Σέρρες: Τι δείχνουν οι τρεις αναφορές για την οικογένεια του 16χρονου

Τρεις αναφορές σε διάστημα τριών ετών, από το 2021 έως το 2024, είχαν μεταβιβαστεί στην Εισαγγελία Πρωτοδικών των Σερρών σχετικά με την οικογένεια του 16χρονου που σκότωσε τον 17χρονο.

Σύμφωνα με τον Νάσο Παπαδόπουλο, αντιδήμαρχο Κοινωνικής Μέριμνας και προϊστάμενο της Ομάδας Προστασίας Ανηλίκων των Σερρών, το «Χαμόγελο του Παιδιού» μεταβίβασε αναφορά που κατήγγελλε άθλιες συνθήκες διαβίωσης των παιδιών. Οι άλλες αναφορές προήλθαν από τα σχολεία των δύο παιδιών: η μία για τον μεγαλύτερο αδελφό αναφερόταν σε αντιδραστικές συμπεριφορές που παρουσίασε στο σχολείο, με bullying εναντίον άλλων συμμαθητών του, και η δεύτερη για τον 16χρονο εξαιτίας πολλών απουσιών.

Ο κ. Παπαδόπουλος υπογράμμισε ότι η Ομάδα Προστασίας Ανηλίκων έδρασε ως όφειλε. Κοινωνικοί λειτουργοί επισκέφθηκαν το σπίτι της οικογένειας και συνέταξαν τις αντίστοιχες εκθέσεις που μεταβιβάστηκαν στην Εισαγγελία. Σύμφωνα με τον ίδιο, παρότι η υπηρεσία αποτελείται από 12 κοινωνικούς λειτουργούς που είναι επιφορτισμένοι και με όλα τα υπόλοιπα καθήκοντα της κοινωνικής υπηρεσίες του Δήμου Σερρών, σε κάθε εισαγγελική παραγγελία ενεργούσαν γρήγορα. 

Μετά την τελευταία έκθεση της κοινωνικής υπηρεσίας το 2024, έπειτα από την καταγγελία του σχολείου, η Εισαγγελία Πρωτοδικών είχε διατάξει εντολή παρακολούθησης της οικογένειας ανά τρεις μήνες.
Οπως περιέγραψε, οι κοινωνικοί λειτουργοί βοήθησαν την οικογένεια ώστε να ενταχθεί σε προγράμματα υποστήριξης, όπως το ΤΕΒΑ για τη διανομή τροφίμων και υλικών αγαθών, ενώ έπειτα από εισαγγελική διάταξη τους παρείχαν υπηρεσίες συμβουλευτικής. Συγκεκριμένα, είπε πως ο 16χρονος παρακολουθούνταν και από ψυχολόγο του δήμου. Μετά την τελευταία έκθεση της κοινωνικής υπηρεσίας το 2024, έπειτα από την καταγγελία του σχολείου, η Εισαγγελία Πρωτοδικών είχε διατάξει εντολή παρακολούθησης της οικογένειας ανά τρεις μήνες. «Η τελευταία επίσκεψη του κοινωνικού λειτουργού της υπηρεσίας έγινε στις 5 Δεκεμβρίου», σημείωσε χαρακτηριστικά ο κ. Παπαδόπουλος, δηλώνοντας ρητά ότι δεν έλαβε ποτέ διαταγή από την Εισαγγελία για αφαίρεση επιμέλειας των παιδιών από τους γονείς, παρά μόνο μέτρα στήριξης της οικογένειας. 

Τι κατέγραψαν οι εκθέσεις
Σύμφωνα με την kathimerini.gr, σε αντίθεση με την αναφορά του «Χαμόγελου του παιδιού» οι εκθέσεις των κοινωνικών λειτουργών κατέγραφαν δύσκολες, αλλά όχι εξουθενωτικές οικονομικές συνθήκες, ενώ σημείωναν πως κοντά στην πυρηνική οικογένεια βρίσκονταν υποστηρικτικά και οι παππούδες. Oι κοινωνικοί λειτουργοί που επισκέπτονταν την οικογένεια δεν διέθεταν πάντα τη συνολική πληροφόρηση για τους ανηλίκους –φέρονται για παράδειγμα να μη γνώριζαν το περιστατικό της σύλληψης του 16χρονου για την κατοχή κάνναβης– ώστε να εξάγουν ασφαλέστερα συμπεράσματα. 

Ο Νάσος Παπαδόπουλος βλέποντας πώς λειτουργεί η διαδικασία από κοντά εντόπισε ως πρόβλημα τον συντονισμό των φορέων, οι οποίοι είναι κατακερματισμένοι. «Ιδανικά, θα έπρεπε να υπάρχει μια ενιαία υπηρεσία που θα υπάγεται στο υπουργείο Δικαιοσύνης και να μην υπάρχει αυτός ο κατακερματισμός». 

