Χωρίς αναπτυξιακή προοπτική η βραχυπρόθεσμη προοπτική της οικονομίας παρουσιάζεται ζοφερή

Οι διεθνείς εξελίξεις, με βασικό χαρακτηριστικό την αστάθεια της αγοράς πετρελαίου και την κυοφορούμενη κρίση χρέους μεταξύ χωρών όπως Κίνα, Ρωσία, Βραζιλία και Τουρκία, αλλά και των «αναδυομένων» οικονομιών γενικότερα, εντείνει τα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας, που λόγω τραγικών καθυστερήσεων και άγονων προτάσεων της Κυβέρνησης κινδυνεύουν να την οδηγήσουν σε επικίνδυνη ζώνη για άλλη μία φορά.

Ας μην διαφεύγει της προσοχής μας η δήλωση της Κριστίν Λαγκάρντ ότι ορισμένες από τις χώρες αυτές μπορεί να μην έχουν δυνατότητα να αποφύγουν την κρίση καθώς δεν θα είναι ενταγμένες στο διεθνές δίχτυ οικονομικής προστασίας με αδυναμία άντλησης κεφαλαίων από τις χρηματαγορές, δεδομένο που χαρακτηρίζει την ελληνική οικονομία και θα τη χαρακτηρίζει για αρκετό χρονικό διάστημα, παρά τις περί του αντιθέτου εξαγγελίες της Κυβέρνησης.

Ενώ πριν λίγο καιρό η χρονική συγκυρία θα μπορούσε να δώσει βάση για ευνοϊκή εξέλιξη στη διαπραγμάτευση λόγω πρόβλεψης εμφάνισης προβλημάτων, σήμερα η τάση αυτή μάλλον έχει αντιστραφεί θέτοντας την Κυβέρνηση σε αδύναμη θέση, όπως φαίνεται άλλωστε από τις εξελίξεις.

Στους δύο μήνες που χάθηκαν, κατά τους οποίους δεν προωθήθηκε επί της ουσίας κανένα μέτρο με κύριο πρόβλημα αυτό των τραπεζών, αποτυπώνεται σήμερα με την πτώση κατά περίπου 15% του ΓΔ στο χρηματιστήριο μετά από τρεις συνεδριάσεις.

Βασικό πρόβλημα οι τράπεζες. Καμία κίνηση αναδιοργάνωσης. Καμία απόφαση για τα κόκκινα δάνεια. Καμία δυνατότητα χρηματοδότησης της οικονομίας εντός του 2016, χωρίς επί της ουσίας να έχει «ολοκληρωθεί» η ανακεφαλαιοποίηση καθώς η τρύπα των κόκκινων δανείων εκτιμάται ως μεγαλύτερη αυτής που εμφανίσθηκε. Άλλωστε τα stress tests της ΕΚΤ για το 2017 είναι μπροστά μας. Αν δε η οικονομία δεν επανέλθει σε ρυθμούς ανάπτυξης και δεν γίνει ουσιαστική αναδιάρθρωση του χρέους, εκτιμώ πως το τραπεζικό σύστημα θα βρεθεί εκ νέου προ κρίσεως.

Στο θέμα των προβλέψεων, ενώ φαίνεται το «κουαρτέτο» να «αποδέχεται» τις εκτιμήσεις για ύφεση το 2016 στο 0.7%, οι προβλέψεις του ΙΟΒΕ κάνουν λόγο για αρνητικούς ρυθμούς για 1,5%, ενώ η Ernst & Young για ύφεση 2,9%.

Η αποδοχή μάλλον γίνεται για πολιτικούς λόγους, προκειμένου στις εκτιμήσεις και τη διαπραγμάτευση το δημοσιονομικό κενό να εμφανισθεί ως διαχειρίσιμο.

Είναι προφανές ότι πιθανός εκτροχιασμός από τη βάση υπολογισμού θέτει θέματα νέων μέτρων, ενώ έχει γίνει γνωστό πως η Κυβέρνηση έχει συμφωνήσει σε νέα για το 2016-2017 της τάξεως των 1,5δις ευρώ.

