Ε.Ε: Οι 31 λέξεις που απαγορεύεται να χρησιμοποιούνται πλέον σε vegan προϊόντα

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχώρησε στην απαγόρευση 31 λέξεων στις συσκευασίες των Vegan προϊόντων με στόχο -όπως υποστηρίζει η ΕΕ- να υποστηριχθούν οι αγρότες που πλέον κατοχυρώνουν ονομασίες όπως «μπριζόλα» και «συκώτι», μεταξύ άλλων.

Οι νομοθέτες της ΕΕ συμφώνησαν να απαγορεύσουν την χρήση ονομασιών που παραπέμπουν στο κρέας, όπως «μπριζόλα» και «μπέικον», για χορτοφαγικά και βίγκαν τρόφιμα, αλλά οι ονομασίες «μπιφτέκια» και «λουκάνικα» θα παραμείνουν επιτρεπτές, όπως αποφασίστηκε. Η ΕΕ κατέληξε στις 5 Μαρτίου σε συμβιβαστική λύση σχετικά με τους κανόνες για τις ονομασίες των τροφίμων, αν και οι επικριτές των νομοθετών της Ένωσης υποστήριξαν ότι δημιουργούν περιττή πολυπλοκότητα.

Οι 31 λέξεις που απαγορεύτηκαν για τα vegan προϊόντα
Η ΕΕ συμφώνησε να απαγορεύσει στα χορτοφαγικά και vegan τρόφιμα τη χρήση των ακόλουθων ονομασιών:

βοδινό, μοσχάρι, χοιρινό, πουλερικά, κοτόπουλο, γαλοπούλα, πάπια, χήνα, αρνί, πρόβειο, πρόβατο, κατσίκι, κοπανάκι κοτόπουλου (drumstick), φιλέτο (μοσχάρι), κόντρα φιλέτο (sirloin), λάπα (flank), xοιρινό φιλέτο, μπριζόλα, πλευρά (ribs), σπάλα, κότσι, παϊδάκι, φτερούγα, στήθος, συκώτι, μπούτι, στηθοπλευρά (brisket), ribeye, T-bone, κιλότο και μπέικον.

Παρότι είναι τα πιο δημοφιλή, η απόφαση της ΕΕ επιτρέπει τις εταιρείες να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν στις ετικέτες τους τους όρους «μπέργκερ» (ή μπιφτέκια) και «λουκάνικο». Αυτό σημαίνει ότι θα συνεχίσετε να βλέπετε προϊόντα που διαφημίζονται ως «χορτοφαγικά μπέργκερ» και «vegan λουκάνικα» στα σούπερ μάρκετ.

Οι περιορισμοί έχουν επεκταθεί και στο «καλλιεργημένο κρέας» (κρέας που παράγεται από ζωικά κύτταρα), παρά το γεγονός ότι δεν διατίθεται ακόμη στο εμπόριο.

Από την Ευρωπαϊκή Ένωση συμφωνήθηκε μια μεταβατική περίοδος τριών ετών, η οποία θα επιτρέπει στους παραγωγούς να διαθέσουν τα υπάρχοντα αποθέματά τους και να προσαρμοστούν στους νέους κανόνες.

Ωστόσο, η συμφωνία πρέπει να προχωρήσει σε επίσημη έγκριση, ακολουθούμενη από τελική ψηφοφορία στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου – πράγμα που σημαίνει ότι εξακολουθεί να υπάρχει πιθανότητα αλλαγών της τελευταίας στιγμής.

Γιατί απαγορεύονται συγκεκριμένες λέξεις από τα vegan προϊόντα
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία με στόχο να προσφέρουν στους αγρότες «ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση» στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων. Εκτός από το να καθιστά γενική απαίτηση τη σύναψη γραπτών συμβάσεων μεταξύ αγροτών και αγοραστών, η τροπολογία της κοινής οργάνωσης των αγορών γεωργικών προϊόντων ενισχύει επίσης την προστασία των όρων που αναφέρονται στο κρέας.

Η Γαλλίδα ευρωβουλευτής Σελιν Ιμάρτ ηγήθηκε της καταπολέμησης των ετικετών φυτικής προέλευσης, χαρακτήρισε τη συμφωνία ως «αναμφισβήτητη επιτυχία για τους αγρότες μας». «Με την κατοχύρωση της χρήσης των όρων «μπριζόλα» και «συκώτι» για τα προϊόντα των αγροτών μας και με τη δέσμευση να επεκταθεί ο κατάλογος κατά τις επόμενες διαπραγματεύσεις, το Κοινοβούλιο έχει κάνει ένα αποφασιστικό βήμα προς τα εμπρός», πρόσθεσε. Η Ιμάρτ υποστήριξε ότι η αυστηροποίηση των όρων αυτών θα συμβάλει στη διατήρηση της γεωργικής και διατροφικής κληρονομιάς.

