Το μέλλον του κατασκευαστικού κλάδου βρίσκεται στα ενεργειακά αυτόνομα κτίρια

Με την επέλαση της κλιματικής αλλαγής να κάνει ολοένα και πιο αισθητή της παρουσία της τα τελευταία χρόνια, έννοιες όπως η βιωσιμότητα, η βιώσιμη ανάπτυξη, η αειφορία και τα αυτόνομα κτίρια εμφανίζονται όλο και πιο συχνά στο δημόσιο διάλογο και γίνονται τμήμα του λεξιλογίου μας.

Ακόμα και για τους πλέον δύσπιστους, οι πρόσφατες καταστροφές στη χώρα μας λόγω των ασυνήθιστων καιρικών φαινομένων καταδεικνύουν την ανάγκη αναζήτησης εναλλακτικών τρόπων ανάπτυξης και διαβίωσης που θα εξασφαλίσουν τη βιωσιμότητα του περιβάλλοντος και θα περιστρέφονται γύρω από την ενεργειακή αυτονομία των κτιρίων.

Στο πλαίσιο αυτό, ο κατασκευαστικός κλάδος βρίσκεται μπροστά σε μεγάλες προκλήσεις αφού καλείται να αξιοποιήσει τα σύγχρονα τεχνολογικά επιτεύγματα για την κατασκευή κτιρίων με έμφαση στη μειωμένη κατανάλωση και την ενεργειακή αυτονομία.

Τι σημαίνει «αυτόνομα κτίρια»

Ας ξεκινήσουμε ρίχνοντας λίγο φως σε μια συνηθισμένη παρανόηση. Το ότι κάτι είναι η τελευταία λέξη της τεχνολογίας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ταυτίζεται με την ενεργειακή επάρκεια ή τη βιωσιμότητα.

Για του λόγου το αληθές, η ανακύκλωση, παρά τα πραγματικά μεγάλα οφέλη που προσφέρει στη μείωση του πλαστικού δεν λύνει από μόνη το πρόβλημα του τεράστιου όγκου πλαστικών που παράγουμε καθημερινά ενώ παράλληλα απαιτεί και τεράστια ποσά ενέργειας για να ολοκληρωθεί.

Ένα ακόμα παράδειγμα είναι η τηλεργασία ή η διασκέδαση μέσω του υπολογιστή. Μπορεί οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα να είναι μειωμένες αφού κάποιος δεν χρειάζεται το αυτοκίνητό του για να μετακινηθεί από το ένα σημείο στο άλλο, αλλά τόσο οι μεγάλες επιχειρήσεις όσο και τα καλύτερα online καζίνο με μεγάλη επισκεψιμότητα καταναλώνουν υψηλές ποσότητες ενέργειας για να λειτουργήσουν – μια πρακτική που δεν είναι ακριβώς φιλική προς το περιβάλλον.

Ένα πραγματικά αυτόνομο κτίριο είναι ένα κτίριο που μπορεί (τουλάχιστον σε ένα βαθμό) να καλύψει τις δικές του ενεργειακές ανάγκες χωρίς να στηρίζεται στο εξωτερικό δίκτυο. Αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιεί το ηλιακό φως για την παραγωγή ρεύματος, συλλέγει νερό που καλύπτει τις ανάγκες του και μπορεί να διαχειριστεί τον όγκο των απορριμμάτων που παράγει χωρίς να επιβαρύνει το περιβάλλον με εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα ή να εξαντλεί τους φυσικούς πόρους αφού όλα τα παραπάνω γίνονται με μειωμένη κατανάλωση ενέργειας.

Η αλλαγή νοοτροπίας ασπίδα απέναντι στις φυσικές καταστροφές

Πολύ πριν υλοποιηθεί μέσα από πολιτικές και χρηματοδοτούμενα προγράμματα, η έννοια της ενεργειακής αυτονομίας απαιτεί αλλαγή νοοτροπίας. Τα σύγχρονα τεχνολογικά επιτεύγματα που μπορούν να κάνουν αυτά τα σχέδια πραγματικότητα εδράζονται σε περιβαλλοντικά κινήματα και πρωτοβουλίες για την προστασία των φυσικών πόρων του πλανήτη που ξεκίνησαν ήδη από τη δεκαετία του 1970.

Στις σύγχρονες κοινωνίες, η εξάρτηση των καθημερινών μας αναγκών από τα εξωτερικά δίκτυα ηλεκτρισμού, ύδρευσης, διαχείρισης των απορριμμάτων κ.ά. παραμένει τεράστια με τρόπο που μας καθιστά ιδιαιτέρως ευάλωτους.

