Αποσπασματική η αντιμετώπιση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού

Eίθισται, κάθε χρόνο, κατά την παγκόσμια ημέρα για την εξάλειψη της Φτώχειας και του Κοινωνικού Αποκλεισμού, οι πολιτικοί να προβαίνουν σε ανακοινώσεις, υποτίθεται για τη συρρίκνωση του φαινομένου, οι οποίες, συνήθως, παραμένουν σε επίπεδο εξαγγελιών.
Στις μέρες μας, η εν εξελίξει οικονομική κρίση, ως γνωστόν, εκτοξεύει ανεξέλεγκτα το ποσοστό των νεόπτωχων στην περιοχή και, κατ' επέκταση στη χώρα, και συρρικνώνει στο ελάχιστο τον οικογενειακό προϋπολογισμό των μεσαίων κοινωνικά στρωμάτων, που σημαίνει ότι είναι επιτακτική η ανάγκη για άμεση αντιμετώπιση του προβλήματος κι όχι για μεσομακροπρόθεσμα σχέδια.
Πέρυσι, στις αρχές Δεκεμβρίου, είχα δώσει μια διάλεξη στη Διακίδειο, με θέμα «Κράτος πρόνοιας στην τρίτη χιλιετία», όπου, μεταξύ άλλων, εξηγούσα ότι «δυστυχώς, η αντιμετώπιση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού στην Ελλάδα, υπήρξε, μέχρι σήμερα, αποσπασματική, γι' αυτό και εξακολουθεί να διογκούται, ενώ τα μέτρα που, κατά καιρούς, επιχειρήθηκε να ληφθούν ή ελήφθησαν, απεδείχθησαν αδύναμα ως προς τον περιορισμό της. Και γι' αυτό, η πραγμάτωση των κοινωνικών δικαιωμάτων, όπως η δημόσια Υγεία, η παροχή μιας ποιοτικής τυπικής εκπαίδευσης και μιας συνεχιζόμενης διά βίου κατάρτισης, η κοινωνική ασφάλιση, η εργασία, η προστασία ευπαθών κατηγοριών πολιτών κ.ά. θα πρέπει να αποτελούν τις βασικές και διαρκείς επιδιώξεις του κοινωνικού κράτους.
Αυτά τα δικαιώματα, φυσικά, συμβάλλουν και στην ανάπτυξη δυναμικών οικονομιών, με μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα. Αυτονοήτως, η πλήρης και διαρκής απασχόληση πρέπει να είναι ο βασικός στόχος των κυβερνώντων. Εκείνο, πάντως, που είναι αναγκαίο να επικυριαρχεί πασίδηλα, στην αντίληψη για το σύγχρονο κοινωνικό κράτος, είναι πως αυτό οφείλει να πάψει να είναι παθητικό, δηλαδή ένας μηχανισμός αναπλήρωσης του εισοδήματος (βλέπε επιδόματα ανεργίας κ.ο.κ.), αλλά ένα σύγχρονο ενεργητικό κράτος, που θα εγγυάται την ένταξη όλων στην κοινωνία και την ανάπτυξη των δυνατοτήτων τους.
Τούτων δοθέντων, είναι αναγκαίο να δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα στο γεγονός ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην πρόνοια. Φυσικά, η όποια μεταφορά αρμοδιοτήτων στους Δήμους της χώρας από την κεντρική διοίκηση, αυτονοήτως, να συνεπάγεται και τους αντίστοιχους πόρους, κάτι που δεν συμβαίνει σήμερα. Επ' αυτού, θα συμπλήρωνα ότι επιβάλλεται και η πρόσληψη μόνιμου προσωπικού ή η μετατροπή των υπαρχόντων συμβάσεων έργου ή εργασίας -επί σειρά ετών ανανεούμενων- σε συμβάσεις αορίστου χρόνου, ειδικά στους Οργανισμούς κοινωνικής φροντίδας.
Φυσικά, τα ανωτέρω, δεν επαρκούν για να ανατρέψουν τη δυσχερή κατάσταση που υφίσταται στο προνοιακό σύστημα, από μόνα τους, πρέπει παράλληλα να υπάρξει πολιτική βούληση για δημιουργία, π.χ., ικανού αριθμού Δημοτικών Παιδικών και Βρεφονηπιακών σταθμών, επαρκών δομών για ΑΜΕΑ, ψυχικά ασθενείς κ.ο.κ.».
Από το βήμα, δε, της Διακιδείου, είχα προσδιορίσει τις σύγχρονες μορφές φτώχειας, δίδοντας έμφαση στη «σχετική φτώχεια», που κυρίως απασχολεί την Ελλάδα, διότι μόνον όταν αποκωδικοποιήσεις ορθά ένα φαινόμενο-πρόβλημα, δύνασαι, ακολούθως, να δώσεις τις κατάλληλες λύσεις: «Συνήθης λόγος σχετικής φτώχειας -είχα επισημάνει- είναι η συνταξιοδότηση (υπάρχουν στη χώρα μας εκατοντάδες χιλιάδες χαμηλοσυνταξιούχοι των 400 και 600 ευρώ), οι χαμηλές απολαβές του βασικού μισθού (βλέπε γενιά των 700 ευρώ), η μακροχρόνια ανεργία και η περιστασιακή απασχόληση.
Από τα παραπάνω παρατηρούμε ότι, η λεγόμενη «σχετική φτώχεια» στην Ελλάδα, αφορά, σε μεγάλο βαθμό, εργαζόμενους και συνταξιούχους, κάτι που εξηγεί γιατί η φτώχεια δεν μειώνεται όταν αυξάνεται η απασχόληση και κάμπτεται το ποσοστό ανεργίας. Εν ολίγοις, η ανεργία εξηγεί ένα πολύ μικρό μέρος, συνολικά, της φτώχειας στην Ελλάδα (περίπου 8-10%).

Βίβιαν Σαμούρη

Δημοτική σύμβουλος, πρόεδρος του Δημοτικού Βρεφοκομείου Πάτρας, υποψήφια με το συνδυασμό του Γιάννη Δημαρά