Θέατρο ACT: "...Τα τραύματα έρχονται από μακριά, κουβαλούν σκοτάδι και συχνά παραμένουν ανοιχτά...''

Στο Θέατρο ACT επιστρέφει στις 6, 7 και 8 Μαρτίου η παράσταση «Paradise ή μια ιστοριούλα χωρίς καμία τραγικότητα», ξεδιπλώνοντας στη σκηνή ένα ποιητικό ταξίδι στη μνήμη, την παράδοση και τις γυναικείες αφηγήσεις που περνούν από γενιά σε γενιά — σαν ένα δαγκωμένο μήλο που κουβαλά μέσα του έρωτα, αίμα και ελευθερία.

Με αφετηρία τα βιβλία του Παντελή Μπουκάλα «Το αίμα της Αγάπης» και «Μηλιά μου αμίλητη» και σε δημιουργικό διάλογο με το έργο «Flag» της εικαστικού Γεωργίας Λαλέ, η παράσταση συνδέει την παράδοση με το σήμερα, φωτίζοντας ιστορίες γυναικών που επιμένουν να ακούγονται. Μια σκηνική σύνθεση που μιλά χαμηλόφωνα αλλά ουσιαστικά, θυμίζοντάς μας πως κάποιες ιστορίες επιστρέφουν γιατί είναι — με έναν τρόπο — και δικές μας.

Η ομάδα Deluders επιστρέφει στην πόλη όπου γεννήθηκε καλλιτεχνικά, εκεί όπου οι τρεις ηθοποιοί και συντελεστές, Δήμητρα Ταρούση, Χαρίλαος Φραγκούλης και Μαίρη Χρυσανθακοπούλου, γνωρίστηκαν και σπούδασαν μαζί στη Δραματική Σχολή της Πάτρας. Μετά την επιτυχημένη της πορεία στην Αθήνα και την περσινή θερμή υποδοχή, οι τρεις δημιουργοί μιλούν στο thebest.gr για την επιστροφή, τη διαδρομή τους και τις ιστορίες που συνεχίζουν να τους ενώνουν.

1. Το έργο σας μοιάζει να ξεκινά από το προσωπικό και να καταλήγει στο συλλογικό. Πώς γεννήθηκε αυτή η ανάγκη να μιλήσετε για το αίμα και την έμφυλη βία μέσα από δικές σας μνήμες;

Δεν ξεκινήσαμε με την πρόθεση να κάνουμε μια παράσταση για την έμφυλη βία. Ξεκινήσαμε με μια πολύ απλή ερώτηση: «Ποια είναι η πρώτη φορά που θυμάσαι να βλέπεις αίμα;» και ξαφνικά άνοιξαν κουτιά που δεν ξέραμε ότι υπάρχουν. Προσωπικές ιστορίες, οικογενειακές αφηγήσεις, μνήμες από την παιδική ηλικία. Καταλάβαμε ότι αυτά που νομίζαμε μεμονωμένα, είναι τελικά κοινά. Ότι μεγαλώσαμε μέσα σε ένα αφήγημα που κανονικοποιεί τον πόνο, ειδικά όταν αυτός βαφτίζεται «αγάπη». Έτσι το προσωπικό έγινε πολιτικό σχεδόν αναπόφευκτα. (Χ.Φ)

Δεν ήταν ανάγκη· ήταν κάτι που μας συνέβη. Καθώς δουλεύαμε με κείμενα, τραγούδια και αφηγήσεις, συνειδητοποιήσαμε ότι παντού υπήρχε αίμα· σαν ορμητικός ποταμός που διατρέχει ιστορίες, μνήμες και πληγές, σύμβολο της βίας που συνεχίζει να ρέει. Από τις παιδικές αναμνήσεις μέχρι τις σύγχρονες ειδήσεις, καταλάβαμε ότι το θέμα δεν είναι μόνο οι γυναικοκτονίες ως γεγονός, αλλά πώς η κουλτούρα μάς έχει εκπαιδεύσει να τις αποδεχόμαστε. Κι έτσι, το αίμα έγινε το νήμα που μας συνέδεε με το παρελθόν και μας έδειχνε τι χρειαζόταν να αφηγηθούμε. (Μ.Χ)

 2. Με ποιον τρόπο ενσωματώσατε στη δική σας αφήγηση το έργο και την επιρροή των ανθρώπων που σας ενέπνευσαν;

Η αφετηρία της παράστασης υπήρξαν τα βιβλία του Παντελή Μπουκάλα «Το αίμα της Αγάπης» και «Μηλιά μου αμίλητη», μέσα από τα οποία αντιληφθήκαμε πόσο βαθιά το παρόν συνομιλεί με το παρελθόν. Γυναίκες που μετέτρεψαν τον πόνο τους σε τραγούδι, για να διαφυλάξουν τη μνήμη όσων χάθηκαν — για να μη σβήσουν από τη συλλογική συνείδηση. Η μνήμη είναι ο κοινός μας τόπος· εκεί όπου οι τέχνες συναντιούνται.