Η Μαρία Παναγιώτου, υπουργός Γεωργίας της Κύπρου, η οποία ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία της ΕΕ, δήλωσε: «Βελτιώνοντας τη στήριξη προς τους αγρότες και ενισχύοντας τον ρόλο των οργανώσεων παραγωγών, παρέχουμε στους αγρότες πρόσθετα εργαλεία για να εξασφαλίσουν ένα πιο προβλέψιμο και βιώσιμο μέλλον».

Μακροχρόνια συζήτηση σχετικά με τις ονομασίες των φυτικών τροφίμων
Το ζήτημα του τρόπου με τον οποίο μπορούν να επισημαίνονται τα φυτικά τρόφιμα αποτελεί αντικείμενο συζήτησης σε ολόκληρη την ΕΕ εδώ και αρκετά χρόνια. Το 2020, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απέρριψε μια προηγούμενη πρόταση, γνωστή ως «Τροπολογία 165», η οποία αποσκοπούσε στην απαγόρευση της χρήσης όρων όπως «μπέργκερ», «λουκάνικο» και «μπριζόλα» για τα φυτικά τρόφιμα.

Την εποχή εκείνη, οι υποστηρικτές της πρωτοβουλίας υποστήριξαν ότι οι οικείες ονομασίες βοηθούσαν τους καταναλωτές να κατανοήσουν πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα προϊόντα στη μαγειρική.

Παρόμοιοι κανόνες ισχύουν ήδη για τα υποκατάστατα γαλακτοκομικών προϊόντων στην ΕΕ, όπου τα φυτικά προϊόντα δεν μπορούν να φέρουν τις ονομασίες «γάλα», «τυρί» ή «γιαούρτι», με περιορισμένες εξαιρέσεις όπως το γάλα καρύδας και το φυστικοβούτυρο.

Οι υποστηρικτές των νέων περιορισμών στην επισήμανση των κρεατοειδών υποστηρίζουν ότι συμβάλλουν στην προστασία των κτηνοτρόφων και στην αποτροπή του αθέμιτου ανταγωνισμού. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι οι κανόνες είναι περιττοί και κινδυνεύουν να δημιουργήσουν σύγχυση αντί να την αποτρέψουν.

Η κριτική για την απόφαση της ΕΕ: «Θα μπερδεύονται οι καταναλωτές»
Η ολλανδή ευρωβουλευτής των Πρασίνων Άννα Στρολενμπεργκ δήλωσε ότι ανακουφίστηκε που η προτεινόμενη απαγόρευση όρων όπως το «veggie burger» δεν πέρασε, αλλά επέκρινε τη συμπερίληψη άλλων λέξεων στον κατάλογο των απαγορευμένων.

«Ευτυχώς, η συντηρητική “αστυνομία των λέξεων” δεν κατάφερε να απαγορεύσει το “veggie burger”», είπε. «Δυστυχώς, μια σειρά από άλλες λέξεις καταλήγουν ακόμα στη μαύρη λίστα. Είναι κρίμα· η Ευρώπη θα έπρεπε να στηρίζει τους καινοτόμους επιχειρηματίες, όχι να βάζει νέα εμπόδια στο δρόμο τους.»

Ομάδες καταναλωτών έχουν επίσης εκφράσει ανησυχίες. Ο Αγκουστίν Ρέινα, γενικός διευθυντής της Ευρωπαϊκής Οργάνωσης Καταναλωτών (BEUC), δήλωσε ότι οι περιορισμοί θα μπορούσαν να δυσχεράνουν τους καταναλωτές που προσπαθούν να εντάξουν περισσότερα φυτικά τρόφιμα στη διατροφή τους. «Οι καταναλωτές θέλουν να τρώνε πιο υγιεινά και χρειάζονται βολικές και προσιτές επιλογές», είπε.

«Αυτές οι ονομασίες διευκολύνουν όσους θέλουν να εντάξουν αυτές τις επιλογές στη διατροφή τους, ενώ οι νέοι κανόνες θα αυξήσουν τη σύγχυση και απλά δεν είναι απαραίτητοι.»

Οι υποστηρικτές της επισήμανσης των φυτικών προϊόντων υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχουν πολλά στοιχεία που να δείχνουν ότι οι καταναλωτές δυσκολεύονται να διακρίνουν τα κρεατικά από τα vegan προϊόντα. Σύμφωνα με μια έρευνα του 2025 που διεξήγαγε η Radar, το 96% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι μπορούσε να διακρίνει σαφώς τη διαφορά μεταξύ vegan λουκάνικων και λουκάνικων με κρέας, ενώ το 75% ανέφερε ότι δεν είχε καμία σύγχυση σχετικά με την επισήμανση των φυτικών προϊόντων.

Οι υποστηρικτές υποστηρίζουν ότι οι γνωστοί όροι τροφίμων απλώς βοηθούν τους καταναλωτές να κατανοήσουν πώς μπορούν να μαγειρευτούν ή να χρησιμοποιηθούν τα προϊόντα — για παράδειγμα, αν κάτι έχει το σχήμα μπιφτεκιού ή προορίζεται για σάντουιτς.