Γιατί το 2025 ήταν τόσο απροσδόκητα θερμό – Τι αναμένεται το 2026

Τα τελευταία τρία χρόνια καταγράφονται ως τα θερμότερα της σύγχρονης ιστορίας.

Και το 2025, παρότι υπήρχαν λόγοι να είναι πιο δροσερό από το 2024, βρέθηκε ξανά στην κορυφή: σχεδόν ισοβάθμησε με το 2023 στη δεύτερη θέση, συνοδευόμενο από ακραία φαινόμενα (πλημμύρες, ξηρασίες, πυρκαγιές κ.λπ.).

Το ερώτημα, λοιπόν, είναι απλό. Αφού οι «φυσικοί» παράγοντες έδειχναν προς μια μικρή ανάσα, γιατί η θερμοκρασία δεν υποχώρησε ουσιαστικά;

Ο Δρ. Michael Wysession, Καθηγητής Γεωλογικών, Περιβαλλοντικών και Πλανητικών Επιστημών, επιχειρεί να απαντήσει στο The Conversation.

Οι λόγοι που θα έπρεπε να «ρίξουν» τη θερμοκρασία
Το 2025 ξεκίνησε με συνθήκες που, θεωρητικά, λειτουργούν σαν φυσικό φρένο. Η La Niña έκανε την εμφάνισή της. Μετά από δύο χρόνια El Niño (2023-2024), ο Ειρηνικός πέρασε σε ουδέτερες συνθήκες και στη συνέχεια σε La Niña από το φθινόπωρο. Σε γενικές γραμμές, η La Niña τείνει να ρίχνει λίγο τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία, αναδιατάσσοντας τα μοτίβα της ατμόσφαιρας και των ωκεανών.

Ο Ήλιος πέρασε το «μέγιστο» του κύκλου του. Προς το τέλος του 2024 καταγράφηκε η κορύφωση της ηλιακής δραστηριότητας στον περίπου 11ετή κύκλο. Το 2025, η ηλιακή «ώθηση» παρέμενε αυξημένη, αλλά ήταν χαμηλότερη από την προηγούμενη χρονιά.

Λιγότερες πυρκαγιές σε σχέση με το 2024. Παρότι υπήρξαν καταστροφικές εστίες, συνολικά καταγράφηκε μικρότερη επιβάρυνση από πυρκαγιές σε σχέση με το 2024, κάτι που μεταφράζεται και σε μικρότερη πρόσθετη έκλυση διοξειδίου του άνθρακα (CO₂), ενός αερίου που προκαλεί την υπερθέρμανση του πλανήτη.

Κι όμως, το 2025 παρέμεινε στην «κόκκινη ζώνη» των ρεκόρ, δείχνοντας ότι το υπόβαθρο της ανθρωπογενούς θέρμανσης είναι πλέον τόσο ισχυρό, ώστε οι φυσικές διακυμάνσεις να αρκούν μόνο για μικρές μετατοπίσεις, όχι για πραγματική επιστροφή στην «κανονικότητα».

Τι έκανε την περσινή χρονιά τόσο θερμή

1. Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου συνεχίζουν να ανεβάζουν τον πήχη

Διοξείδιο του άνθρακα, μεθάνιο και υποξείδιο του αζώτου παραμένουν σε ανοδική πορεία. Το κρίσιμο είναι ότι δεν «σβήνουν» γρήγορα: μένουν στην ατμόσφαιρα από χρόνια έως αιώνες, άρα η θέρμανση που «κλειδώνουμε» σήμερα θα μας ακολουθεί.

Η ενεργειακή ζήτηση (ειδικά του ηλεκτρισμού) αυξάνεται, με σημαντικό κομμάτι να αποδίδεται σε αναδυόμενες οικονομίες (περίπου 80%). Σε ορισμένες χώρες, νέα φορτία, όπως κέντρα δεδομένων και ψηφιακές υποδομές, προσθέτουν πίεση στο ενεργειακό μείγμα.

