Πάτρα: Η αιθαλομίχλη ήρθε φέτος νωρίτερα... - Ακατάλληλα υλικά σε τζάκια και σόμπες απειλούν την δημόσια υγεία, λένε οι επιστήμονες

Πολύ νωρίτερα από τον περσινό χειμώνα εμφανίστηκε φέτος η αιθαλομίχλη στην Αθήνα και σε άλλες μεγάλες πόλεις της χώρας μεταξύ των οποίων και η Πάτρα, ως αποτέλεσμα της καύσης ξύλου και ακατάλληλων υλικών για λόγους θέρμανσης.

Είμαστε τυχεροί μέχρι τώρα, καθώς οι χαμηλές θερμοκρασίες της προηγούμενης εβδομάδας συνοδεύθηκαν από ισχυρούς βοριάδες, οι οποίοι δεν επέτρεψαν ιδιαίτερα μεγάλες συγκεντρώσεις των πολύ επικίνδυνων για τη δημόσια υγεία αιωρούμενων μικροσωματιδίων στην κατώτερη ατμόσφαιρα. Είναι όμως φανερό ότι δεν μπορεί να βασιστεί μια πολιτική στην καλή μας τύχη.

Οι επιστήμονες έχουν από πέρυσι προειδοποιήσει για τη μεγάλη απειλή της μαζικής καύσης ξυλείας, αλλά και επικίνδυνων υλικών (π.χ. βαμμένα ξύλα) σε πυκνοκατοικημένες πόλεις όπως η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη και η Πάτρα.

Η αιθαλομίχλη ήρθε πιο νωρίς φέτος για μια σειρά λόγους: κατ’ αρχάς, λόγω των χαμηλών θερμοκρασιών, που εμφανίσθηκαν νωρίτερα φέτος. Δεύτερον, γιατί πέρυσι υπήρχαν σε οικίες ή πολυκατοικίες αποθέματα «φθηνού» πετρελαίου, με αποτέλεσμα να καθυστερήσει η μαζική στροφή στο ξύλο. Τρίτον, γιατί η οικονομική κατάσταση ακόμα περισσοτέρων νοικοκυριών έχει χειροτερεύσει στο πέρασμα του έτους, καθιστώντας την καύση μοναδική επιλογή. Μια καύση, που όλο και περισσότερο δεν αφορά ποιοτική ξυλεία, αλλά κυριολεκτικά ό,τι καίγεται. Το «άρωμα» που συνοδεύει το τσούξιμο στα μάτια από την καπνιά μαρτυρά τα εξαιρετικά επικίνδυνα υλικά που πέφτουν στην πυρά: βερνικωμένα, βαμμένα ή επεξεργασμένα ξύλα, κομμάτια επίπλων, πλαστικά, ξύλα εμποτισμένα σε χημικά κ.λπ., γράφει στην Καθημερινή ο Γιάννης Ελαφρός.

«Τα μέτρα που έχει εξαγγείλει μέχρι τώρα το υπουργείο Περιβάλλοντος δεν πρόκειται να αντιμετωπίσουν την κατάσταση», λέει στην καθημερινή ο δρ Δημήτρης Χατζηδάκης, χημικός μηχανικός με εξειδίκευση στα θέματα ατμοσφαιρικής ρύπανσης. «Ούτε ο έλεγχος της καύσης στα τζάκια είναι δυνατόν να προχωρήσει ούτε η περιορισμένη διεύρυνση των κριτηρίων για το επίδομα πετρελαίου θέρμανσης, αλλά και το ύψος του, μπορεί να οδηγήσει σε μια μαζική επιστροφή στη χρήση της θέρμανσης με πετρέλαιο ή φυσικό αέριο. Δεν αποτρέπεται έτσι η πολύ περισσότερο ρυπογόνος καύση ξυλείας, που απειλεί τη δημόσια υγεία ειδικά σε πυκνοκατοικημένες περιοχές», συμπληρώνει.

Οσο για το μέτρο χορήγησης δωρεάν ηλεκτρικού ρεύματος σε φτωχές οικογένειες για το διπλάσιο των ημερών που οι συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων ξεπερνούν τα 150 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα, σημειώνει ότι «δεν μπορεί να διασφαλισθεί η χρήση ηλεκτρικών θερμαντικών μέσων τις επίμαχες ημέρες, αντί της καύσης ξύλου, άρα το μέτρο δεν μπορεί να συμβάλει στη σημαντική μείωση των υψηλών τιμών των αιωρουμένων σωματιδίων».

Το ζήτημα της οικιακής θέρμανσης αντιμετωπίζεται κυρίως ως πρόβλημα εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού, αγνοώντας ότι είναι πρωτίστως κοινωνικό δικαίωμα και τεράστιο ζήτημα δημόσιας υγείας. Εχουν μεγάλο ενδιαφέρον οι θέσεις της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, όπως έχουν παρουσιαστεί από την κ. Αννα Καρακατσάνη, επίκουρη καθηγήτρια Πνευμονολογίας: «Πολυάριθμες επιδημιολογικές και τοξικολογικές μελέτες έχουν τεκμηριώσει σημαντικές βραχυχρόνιες και μακροχρόνιες επιδράσεις των αιωρούμενων ατμοσφαιρικών σωματιδίων (ΡΜ) στην υγεία, που εκδηλώνονται κυρίως με αύξηση της νοσηρότητας και θνησιμότητας από αναπνευστικές και καρδιαγγειακές παθήσεις. Ειδικότερα, η έκθεση σε αυξημένα επίπεδα ΡΜ έχει συσχετιστεί με μειωμένη ανάπτυξη και λειτουργική ικανότητα των πνευμόνων, με παροξύνσεις άσθματος και χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ), με αυξημένη συχνότητα αλλεργικών παθήσεων και με αύξηση του κινδύνου για εμφάνιση καρκίνου του πνεύμονα.

Επίσης, όσον αφορά το καρδιαγγειακό σύστημα, έχει συσχετιστεί με εμφάνιση αθηροσκλήρυνσης, αυξημένη συχνότητα εμφράγματος του μυοκαρδίου και αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων». Συμπληρώνει μάλιστα ότι «σύμφωνα με τα αποτελέσματα του ευρωπαϊκού προγράμματος ΑΡΗΕΙS, αν μειωθεί η ετήσια μέση τιμή ΡΜ10 στα 20 μγ./κμ. στην Αθήνα, θα αποφευχθούν πάνω από 5.000 πρόωροι θάνατοι ετησίως»! Στη βάση αυτή κατατίθενται προτάσεις για την προστασία της δημόσιας υγείας, όπως μείωση της τιμής του πετρελαίου, καταπολέμηση του λαθρεμπορίου καυσίμων με άλλα μέτρα (π.χ. GPS στα βυτιοφόρα), απαγόρευση της χρήσης βιομάζας/καύσης ξύλων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, μέχρι να πραγματοποιηθεί εμπεριστατωμένη μελέτη για τις επιπτώσεις στην ατμόσφαιρα. Ακούει κανείς;