαλικού Κομιτάτου.

Η πολυετής πορεία σου στη δημοσιογραφία επηρέασε τον τρόπο που γράφεις λογοτεχνία;

Νομίζω ναι, την επηρέασε αν και έχω πολύ μεγάλες επιρροές από εξωδημοσιογραφικά διαβάσματα. Ούτως ή άλλως, δεν ήμουν ποτέ δημοσιογράφος της συνηθισμένης σχολής. Αυτό μου έδωσε επαγγελματικό χαρακτήρα αλλά και με απομόνωσε κάπως. Μπορεί και να το ήθελα, βέβαια.

Λογοτεχνία ή θέατρο;

Σαν τους πειναλέους αρσενικούς στις παραλίες που βλέπουν καλλίγραμμα κορίτσια και τους φαίνονται όλα λαχταριστά. Και το θέατρο, και το διήγημα, και η νουβέλα, και ο στίχος, και ιδέες για σινεμά. Το θέμα είναι αν κάνω για κάτι από όλα αυτά.

Ποια ιστορία του βιβλίου αισθάνεσαι πιο κοντά σου προσωπικά;

Με αφοπλίζει αυτή η ερώτηση. Ίσως το Μια Γυναίκα Πέφτει. Είναι μια εκδοχή νόμου του Μέρφι που με διέπει παιδιόθεν και με έχει οδηγήσει σε ψυχαναλυτικού ενδιαφέροντος καταστροφές. Από εκεί και πέρα, όποιο δάχτυλο να μου κόψεις, εγώ μεν το ίδιο θα πονέσω, αλλά τα άλλα δάχτυλα θα λένε «γλιτώσαμε από τον κερατά τον παράμεσο».

Τι θα ήθελες να κρατήσει ο αναγνώστης όταν κλείσει το βιβλίο;

Το συμπέρασμα ότι το βιβλίο μπορεί να σταθεί με κάποιες αξιώσεις δίπλα σε άλλα σημαντικά αναγνώσματα και ακόμα θα ήθελα κάποιες σελίδες που έγραψα να τις αναγνωρίζει πλέον ως οικεία του περιοχή. Να μπει ο εαυτός του στο βιβλίο, δηλαδή, όπως ισχύει για τα αγαπημένα αναγνώσματα στα οποία προστίθεται και ο εαυτός μας σαν ήρωας.

Υπάρχει κάποια νέα ιστορία ή βιβλίο που ετοιμάζεις αυτή την περίοδο;

Οργανώνομαι για να ετοιμάσω. Προτιμώ να μιλήσω με αποτέλεσμα, αν αξιωθώ.

Τελικά, απεχθάνονται πράγματι οι γυναίκες το ποδόσφαιρο;

Οι γυναίκες απεχθάνονται την ανδρική ανοησία. Οι άνδρες απεχθάνονται τη γυναικεία ανοησία. Αλλά δεν υπάρχει ανδρική και γυναικεία ανοησία. Υπάρχει η ανεξίτηλη σφραγίδα των βιωμάτων που εμφυτεύεται στη συνείδησή μας σαν Χώρα του Ποτέ και μας κάνει να πετάμε με ελαφράδα στον αγέρα. Η ζωή μας είναι ένας αγώνας εναντίον της βαρύτητας. Θα χάσουμε, αλλά μέχρι να γίνει αυτό θα της βάλουμε κάποια γκολ, της κακούργας.