Προβλεπόμενα μέτρα προστασίας 
Σύμφωνα με την προβλεπόμενη διαδικασία, οι αναφορές –ανώνυμες ή επώνυμες– που αποστέλλονται με θέμα ανηλίκους μεταβιβάζονται στην Εισαγγελία Πρωτοδικών της περιοχής και, όταν υφίσταται, στην Εισαγγελία Ανηλίκων (σ.σ.: Δεν διαθέτουν όλες οι περιοχές στην Ελλάδα Εισαγγελία Ανηλίκων). Η Εισαγγελία έπειτα παραγγέλνει άμεσα κοινωνική έρευνα στην κοινωνική υπηρεσία του εκάστοτε δήμου, η οποία συντάσσει μια έκθεση έπειτα από επίσκεψή της και τη διαβιβάζει στην Εισαγγελία. Ανάλογα με τα αποτελέσματα της έκθεσης και το υλικό που έχουν συγκεντρώσει, οι εισαγγελείς διατάσσουν συγκεκριμένα μέτρα με στόχο την προστασία των ανηλίκων.

Σύμφωνα με την Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου επί τιμή και πρώτη Εισαγγελέα Ανηλίκων, Ξένη Δημητρίου, τα μέτρα αυτά διαφέρουν ανάλογα με τη σοβαρότητα και τη φύση της κατάστασης. Οπως περιγράφει, συνήθως το πρώτο μέτρο που επιλέγεται είναι η υποστήριξη της οικογένειας με διάφορους τρόπους. Αν αυτό δεν ευοδωθεί, μπορεί να διαταχθεί αφαίρεση της επιμέλειας από τους γονείς και οι ανήλικοι να μεταφερθούν σε κάποιο συγγενικό πρόσωπο, εφόσον υπάρχει η επιλογή αξιόπιστου ατόμου, ενώ ύστατο μέτρο αποτελεί η μεταφορά σε δομή παιδικής προστασίας. 

Κενά του συστήματος
Τα κενά που έχει εντοπίσει η ίδια στη διαδικασία αυτή είναι πρώτον η γνώση που διαθέτουν οι ίδιοι οι εισαγγελείς, καθώς δεν είναι όλοι στην Ελλάδα εκπαιδευμένοι συγκεκριμένα σε υποθέσεις προστασίας ανηλίκων. «Αν δεν έχουν την εκπαίδευση αυτή, δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν επιτυχώς τέτοια περιστατικά. Από το 2012 έχει εισαχθεί μάθημα στη Σχολή Δικαστικών Λειτουργών για εισαγγελείς με αρμοδιότητα εισαγγελέα ανηλίκων. Στο φετινό πρόγραμμα που κοίταξα δεν υπήρχε», ανέφερε. Η ίδια εντόπισε ακόμα και το ζήτημα της έλλειψης προσωπικού στις κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων καθώς και στην Υπηρεσία Επιμελητών Ανηλίκων. «Υπάρχουν δήμοι που έχουν δύο κοινωνικούς λειτουργούς για 100.000 κατοίκους και λαμβάνουν σωρεία εισαγγελικών παραγγελιών για κοινωνική έρευνα», υπογράμμισε. 

Οι υπηρεσίες αυτές θα έπρεπε να ενοποιηθούν και να ενισχυθούν. Ακόμα και αν ο καθένας κάνει καλά τη δουλειά του, αυτό δεν αρκεί. Η εμπειρία του εξωτερικού μάς δείχνει πως, όταν υπάρχουν πρωτόκολλα διατομεακής συνεργασίας, γίνεται πιο αποτελεσματική δουλειά. Τώρα, μας διαφεύγουν περιστατικά.
Ο διευθυντής του Ινστιτούτου για το Παιδί και ψυχίατρος Γιώργος Νικολαΐδης επισημαίνει πως ένα ακόμα πρόβλημα είναι ότι δεν έχουν θεσπιστεί πρωτόκολλα για το πώς αντιμετωπίζεται ένα παιδί που κινδυνεύει να γίνει παραβάτης. «Υπάρχουν τα πρωτόκολλα, αλλά δεν έχουν θεσπιστεί ακόμα», επισήμανε, προσθέτοντας πως παράλληλα εκλείπει η συστηματική εκπαίδευση και εποπτεία των ανθρώπων που εργάζονται στις κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων, και που συχνά επιβαρύνονται με δυσανάλογο φόρτο εργασιών που ποικίλλει από προγράμματα όπως το Βοήθεια στο Σπίτι μέχρι την υποστήριξη τέτοιων περιπτώσεων.

Την ίδια στιγμή, υπογράμμισε, υπάρχει μια πολυδιάσπαση υπηρεσιών, από τους ψυχολόγους και τους κοινωνικούς λειτουργούς στα σχολεία μέχρι τις κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων και τους επιμελητές ανηλίκων, η οποία δεν επιτρέπει μια συνολική παρέμβαση. «Οι υπηρεσίες αυτές θα έπρεπε να ενοποιηθούν και να ενισχυθούν. Ακόμα και αν ο καθένας κάνει καλά τη δουλειά του, αυτό δεν αρκεί. Η εμπειρία του εξωτερικού μάς δείχνει πως, όταν υπάρχουν πρωτόκολλα διατομεακής συνεργασίας, γίνεται πιο αποτελεσματική δουλειά. Τώρα, μας διαφεύγουν περιστατικά».