«Ξεμπλοκάρει» η πώληση ακινήτων από κληρονομιά ή γονική παροχή χωρίς προπληρωμή φόρου

«Λίφτινγκ» στη διαδικασία μεταβίβασης ακινήτων που προέρχονται από κληρονομιά, δωρεά ή γονική παροχή, φέρνει ρύθμιση νέου νόμου καθώς ο φόρος θα μπορεί να παρακρατείται από το τίμημα από τον συμβολαιογράφο αντί να μπλοκάρει εκ των προτέρων η συναλλαγή.

Το «παράθυρο» ανοίγει για τις κληρονομιές και τις γονικές παροχές ο Ν. 5293/2026, ο οποίος πήρε ΦΕΚ και θέτει σε ισχύ μια αλλαγή με άμεσο οικονομικό ενδιαφέρον για όσους θέλουν να πουλήσουν ακίνητο το οποίο απέκτησαν από αιτία θανάτου, δωρεά ή γονική παροχή. Η ρύθμιση αφορά τη δυνατότητα να προχωρά η πώληση χωρίς να έχει προηγηθεί η προσάρτηση του σχετικού πιστοποιητικού του Κώδικα Φορολογίας Περιουσίας, υπό την προϋπόθεση ότι η σχετική δήλωση θα υποβάλλεται μαζί με τη δήλωση φόρου μεταβίβασης και ο συμβολαιογράφος θα παρακρατεί από το τίμημα και θα αποδίδει στην Εφορία το ποσό που προβλέπεται.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι για ακίνητα από κληρονομιές και γονικές παροχές αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο «ξεκλειδώνει» μια αγοραπωλησία καθώς μέχρι σήμερα, σε αρκετές περιπτώσεις το βασικό εμπόδιο ήταν ότι ο ιδιοκτήτης έπρεπε πρώτα να τακτοποιήσει τη φορολογική εκκρεμότητα για να μπορέσει να φτάσει στο συμβόλαιο. Με τη νέα διάταξη, το βάρος μεταφέρεται μέσα στην ίδια τη συναλλαγή, αφού ο συμβολαιογράφος θα αναγράφει υποχρεωτικά στο συμβόλαιο τη δήλωση φόρου κληρονομίας, δωρεάς ή γονικής παροχής και τα στοιχεία της, ενώ θα γίνεται και η παρακράτηση του ποσού από το τίμημα.

Το οικονομικό αποτύπωμα της αλλαγής είναι σημαντικό, καθώς η ρύθμιση δίνει διέξοδο σε υποθέσεις όπου ένα ακίνητο μπορούσε να μείνει για καιρό εκτός αγοράς επειδή ο πωλητής δεν είχε διαθέσιμη ρευστότητα για να καλύψει πρώτα τον φόρο. Ειδικά σε μια αγορά όπου οι οικογενειακές μεταβιβάσεις εξακολουθούν να τροφοδοτούν σημαντικό μέρος των συναλλαγών, η δυνατότητα να πληρώνεται ο φόρος από το ίδιο το τίμημα της πώλησης αλλάζει τη σειρά των κινήσεων και περιορίζει ένα πρακτικό εμπόδιο που συναντούσαν φορολογούμενοι και συμβολαιογράφοι.

Η ίδια νομοθετική παρέμβαση εντάσσεται στο κεφάλαιο του νόμου για τη μεταβίβαση ακινήτων, όπου δηλώνει ρητά ως στόχο την απλοποίηση και την ταχύτερη ολοκλήρωση της διαδικασίας σύστασης και μεταβίβασης εμπράγματων δικαιωμάτων επί ακινήτων.

Για την αγορά ακινήτων, το νέο σχήμα σημαίνει ότι οι κληρονομιές, οι δωρεές και οι γονικές παροχές παύουν να είναι αποτελούν φορολογικά βαρίδια πριν από την πώληση και μετατρέπονται σε στοιχείο που θα εκκαθαρίζεται μέσα στην ίδια τη μεταβίβαση, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για πιο γρήγορες συναλλαγές που με την σειρά τους θα επιτρέψουν την ταχύτερη αξιοποίηση των ακινήτων, σε μια εποχή που η στεγαστική κρίση θεριεύει λόγω της έλλειψης προσφοράς.

Το κρίσιμο πλέον για όσους ετοιμάζουν συμβόλαιο είναι να δουν πώς θα οργανωθεί στην πράξη η εφαρμογή της νέας ρύθμισης από συμβολαιογράφους και φορολογική διοίκηση, με βάση το πλαίσιο παρακράτησης που παραπέμπει ο νόμος.