2. Η «ενεργειακή ανισορροπία» του πλανήτη βαθαίνει

Η Γη απορροφά περισσότερη ενέργεια απ’ όση εκπέμπει πίσω στο διάστημα. Όταν αυτή η ανισορροπία αυξάνεται, οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν ταχύτερα και τα ακραία φαινόμενα βρίσκουν περισσότερα «καύσιμα».

Σε αυτή την εικόνα μπαίνει και η απώλεια θαλάσσιου πάγου: λιγότερος πάγος σημαίνει χαμηλότερη ανάκλαση της ηλιακής ακτινοβολίας και περισσότερη απορρόφηση από τα σκούρα νερά. Αυτό τροφοδοτεί έναν φαύλο κύκλο: θερμότερα νερά – περισσότερο λιώσιμο πάγων – ακόμη περισσότερη απορρόφηση θερμότητας.

3. Η καθαρότερη ατμόσφαιρα… αποκαλύπτει περισσότερη θέρμανση

Ένας παράγοντας που είναι καθοριστικός αλλά δεν ακούγεται συχνά, είναι τα θειικά αερολύματα. Για χρόνια λειτουργούσαν σαν «σκίαση», αντανακλώντας μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας και κρύβοντας ένα κομμάτι της θέρμανσης που προκαλούν τα αέρια του θερμοκηπίου.

Καθώς (για λόγους υγείας) οι εκπομπές θείου μειώνονται (π.χ. από αυστηρότερους κανόνες στη ναυτιλία και περιορισμούς σε βαριά καύσιμα), μειώνεται και το ψυκτικό τους αποτέλεσμα. Οπότε, λιγότερη ατμοσφαιρική ρύπανση μεταφράζεται μεν ως καλύτερη υγεία, αλλά ταυτόχρονα και ως λιγότερη «τεχνητή σκιά» πάνω από έναν ήδη υπερθερμαινόμενο πλανήτη.

Τι να περιμένουμε φέτος
Η πρώτη ένδειξη είναι ότι το 2026 ξεκινά από υψηλή «βάση». Όταν το υπόβαθρο είναι θερμό, ακόμη και μια χρονιά χωρίς ισχυρό El Niño μπορεί να παραμείνει πολύ ψηλά. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η Γη γνώρισε τον πέμπτο θερμότερο Ιανουάριο που έχει καταγραφεί ποτέ, ενώ μεγάλο μέρος της δυτικής ακτής των ΗΠΑ έναν από τους θερμότερους χειμώνες.

Οι προβολές εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το τι θα κάνει ο Ειρηνικός. Αν επιστρέψουν συνθήκες El Niño (60%), η πιθανότητα μιας ακόμη πολύ θερμής χρονιάς αυξάνεται. Η ηλιακή δραστηριότητα, αντίθετα, κινείται πτωτικά, αλλά αυτό συνήθως δεν αρκεί για να αντισταθμίσει τη δυναμική των εκπομπών.

Το πιο δύσκολο κομμάτι, όπως καταλήγει ο Δρ. Wysession αφορά στο δομικό. Οι ανανεώσιμες πηγές αυξάνονται, αλλά η συνολική ζήτηση ακολουθεί. Αν αυτή η «ψαλίδα» κλείνει με περισσότερα ορυκτά καύσιμα, οι εκπομπές μένουν ψηλά και μαζί τους ο κίνδυνος για πιο έντονα ακραία φαινόμενα. Κι έτσι, η φράση που ακούγεται όλο και συχνότερα στους επιστημονικούς κύκλους αποκτά (περισσότερο) βάρος.

Αν οι εκπομπές δεν μειωθούν αισθητά, το 2025 μπορεί να μοιάζει – από απόσταση λίγων δεκαετιών – σαν ένα από τα πιο «δροσερά» χρόνια της υπόλοιπης ζωής μας.

Πηγή: ygeiamou.gr