Πρόσφατα η Μαρία Αλανιάδη, Διοργανώτρια Εκδηλώσεων και Σκηνογράφος, δημιούργησε στο facebook την ομάδα «Καρναβάλι Πατρινών | ιστορίες & πράξεις». Οι αφορμές για αυτή την πρωτοβουλία, με κεντρικό αντικείμενο την ιστορία και τα χαρακτηριστικά του Πατρινού Καρναβαλιού και στόχο να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, ήταν δύο.
Οι πολλές μικρές προσωπικές ιστορίες, κάνουν πολλές φορές, πιο ολοκληρωμένη τη μεγάλη ιστορία και αυτό δεν θα μπορούσε να μην αφορά και το Πατρινό Καρναβάλι.
Τον κορυφαίο και μακραίωνο θεσμό της Πάτρας που ζυμώνεται και εξελίσσεται εν μέσω των χρόνων και των κοινωνικών ζυμώσεων και αλλαγών.
Πώς διασώζεται όμως η μνήμη και η πορεία του; Πόσο μπορεί να συμβάλλει ο σύγχρονος τρόπος επικοινωνίας και διαμοιρασμού στιγμών και αρχείων, μέσω πχ των social media;
Πρόσφατα η Μαρία Αλανιάδη, Διοργανώτρια Εκδηλώσεων και Σκηνογράφος, δημιούργησε στο facebook την ομάδα «Καρναβάλι Πατρινών | ιστορίες & πράξεις». Οι αφορμές για αυτή την πρωτοβουλία, με κεντρικό αντικείμενο την ιστορία και τα χαρακτηριστικά του Πατρινού Καρναβαλιού και στόχο να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, ήταν δύο.
Και τις εξηγεί μιλώντας στο thebest. Eξάλλου η Μαρία Αλανιάδη είναι ενεργό μέλος της καρναβαλικής κοινότητας με πολυετή συμμετοχή σε διαφορά πεδία του θεσμού – έχοντας «διατελέσει» σε ρόλους από μέλος πληρωμάτων και καρναβαλικών συλλογών έως θεσμικούς (καρναβαλική & κριτική επιτροπή, μέλος ΔΣ Καρναβαλικού Οργανισμού, Σύμβουλος Οργάνωσης ΚΕΔΗΠ Καρναβάλι Πάτρας 2011-2014). Ολοκληρώνοντας το μεταπτυχιακό της στη Σύγχρονη Λαογραφία, βλέπει τη πολιτισμική ιστορία του πατρινού καρναβαλιού με «άλλο μάτι» και μοιράζεται μαζί μας τις εμπειρίες της.
Tι σε ώθησε να δημιουργήσεις στο Facebook την ομάδα «Καρναβάλι Πατρινών | ιστορίες & πράξεις»
Δύο ήταν οι αφορμές που λειτουργήσαν συνδυαστικά για να πάρω την πρωτοβουλία να ξεκινήσω αυτή την ομάδα.
Η πρώτη αφορμή ήταν οι ομάδες που λειτουργούν ήδη για την Πάτρα (αναμνήσεις, παλιά Πάτρα κλπ) όπου παρακολουθούσα πόσα σημαντικά τεκμήρια ανεβαίνουν, και ακόμα πόσο πιο σημαντικά σχόλια διατυπώνονται μεταξύ των συμμετεχόντων, που όλα συναρμολογούν ένα μεγάλο παζλ της ιστορίας της πόλης. Κατά την καρναβαλική περίοδο, παρατήρησα πως αποκαλύπτονταν πολλοί θησαυροί από προσωπικά αρχεία, οικογενειακές ιστορίες και προσωπικές αφηγήσεις, που αν δεν έμπαιναν εκεί, δεν θα τα μαθαίναμε ποτέ, και λογικά με τον καιρό θα χάνονταν.
Η δεύτερη αφορμή ήρθε από το μάθημα «Ψηφιακής Λαογραφίας» που παρακολούθησα στο μεταπτυχιακό μου, όπου ανακάλυψα την πολύπλευρη και υψηλή πολιτισμική αξία που έχουν αυτές οι διαδικτυακές ομάδες. Είναι ο σύγχρονος τρόπος επικοινωνίας και σύνδεσης μιας κοινότητας ανθρώπων, ενώ παράλληλα αποτελεί ένα όχημα μεταβίβασης της προφορικής ιστορίας χωρίς θεσμικό πλαίσιο και κριτική, με πολυφωνία και συλλογικότητα. Η σύγχρονη επιστήμη τους περιγράφει ως ψηφιακούς τόπους συλλογικής μνήμης και λειτουργούν σαν άτυπα αρχεία μνήμης. Στη λαογραφία αυτό θεωρείται ζώσα μνήμη, όχι παρελθόν σε βιτρίνα ή ιστορία από συγκεκριμένη σκοπιά. Είναι πολύτιμοι τόποι για τη διαφύλαξη της παράδοσης γιατί προέρχονται αυθεντικά και πηγαία από τους απλούς ανθρώπους.
