Νέα διάταξη- κρίσιμη για τους Πατρινούς επιχειρηματίες: Πώς η πτώχευση «παγώνει» τις ποινικές διώξεις και σβήνει το αξιόποινο

Η επιχειρηματικότητα στην Πάτρα και συνολικά στην Αχαΐα έχει δοκιμαστεί έντονα την τελευταία δεκαετία.

Κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης έκλεισαν εκατοντάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην πόλη, ενώ ακόμη και σήμερα παρατηρείται υψηλή κινητικότητα με συνεχείς εγγραφές αλλά και διαγραφές επιχειρήσεων στα μητρώα του Επιμελητηρίου Αχαΐας.

Η Πάτρα αποτελεί έναν από τους βασικούς επιχειρηματικούς πυρήνες της Δυτικής Ελλάδας, με δεκάδες χιλιάδες ενεργές επιχειρήσεις σε εμπόριο, εστίαση, υπηρεσίες, τεχνικά επαγγέλματα και μεταποίηση.

Σε εθνικό επίπεδο, τα ληξιπρόθεσμα προς την εφορία ξεπερνούν τα €112 δισ., με περίπου 3,9 εκατομμύρια οφειλέτες. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η ΑΑΔΕ και ο e-ΕΦΚΑ δημοσιοποιούν τις λίστες των μεγαλοοφειλετών (με βασική οφειλή άνω των €150.000).

Όπως επισημαίνει η δικηγόρος Μαρία Μοσχοπούλου, του MMLEGAL: «Η εισαγωγή του άρθρου 198Α στον Πτωχευτικό Κώδικα αποτελεί μία από τις πλέον ουσιώδεις παρεμβάσεις του νομοθέτη στο πεδίο της αφερεγγυότητας, καθώς θεσπίζει ρητά τη σύνδεση της πτώχευσης με την αναστολή και, υπό προϋποθέσεις, την οριστική εξάλειψη του αξιοποίνου. Η ρύθμιση αποκαθιστά μία κρίσιμη δογματική ισορροπία, διαχωρίζοντας την επιχειρηματική αποτυχία από την ποινική απαξία και παρέχοντας θεσμικό πλαίσιο πραγματικής επανεκκίνησης για οφειλέτες χωρίς δόλια συμπεριφορά».

Στις τελευταίες δημοσιευμένες καταστάσεις περιλαμβάνονται 18.762 νομικές οντότητες, με συνολικές οφειλές περίπου €55,18 δισ. ευρώ προς Δημόσιο και ΕΦΚΑ.

●  Εκτιμάται ότι περίπου 28.000 φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις περιλαμβάνονται στη νέα λίστα.

●  Αν και αριθμητικά αποτελούν μόλις το 1% των συνολικών οφειλετών, συγκεντρώνουν το 90% των συνολικών ληξιπρόθεσμων οφειλών, οι οποίες υπερβαίνουν τα 160 δισ. ευρώ.
Τι αλλάζει νομικά: το άρθρο 198Α Πτωχευτικού Κώδικα

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο πρόσφατος Ν. 5259/2025 εισήγαγε μία από τις πιο σημαντικές αλλαγές των τελευταίων ετών: το άρθρο 198Α στον Πτωχευτικό Κώδικα (Ν. 4738/2020).

Η νέα διάταξη προβλέπει:

1. Αυτοδίκαιη αναστολή ποινικής δίωξης
Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας (ΗΜΦ), αναστέλλεται αυτοδικαίως η ποινική δίωξη για αδικήματα που συνδέονται με:

●  μη καταβολή βεβαιωμένων χρεών προς το Δημόσιο,
●  μη απόδοση ή μη καταβολή ασφαλιστικών εισφορών.

Με απλά λόγια: η ποινική διαδικασία «παγώνει» χωρίς να απαιτείται ειδική απόφαση ποινικού δικαστηρίου.

2. Οριστική εξάλειψη του αξιοποίνου
Το πιο κρίσιμο στοιχείο είναι ότι, εφόσον ο οφειλέτης λάβει απαλλαγή από τα χρέη του στο πλαίσιο της πτώχευσης και αυτή δεν ανακληθεί, τότε το αξιόποινο εξαλείφεται οριστικά για τα παραπάνω αδικήματα – ακόμη και αν είχε ήδη ξεκινήσει η εκτέλεση ποινής.

Στην πράξη, στην Πάτρα συναντάμε καθημερινά επιχειρηματίες και διαχειριστές που δεν ενήργησαν δολίως, αλλά εγκλωβίστηκαν σε αντικειμενική οικονομική αδυναμία λόγω κρίσης, πανδημίας, αυξημένου κόστους και απώλειας ρευστότητας.

Η νέα διάταξη σηματοδοτεί μια θεμελιώδη αλλαγή φιλοσοφίας: διαχωρίζει πλέον ρητά την επιχειρηματική αποτυχία από την ποινική απαξία και επιτρέπει, υπό αυστηρούς νομικούς όρους, μια πραγματική «δεύτερη ευκαιρία».

Σε κάθε περίπτωση, όπως επισημαίνει η δικηγόρος Μαρία Μοσχοπούλου: «Το δίκαιο της αφερεγγυότητας αποτελεί ένα από τα πλέον σύνθετα πεδία της δικηγορικής ύλης, καθώς συνδυάζει διατάξεις αστικού, εμπορικού, φορολογικού και ποινικού χαρακτήρα. Κάθε περίπτωση οφειλέτη παρουσιάζει διαφορετικά πραγματικά και νομικά δεδομένα και δεν επιδέχεται γενικών λύσεων. Η ορθή αξιολόγηση των προϋποθέσεων υπαγωγής σε πτωχευτική διαδικασία, των συνεπειών της απαλλαγής και των ποινικών επιπτώσεων προϋποθέτει εξειδικευμένη νομική γνώση και στρατηγική προσέγγιση, ιδίως όταν διακυβεύεται η προσωπική νομική θέση του διαχειριστή ή του επιχειρηματία που κουβαλά χρέη δεκαετιών πια».