Αιώνιοι οι μισοί από τους Έλληνες φοιτητές

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της Εθνική Στατιστικής Υπηρεσίας Ελλάδος (Ε.Σ.Υ.Ε.), οι εγγεγραμμένοι φοιτητές των Πανεπιστημίων και των Τ.Ε.Ι. της χώρας μας είναι 596.964. Οι 367.034 από αυτούς φοιτούν στα Α.Ε.Ι. και οι υπόλοιποι 229.930 στα Τ.Ε.Ι. Από αυτούς όμως, 303.026 είναι εγγεγραμμένοι πέραν των κανονικών εξαμήνων φοίτησης. Δηλαδή, το 51% περίπου των φοιτητών χαρακτηρίζονται ως «μη ενεργοί», καθώς είτε έχουν καθυστερήσει να πάρουν το πτυχίο τους είτε έχουν εγκαταλείψει οριστικά τις σπουδές τους.

Στους συντριπτικούς αριθμούς των φοιτητών που καθυστερούν τις σπουδές τους, έρχεται να προστεθεί ακόμα μία σημαντική παράμετρος, αυτή που αφορά στους φοιτητές που εγκαταλείπουν τις σπουδές τους οριστικά.

Την περίοδο 2002/03 - 2005/06 κατά μέσο όρο ο συνολικός αριθμός των εισακτέων στα Πανεπιστήμια ήταν περίπου 40.000 ετησίως. Τέσσερα χρόνια αργότερα, την περίοδο 2006 - 2008, ο αριθμός των πτυχιούχων ήταν κατά μέσο όρο 33.000 ετησίως. Αυτό σημαίνει ότι περίπου 7.000 φοιτητές εγκαταλείπουν κάθε χρόνο τις σπουδές τους οριστικά. Ουσιαστικά περίπου το 17% όσων πετυχαίνουν την εισαγωγή τους κάθε χρόνο στα Α.Ε.Ι. δεν αποφοιτούν ποτέ.

Καθόλου καλύτερα, βέβαια, δεν είναι τα πράγματα στα Τεχνολογικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (Τ.Ε.Ι.). Εδώ οι αναλογίες είναι εκρηκτικές. Ενώ ο αριθμός των εισακτέων την περίοδο 2002/03 - 2005/06 ήταν κατά μέσο όρο 40.000 ετησίως, τέσσερα χρόνια αργότερα, την περίοδο 2006 - 2009, ο αριθμός των πτυχιούχων ήταν κατά μέσο όρο 18.000 ετησίως.

Η ανισότητα των ευκαιριών

Η ισότητα ή η ανισότητα των ευκαιριών στην εκπαίδευση σε καμιά περίπτωση δεν περιορίζεται μόνο στην πρόσβαση στο πανεπιστήμιο και η παράταση, καθυστέρηση ή εγκατάλειψη των σπουδών αφορά, όπως είδαμε παραπάνω, ένα μεγάλο μέρος του φοιτητικού πληθυσμού, με αυξητικές μάλιστα τάσεις. Η καθυστέρηση ή εγκατάλειψη των σπουδών Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης δεν είναι ίσα κατανεμημένη στα τμήματα Α.Ε.Ι.- Τ.Ε.Ι..

Τα μεγαλύτερα ποσοστά των λεγόμενων «μη ενεργών» φοιτητών παρουσιάζονται σε σχολές με λαϊκότερη κοινωνική σύνθεση και αμφίβολες επαγγελματικές προοπτικές (π.χ. στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, στα περισσότερα Τ.Ε.Ι., σε πολλές θεωρητικές σχολές κ.λπ.), σύμφωνα με τον πανεπιστημιακό Γιώργο Σταμέλο, ο οποίος μελέτησε «τη ροή του Ελληνικού Εκπαιδευτικού Συστήματος».

Πραγματικά αν εξετάσουμε την κοινωνική σύνθεση του φοιτητικού πληθυσμού θα διαπιστώσουμε ότι σε εκείνες τις σχολές στις οποίες παρουσιάζονται μεγάλα ποσοστά καθυστέρησης ή εγκατάλειψης των σπουδών υπάρχει μια υπεραντιπροσώπευση των χαμηλών κοινωνικών στρωμάτων, ενώ αντίθετα στις υπόλοιπες σχολές (π.χ. Ε.Μ.Π., Ιατρική κ.λπ.) υπάρχει μια υπεραντιπροσώπευση των ευνοημένων κοινωνικών στρωμάτων.

Εργάζονται οι 40 στους 100

Έρευνα που έγινε το 2008 για λογαριασμό του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου «ανέβαζε» το ποσοστό των φοιτητών που εργάζονταν μόνιμα ή περιστασιακά στο 42,4%. Σύμφωνα πάλι με στοιχεία μεγάλης εταιρείας ευρέσεως εργασίας, το 40% των ανθρώπων που προσπαθούν να βρουν δουλειά είναι φοιτητές. Σε έρευνα που έγινε σε 300 φοιτητές του Παντείου Πανεπιστημίου (Μάρτιος-Μάιος 2009) το 13% δήλωσε ότι εργάζεται σχεδόν μόνιμα από την εισαγωγή του στο Πανεπιστήμιο, ενώ περίπου 37% δήλωσε ότι εργάζεται περιστασιακά «για να καλύψει τα έξοδά του ώστε να μην επιβαρύνει την οικογένεια που δεν μπορεί να αντεπεξέλθει».

Η αντιμετώπιση του αυξημένου κόστους σπουδών –που ξεπερνάει για τον φοιτητή που σπουδάζει εκτός περιοχής κατοικίας τις 8.000-9.000 ευρώ ετησίως– σε συνδυασμό με την ανεύρεση εργασίας παράλληλα με την όχι πάντα επιτυχή προσπάθεια παρακολούθησης των μαθημάτων, αλλά και ο σχετικός ρόλος του πτυχίου των παραπάνω σχολών στη μελλοντική επαγγελματική πορεία των αποφοίτων σε συνδυασμό με την εσωτερίκευση των αμφίβολων επαγγελματικών προοπτικών, είναι πολύ πιθανό να εκκολάπτουν την καθυστέρηση ή την εγκατάλειψη των σπουδών για εκείνο το μέρος του φοιτητικού πληθυσμού για το οποίο αφενός οι παρατεταμένες σπουδές κοστίζουν ακριβά, αφετέρου η είσοδος στην παραγωγή και η πρόωρη επαγγελματοποίηση μετατρέπονται σε αναπόφευκτη στρατηγική επιβίωσης ανατρέποντας έτσι την προοπτική ολοκλήρωσης των σπουδών.