Και τότε σκέφτηκα πόσο πολύ σημαντική θα ήταν μία τέτοια ομάδα αποκλειστικά για το Πατρινό Καρναβάλι, που αν μη τι άλλο, είναι ένα έθιμο που έχουν δημιουργήσει οι άνθρωποι αυτής της πόλης, έχει μεγάλη ιστορία και πάρα πολλές πτυχές και πρόσωπα.
Με δεδομένο ότι θεσμικά το καρναβάλι δεν είναι και πολύ οργανωμένο σε σχέση με την ιστορία του εθίμου, ούτε θα έλεγα νοικοκύρηδες τους επίσημους φορείς «με καταγεγραμμένα αρχεία και τεκμήρια», καταλήγω πως η ζωντανή ιστορία του καρναβαλιού είναι οι άνθρωποί του και είναι μέσα στα σπίτια μας. Ας ξεκινήσουμε να μιλάμε για αυτήν, ας την περάσουμε στις επόμενες γενιές και ας τη μοιραστούμε με όσους δεν μας γνωρίσουν!
Ποιος είναι ο στόχος της; Σε ποιους απευθύνεται και τι μπορεί να μοιραστεί κάποιος;
Η ομάδα αυτή είναι αφιερωμένη στους ανθρώπους, τις στιγμές και τις πράξεις που έγραψαν – και συνεχίζουν να γράφουν – την ιστορία του Πατρινού Καρναβαλιού.
Είναι ένας τόπος που θα συγκεντρώσουμε τις μνήμες του Πατρινού Καρναβαλιού: όσα δεν πρέπει να χαθούν, όσα έζησαν οι παλιότεροι και μπορεί να μη κουβεντιάσαμε ποτέ, όσα μας είπαν κάποτε οι γονείς μας αλλά δεν κατανοούσαμε την αξία τους, όσα υπάρχουν στα συρτάρια και διστάζουν να βγουν, όσα κάποιοι θεωρούν παλιόκουτα και παλιόχαρτα και δεν δίνουν σημασία…
Εδώ μπορούμε να μοιραστούμε υλικό και άρθρα σχετικά με την ιστορία του πατρινού καρναβαλιού, ιστορίες για δράσεις και πράξεις που διαμόρφωσαν τον χαρακτήρα της γιορτής, προσωπικές και οικογενειακές αφηγήσεις, θέματα που αφορούν την καρναβαλική παράδοση και την καρναβαλική κοινότητα του χθες και του σήμερα.
Η ομάδα απευθύνεται σε όλους όσους θέλουν να μοιραστούν καρναβαλικές στιγμές και μνήμες, μπροστά και πίσω από τα φώτα, από κάθε στιγμή του τεράστιου αυτού μωσαϊκού. Κάθε αρχείο και ιστορία από το παρελθόν είναι πολύτιμα. Και το σημαντικότερο είναι, ότι μέσα από αυτήν την ομάδα, μπορεί ο καθένας να μοιραστεί το προσωπικό του αρχείο, χωρίς να φοβάται μήπως το χάσει.
Γινόμαστε όλοι κρίκοι μιας μεγάλης αλυσίδας, δύο αιώνων ιστορίας.
Μίλησέ μας για την προσπάθεια καταγραφής της μνήμης και της ανάδειξης της πολυμορφίας του θεσμού.
Προσωπικά με γοητεύει πολύ η πολιτισμική και ιστορική εξέλιξη του εθίμου, το πως το γέννησε, το διαμόρφωσε και το διαφύλαξε αυτή η πόλη, περνώντας από πολύ δύσκολες εποχές. Το πως συνδυάστηκαν και ενσωματώθηκαν τόσα στοιχεία από τριγύρω, σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, και δημιουργήσαν εντέλει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της τοπικής κοινωνίας που σήμερα λέει ότι το έχει «στο dna της». Είναι κάτι που έχω αρχίσει και μελετάω πιο μεθοδικά.