Σε αυτή τη διαδρομή συναντηθήκαμε και με το έργο «Flag» της Γεωργίας Λαλέ. Σε μια κοινωνία που ακόμη δυσκολεύεται να κατονομάσει τη γυναικοκτονία, ενώ οι απουσίες συνεχίζουν να πληθαίνουν. Μια σημαία ραμμένη από σεντόνια γυναικών — για άλλες παιδικά, για άλλες προικιά. Υφάσματα που θα μπορούσαν να έχουν αγκαλιάσει αγάπη και όνειρα, αλλά αντί γι’ αυτά κράτησαν φόβο, πόνο και τραύματα.

Αυτά τα τραύματα αντικρίζει με σπάνια ευαισθησία και ο Τσιμάρας Τζανάτος (1960–2022). Διαβάζοντας την ποίησή του, νιώθεις πως βρίσκεις λέξεις που αγγίζουν κάτι βαθιά προσωπικό, εκεί όπου το βίωμα γίνεται κοινό και η μοναξιά υποχωρεί.

Όλες αυτές οι φωνές και οι ιστορίες ενώθηκαν οργανικά στην παράσταση, δεμένες με ένα νήμα συνειρμικό και βαθιά προσωπικό. Εκεί όπου ο καθένας και η καθεμία μπορεί να αναγνωρίσει πως τα τραύματα δεν είναι μόνο ατομικά — έρχονται από μακριά, κουβαλούν σκοτάδι και συχνά παραμένουν ανοιχτά. (Δ.Τ)

3. Μιλάτε για την αγάπη, αλλά ταυτόχρονα για αίμα. Πώς φτάσαμε στο σημείο να συγχέουμε την αγάπη με τον πόνο;

Μεγαλώσαμε ακούγοντας φράσεις όπως «όποιος αγαπάει παιδεύει», και ποτέ δεν τις αμφισβητήσαμε πραγματικά. Η ζήλια βαφτίστηκε πάθος, η καταπίεση φροντίδα, η ιδιοκτησία ενδιαφέρον. Στην παράσταση αναρωτιόμαστε πώς μάθαμε να αγαπάμε έτσι, πώς οι λέξεις και οι εικόνες που δεχθήκαμε από παιδιά διαμόρφωσαν τον τρόπο που νιώθουμε και συνδεόμαστε. Γιατί η αγάπη από μόνη της δεν σκοτώνει· ο τρόπος που μας έμαθαν να την αντιλαμβανόμαστε μπορεί να σκοτώσει. Είναι μια επίγνωση που πονάει, που σε αναγκάζει να κοιτάξεις μέσα σου και να δεις πόσο βαθιά οι παλιές ιστορίες επηρεάζουν τις σχέσεις μας και τις επιλογές μας. (Δ.Τ)

Η κοινωνία συχνά περιγράφει τη δολοφονία στο όνομα της αγάπης σαν κάτι σχεδόν αναπόφευκτο, σαν να τη θεωρεί φυσική συνέπεια της επιθυμίας ή του πάθους. Αυτό δεν είναι τυχαίο· είναι βαθιά ριζωμένο στη λαογραφία, στην κουλτούρα και στις κοινωνικές νόρμες που διδάσκουν πως η βία μπορεί να εξαγνιστεί με συναίσθημα. Στην παράσταση προσπαθούμε να απογυμνώσουμε αυτή τη ρομαντικοποίηση της βίας, να κοιτάξουμε κατάματα τα γεγονότα και να ονομάσουμε τα πράγματα όπως είναι: δολοφονίες. Και μαζί αναρωτιόμαστε: τι σημαίνει αγάπη, όταν η ίδια η κοινωνία τη συνδέει με πόνο και έλεγχο; Πώς μπορούμε να σπάσουμε αυτό το κύκλο που περνά από γενιά σε γενιά; (Χ.Φ)