Γιατί κάποιοι φτάνουν τα 100 χωρίς να κόψουν τσιγάρο και αλκοόλ

Τι καθορίζει τελικά το πόσο θα ζήσουμε; Για αρκετά χρόνια, οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι η διάρκεια της ζωής του ανθρώπου επηρεάζεται κυρίως από περιβαλλοντικούς και εξωτερικούς παράγοντες, όπως ο τρόπος ζωής, η διατροφή και οι συνθήκες διαβίωσης.

Οι γενετικοί παράγοντες είχαν σχετικά περιορισμένη συμβολή, περίπου 20% έως 25%, ενώ νεότερες μελέτες την τοποθετούσαν ακόμη και κάτω από το 10%.

Ωστόσο, μια νέα έρευνα από το Ινστιτούτο Επιστημών Weizmann καταρρίπτει αυτή την εκτίμηση, σημειώνοντας ότι οι γενετικές διαφορές μπορεί να εξηγήσουν μόνο τη μισή ιστορία πίσω από τη διάρκεια της ζωής –το 50% δηλαδή- ποσοστό πολύ υψηλότερο από τις εκτιμήσεις των ειδικών. Με άλλα λόγια, τα νεότερα στοιχεία εξηγούν γιατί κάποιοι ζουν περισσότερο, ενώ εξακολουθούν να πίνουν και να καπνίζουν ή να μην ακολουθούν ισορροπημένη διατροφή.

Ο «κρυφός» παράγοντας που μπέρδευε τα αποτελέσματα
Για τη μελέτη τους, που δημοσιεύτηκε στο Science, οι ερευνητές ανέλυσαν εκτεταμένα δεδομένα από μητρώα διδύμων στη Σουηδία και τη Δανία, τα οποία περιλάμβαναν τόσο δίδυμους που μεγάλωσαν μαζί όσο και -για πρώτη φορά- δίδυμους που ανατράφηκαν σε διαφορετικά περιβάλλοντα. Οι μελέτες σε δίδυμους θεωρούνται ιδιαίτερα αξιόπιστες για την κατανόηση της κληρονομικότητας, καθώς τα μονοζυγωτικά δίδυμα έχουν πανομοιότυπο γενετικό υλικό. Αυτό επιτρέπει τη σαφέστερη διάκριση μεταξύ γενετικών και περιβαλλοντικών επιδράσεων.

Το σημαντικό εύρημα της νέας μελέτης είναι ότι οι προηγούμενες εκτιμήσεις πιθανότατα ήταν παραπλανητικές λόγω ενός παράγοντα που ονομάζεται «εξωγενής θνησιμότητα». Σε αυτή περιλαμβάνονται θάνατοι από εξωτερικές αιτίες, όπως ατυχήματα, λοιμώξεις και περιβαλλοντικοί κίνδυνοι. Οι θάνατοι αυτοί δεν σχετίζονται άμεσα με τη φυσική διαδικασία της γήρανσης, αλλά «κρύβουν» την πραγματική επίδραση της γενετικής.

Πιο καθαρή εικόνα με τη νέα μέθοδο
Ένα βασικό πρόβλημα των παλαιότερων μελετών ήταν ότι δεν υπήρχαν δεδομένα για την αιτία θανάτου. Έτσι, δεν μπορούσε να γίνει διαχωρισμός ανάμεσα σε θανάτους που οφείλονται στη γήρανση και σε εκείνους που προκαλούνται από εξωτερικούς παράγοντες.

Για να ξεπεραστεί αυτό το εμπόδιο, οι επιστήμονες ανέπτυξαν μια νέα αναλυτική προσέγγιση, που συνδυάζει στατιστικά μοντέλα και μαθηματικές προσομοιώσεις «εικονικών διδύμων». Με αυτή τη μέθοδο κατάφεραν να απομονώσουν τη βιολογική γήρανση από τις εξωτερικές αιτίες θανάτου. Το αποτέλεσμα ήταν μια πολύ πιο ισχυρή ένδειξη για τον ρόλο της γενετικής στη διάρκεια ζωής.

Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον
Τα νέα δεδομένα αλλάζουν σημαντικά τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη γήρανση. «Για πολλά χρόνια, θεωρούσαμε ότι η διάρκεια της ζωής διαμορφώνεται σχεδόν αποκλειστικά από μη γενετικούς παράγοντες, κάτι που οδήγησε σε σημαντικό σκεπτικισμό σχετικά με τον ρόλο της γενετικής στη γήρανση και με το κατά πόσο είναι εφικτό να εντοπιστούν γενετικοί προσδιοριστές της μακροζωίας», λέει ο Ben Shenhar, επικεφαλής της μελέτης . «Αντίθετα, αν η κληρονομικότητα είναι υψηλή, όπως δείξαμε, αυτό δημιουργεί κίνητρο για την αναζήτηση γονιδιακών παραλλαγών που επεκτείνουν τη διάρκεια ζωής, ώστε να κατανοήσουμε τη βιολογία της γήρανσης και, ενδεχομένως, να την αντιμετωπίσουμε θεραπευτικά».

Η διάρκεια της ζωής δεν είναι απλώς αποτέλεσμα του τρόπου ζωής ή της τύχης. Τα γονίδιά μας φαίνεται να παίζουν πολύ πιο καθοριστικό ρόλο απ’ όσο πιστεύαμε μέχρι σήμερα. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι καθημερινές μας επιλογές παύουν να έχουν σημασία, αλλά ότι η επιστήμη βρίσκεται πλέον πιο κοντά στο να κατανοήσει βαθύτερα τι σημαίνει «γήρανση» και πώς μπορεί, ίσως στο μέλλον, να επηρεαστεί.

Με άλλα λόγια, τα γονίδια «θέτουν το πλαίσιο», αλλά ο τρόπος ζωής μπορεί να ενισχύσει ή να περιορίσει τις δυνατότητες που αυτά προσφέρουν, αναδεικνύοντας ότι η μακροζωία είναι αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης φύσης και επιλογών.

Πηγή: ygeiamou.gr