Μα ακόμα περισσότερο με γοητεύει η «γέννηση» της δημιουργικής καρναβαλικής κοινότητας, που ξεκινώντας από παρέες – τα πληρώματα - σε ένα παιχνίδι κρυμμένου θησαυρού το 1966, έφτασαν να είναι βασικός κορμός της παρέλασης από το 1979 και μετά, και ο τρόπος συμμετοχής των πολιτών στο καρναβάλι, που παλαιότερα δεν υπήρχε. Αλλά το πιο μαγικό σε αυτό το φαινόμενο είναι ότι, οι παρέες μετατράπηκαν σε πυρήνες δημιουργικών ομάδων που περνάνε από γενιά σε γενιά, αναδεικνύοντας μέσα στα χρόνια την «καρναβαλική ταυτότητα» της πόλης και μία γκάμα «καρναβαλικών τεχνών και δρώμενων» που σίγουρα δεν συναντάς σε άλλα καρναβάλια… Θέατρο, μουσική, σάτιρα, ποίηση, κοστούμια, κατασκευές. Παρέες, που την καρναβαλική περίοδο μεταμορφώνονται για μήνες σε καλλιτέχνες γλύπτες, ζωγράφους, ηθοποιούς, εικαστικούς, σκηνογράφους, ενδυματολόγους, σκηνοθέτες, τραγουδιστές, ποιητές… και όλα αυτά για μία διήμερη δράση, για ένα μεγάλο ομαδικό παιχνίδι, και… για την πλάκα μας! Ποια είναι άραγε η κινητήριος δύναμη, όλης αυτής της έκρηξης αστείρευτης δημιουργικότητας και φαντασίας;
Αυτά και άλλα πολλά, είναι θέματα που πιστεύω πως θα έπρεπε να τα κατανοούμε για την πόλη μας και να μπορούμε να μοιραζόμαστε με τις νεότερες γενιές. Το να μαθαίνουν οι νέοι για το παρελθόν, είναι σημαντικό και πολύτιμο για το μέλλον. Δεν το λέω με την λογική να το αντιγράφουν, όχι. Αρκεί να το γνωρίζουν…, και θα τους πάει μόνο του το έθιμο…
Πόσο μπορεί να συμβάλλει στην περαιτέρω ανάδειξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και των δράσεων του Πατρινού Καρναβαλιού (Καρναβάλι και Τέχνες, Κρυμμένος Θησαυρός,κλπ) , που προηγούνται της κορύφωσής του το τελευταίο τριήμερο, το οποίο είναι και το πιο γνωστό στους εκτός Πατρών;
Σίγουρα μια δημόσια ομάδα στα social μπορεί να προβάλει σε ευρύτερο κοινό τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του εθίμου, και μάλιστα με υλικό που συχνά δεν βρίσκεις καν στο διαδίκτυο. Θα δώσει αφορμές στο κοινό να δει, πως βιώνει η συγκεκριμένη πόλη το καρναβάλι της, και ότι δεν περιορίζεται μόνο στο τελευταίο 3ημερο, ούτε στις θεσμικές εκδηλώσεις. Ωστόσο, δεν είναι αυτός ο αυτοσκοπός της ομάδας.
Με τον καιρό θα αναρτηθούν στην ομάδα διάφορες παρουσιάσεις και αφιερώματα, που θα μιλάνε για ιστορικές περιόδους με και γεγονότα με περισσότερη ανάλυση. Παράλληλα θα συγκεντρωθούν πηγές, βιβλιογραφίες και μελετήματα, που όποιος ενδιαφέρεται θα μπορεί αναζητήσει σε λίστες στα παράλληλα αρχεία. Όπως επίσης θα συγκεντρωθούν και σημαντικές πηγές υλικού της σύγχρονης εποχής - που επειδή δεν κάνουμε σχετικές αναρτήσεις στη ροή μας, θα τα συγκεντρώσουμε και αυτά στο παράλληλο επισυναπτόμενο υλικό, για να είναι εύκολος ο εντοπισμός τους.
Όλα τα έθιμα είναι πιο πλούσια από αυτό που αντιλαμβανόμαστε ως κορύφωσή τους. Αλλά για να τα μάθουμε, πρέπει να το θελήσουμε, να τα ψάξουμε… και ακόμα καλύτερα να το ζήσουμε από μέσα…
Με λίγα λόγια το καρναβάλι της Πάτρας δεν είναι μόνο γλέντι. Δεν είναι μόνο το τριήμερο της μεγάλης γιορτής. Δεν είναι μόνο οι θεσμικές δράσεις. Είναι άνθρωποι και παρέες. Είναι δημιουργία και παιχνίδι. Είναι απόδραση και χαρά. Και αυτό φαίνεται από την ιστορία μας.
Ποια είναι η πρώτη σου καρναβαλική ανάμνηση;
Ξεχωρίζω ως πρώτες αναμνήσεις τους χορούς στο Κινηματοθέατρο Πάνθεον, που με έπαιρναν μαζί τους από νήπιο οι γονείς μου, με πιο έντονες τον σοκολατοπόλεμο και τα κέρινα αυγά! Μάλιστα για μία φωτογραφία, μου έχουν περιγράψει πως ήμουν εκεί και με πυρετό… άλλες εποχές!!!! Θυμάμαι επίσης, ότι στεναχωριόμουν πολύ με την ευαισθησία των κέρινων αυγών, και ότι ήμουν πάντα στο δίλημμα αν θέλω να παίξω και να το χαλάσω ή να φυλάξω αυτή τη μικρή πηγή κρυμμένου κομφετί ! Τελικά, αργά ή γρηγορά θα το χαλούσα! Γιατί το κομφετί έπρεπε να παίξει τον ρόλο του !
Ακολουθήστε το thebest.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο thebest.gr