Υπάρχει όμως μία παράμετρος που πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη. Οι ρυθμοί ανάπτυξης στην Ε.Ε. θα είναι πιθανώς στατικοί, με τον πληθωρισμό να κυμαίνεται κάτω από 2%. Πρόκειται όμως για στατικότητα που κατά μέσο όρο επιδρά αρνητικά στον Νότο, ενώ στο Βορρά δημιουργεί μεγαλύτερους ρυθμούς ανάπτυξης.

Η στατικότητα αυτή συμπαρασύρει αρνητικά και την οποιαδήποτε πιθανότητα σημαντικής ανάπτυξης για την χώρα μας, καθώς αυτή αναμένεται να διατηρηθεί και πέραν του 2017.

Εκτός και αν τα μέτρα Ντράγκι αποδώσουν άμεσα, πράγμα που δεν θεωρώ πιθανό. Μία τέτοια εξέλιξη θα ήταν δυνατή αν συνοδευόταν από πορεία αδύνατου ευρώ. Με το Fed όμως να επανεξετάζει τη στάση του ως προς την αντιστροφή της μέχρι σήμερα πολιτικής χαλάρωσης, ο στόχος της ΕΚΤ φαίνεται πως θα περιορισθεί στη διατήρηση «διαχειρίσιμης» ισορροπίας. Την ίδια στιγμή, παρά την ύπαρξη μηδενικών επιτοκίων, οι ξένες εμπορικές τράπεζες δεν προσφέρουν ρευστότητα στο σύστημα γιατί θα πρέπει να δανείσουν τις ήδη υπερχρεωμένες επιχειρήσεις και νοικοκυριά σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Κατά συνέπεια η ελληνική οικονομία και το τραπεζικό σύστημα είναι αδύνατον να βρουν στήριξη από τις διεθνείς χρηματαγορές, όσοι ξένοι θεσμικοί επενδυτές και αν «περάσουν» από το Μαξίμου.

Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που το ΔΝΤ συνδέει πιθανή αναδιάρθρωση χρέους με την οριστική «βιωσιμότητα» του ασφαλιστικού, καθώς η υφιστάμενη συνδυαστική πρόταση ασφαλιστικού/φορολογικού της Κυβέρνησης παρουσιάζεται όχι μόνον ως βραχυπρόθεσμη λύση, αλλά επιπρόσθετα ως αντιαναπτυξιακή.  (Παράμετρος στήριξης βέβαια είναι η αρχιτεκτονική νέων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, όπως «ομόλογα σταθερότητας» ή άλλης μορφής γενικά εργαλεία, σημείο στόχευσης τόσο της διαπραγμάτευσης της Κυβέρνησης όσο και των παρεμβάσεών μας στη Ευρωσοσιαλιστική ομάδα).

Προϋπόθεση για να καρπωθεί η ελληνική οικονομία αυτόνομα μέρος της οποιασδήποτε αναπτυξιακής πορείας της Ε.Ε. είναι η σημαντική εισροή αναπτυξιακών/επενδυτικών κονδυλίων, ώστε όχι μόνο να υποβοηθηθεί η ανάπτυξη αλλά και να καλυφθεί και το κενό που θα προκύψει από την απώλεια του ναυτιλιακού συναλλάγματος (δραστική πτώση λόγω διάλυσης στην κυριολεξία των τιμών ξηρού φορτίου και αξίας πλοίων) καθώς και της αναμενόμενης στατικότητας ή μικρής αύξησης του τουριστικού συναλλάγματος (το 2015 με 2εκ. παραπάνω τουρίστες το συνάλλαγμα στην ουσία παρέμεινε ίδιο).

Κατά συνέπεια, χωρίς αναπτυξιακή προοπτική η βραχυπρόθεσμη προοπτική παρουσιάζεται ζοφερή.