Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας: Η σύγχρονη εκδοχή της Οδύσσειας

Η υπόθεση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ) στην Ελλάδα αποτελεί μια διαρκή περιπέτεια. Από την ίδρυση του Εθνικού Συστήματος Υγείας το 1983, θεσμοθετούνται συνεχώς τα κέντρα υγείας αστικού τύπου, ο οικογενειακός γιατρός, η πολιτική πρόληψης και προσφάτως η ηλεκτρονική βάση δεδομένων, χωρίς όμως να εφαρμόζονται.

Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας αφορά την αντιμετώπιση τριών ειδών περιστατικών: Τη διάγνωση-θεραπεία αρρώστων, την αντιμετώπιση επειγόντων περιστατικών και την άσκηση προληπτικής ιατρικής .

Η ΠΦΥ στην Ελλάδα παρέχεται από τα Κέντρα Υγείας, τα Περιφερειακά Ιατρεία, τα πολυϊατρεία του ΠΕΔΥ, τα ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα και τους ιδιώτες γιατρούς. Στην ΠΦΥ υγείας συγκαταλέγονται η πρωτοβάθμια ψυχιατρική περίθαλψη και η οδοντιατρική κάλυψη.Στην πλειοψηφία των Ευρωπαϊκών χωρών, με πρότυπα την Ολλανδία, τη Γερμανία, τη Σουηδία και τη Μεγάλη Βρετανία, έχουν αναπτυχθεί μοντέλα πρωτοβάθμιας κάλυψης τα οποία βασίζονται στην ύπαρξη οικογενειακού γιατρού, ενταγμένου σε μικρές μονάδες, ώστε να μειώνεται η εισροή στα νοσοκομεία, να καλύπτεται μεγαλύτερο κομμάτι του πληθυσμού και να αναπτύσσεται πολιτική πρόληψης.

Η περίοδος της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα οδήγησε σε περαιτέρω πτώση του επιπέδου της πρωτοβάθμιας κάλυψης, καθώς οι πολίτες αδυνατούν πλέον να καλυφθούν στον ιδιωτικό τομέα, ο οποίος αποτελούσε έναν από τους βασικούς παρόχους στα χρόνια της δανεικής ευμάρειας, ενώ οι μεταρρυθμίσεις που πραγματοποιήθηκαν δεν κατάφεραν να περιορίσουν το κόστος ούτε να διευρύνουν το πεδίο κάλυψης και πρόσβασης. Ακόμα και προτάσεις που κινούνται στην σωστή κατεύθυνση όπως ο θεσμός του ιατρού γειτονιάς, αντιμετωπίζουν αποσπασματικά το ζήτημα της ΠΦΥ. Η πραγματικότητα αυτή έρχεται να εντείνει τις ήδη οξυμένες ανισότητες ως προς την πρόσβαση στην πρωτοβάθμια περίθαλψη. Κατά καιρούς έχουν προταθεί διάφορες λύσεις, οι οποίες είναι στην μεγάλη τους πλειοψηφία ανεφάρμοστες καθώς απαιτούν χρήματα που δεν υπάρχουν.

Αυτό που έχουμε ανάγκη και μπορεί να γίνει χωρίς επιπλέον δαπάνες, είναι να διαμορφωθεί ως θεσμός «η οικογενειακή ιατρική», με τη συμμετοχή γιατρών των βασικών ειδικοτήτων και άλλων επαγγελματιών υγείας, οι οποίοι θα παρέχουν σε προσδιορισμένους πληθυσμούς, πρόληψη, θεραπεία, φροντίδα, σε μόνιμη και συνεχή βάση, διευκολύνοντας και καθοδηγώντας ταυτόχρονα την πρόσβαση σε εξειδικευμένες ή νοσοκομειακές υπηρεσίες, προκειμένου να διευρυνθούν και να ενισχυθούν θεσμοί όπως η βοήθεια στο σπίτι.

Ο θεσμός αυτός θα πρέπει να αναπτυχθεί εθελοντικά και σταδιακά μέσα στις υπάρχουσες δημόσιες υποδομές των Κέντρων Υγείας και των Πολυιατρείων του ΙΚΑ και των Δήμων, καθώς και από συμβεβλημένους ιδιώτες γιατρούς, οι οποίοι θα μπορούν να συγκροτούνται είτε σε ομάδες πραγματικής ή εικονικής συστέγασης και συνεργασίας, είτε σε ιδιωτικά πολυιατρεία, ανεξάρτητα ή σε συνεργασία με τα συμβεβλημένα ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα.

Σε κάθε Τοπικό Σύστημα ΠΦΥ θα μπορεί να λειτουργεί Τοπικό Συμβούλιο Υγείας, ως όργανο σχεδιασμού, συντονισμού και ελέγχου. Όλες οι παρεχόμενες πρωτοβάθμιες υπηρεσίες του συστήματος θα αμείβονται από την κοινωνική ασφάλιση με σύναψη συμβάσεων και με ίδιες τιμολογήσεις και με τα ίδια κριτήρια λειτουργίας για το δημόσιο και ιδιωτικό τομέα.

Με αυτό τον τρόπο είναι ασφαλές να υποθέσουμε πως θα ενισχυθεί ο αναδιανεμητικός ρόλος της κοινωνικής ασφάλισης, αλλά κυρίως μειώνοντας με τον τρόπο αυτό τις σημερινές μεγάλες κοινωνικές ανισότητες στην υγεία.