Το είδαμε και λίγες ημέρες πριν, με δεκάδες χιλιάδες κατοίκους στον Βόλο και τη Θεσσαλία να μένουν για μέρες χωρίς νερό και ρεύμα λόγω των καταστροφικών πλημμυρών που προκάλεσαν τεράστιες ζημιές στο δίκτυο. Αυτό δεν υποβαθμίζει την ανάγκη κατασκευής αντιπλημμυρικών έργων ευρείας κλίμακας, αλλά αν τα ήδη υπάρχοντα κτίρια είχαν επιτύχει ένα βασικό επίπεδο κάλυψης των ενεργειακών τους αναγκών, αυτό θα έκανε τη ζωή των κατοίκων ευκολότερη.

Με πρακτικούς όρους αυτό σημαίνει ότι ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσεων, έντονων καιρικών φαινομένων και φυσικών καταστροφών, που σύμφωνα με τις προβλέψεις των ειδικών θα αποτελούν συχνά φαινόμενα στο μέλλον λόγω της κλιματικής αλλαγής, οι κάτοικοι των κτιρίων που μπορούν να καλύψουν τις ενεργειακές τους ανάγκες θα απολαμβάνουν πολύ καλύτερες συνθήκες και μεγαλύτερο αίσθημα ασφάλειας έναντι εκείνων που ζουν σε συμβατικά κτίρια.

Ο μύθος του αυξημένου κόστους

Ένα συχνό επιχείρημα όσων διαφωνούν με τη βιώσιμη ανάπτυξη είναι το μεγαλύτερο κόστος που έχει σε σχέση με τις συμβατικές μεθόδους. Είναι κάτι που το συναντάμε στην αγορά τροφίμων και ρούχων και σίγουρα δεν αφήνει έξω ούτε την κατασκευή ενεργειακά αυτόνομων κτιρίων.

Παρότι κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι η βιώσιμη ανάπτυξη και παραγωγή είναι κατά πολύ ακριβότερη, πρέπει να γίνει σαφές ότι αυτή η οπτική είναι κοντόφθαλμη.

Ναι, ο μελλοντικός ιδιοκτήτης ενός διαμερίσματος σε ένα αυτόνομο κτίριο θα χρειαστεί να ξοδέψει περισσότερα χρήματα για την αγορά του αφού η ίδια η κατασκευή του κτιρίου προβλέπει τη δημιουργία υποδομών για φωτοβολταϊκά, ύδρευση και διαχείριση των απορριμμάτων. Όλα αυτά είναι κοστοβόρες επενδύσεις αφού στηρίζονται σε σύγχρονες τεχνολογικές μεθόδους.

Σε βάθος χρόνου, ωστόσο, ο ιδιοκτήτης αυτός όχι μόνο θα αποσβέσει τα χρήματα που ξόδεψε αλλά θα βγει και κερδισμένος. Όπως υποστηρίζει και ο Julian Lipscombe, διευθυντής του ηγετικής εταιρείας στον κλάδο των αειφόρων κατασκευών Bennetts Associates, «η βιώσιμη αρχιτεκτονική είναι απλώς καλύτερη αρχιτεκτονική». Τα λειτουργικά έξοδα ενός κτιρίου με ενεργειακή αυτονομία είναι πολύ χαμηλότερα από τα αντίστοιχα των συμβατικών κτιρίων αφού η εξάρτησή τους από τα εξωτερικά δίκτυα είναι πολύ μικρότερη.

Έτσι, οι λογαριασμοί για υπηρεσίες κοινής ωφελείας, όπως για παράδειγμα η ΔΕΗ, είναι όχι μόνο μικρότεροι αλλά και πολύ πιο σταθεροί αφού είναι λιγότερο επιρρεπείς στις διακυμάνσεις των τιμών της αγοράς.

Σε ένα περιβάλλον οικονομικής αστάθειας και κλιματικής αβεβαιότητας, το γεγονός αυτό από μόνο του δεν είναι καθόλου αμελητέο αφού, πολύ απλά, δεν υπάρχουν λεφτά για ξόδεμα.

Δυο λόγια για το τέλος

Το μόνο μέλλον στο οποίο ο άνθρωπος θα μπορεί να ζήσει με ευημερία στη γη χωρίς να νιώθει την οργή της φύσης λόγω των άπληστων πρακτικών του είναι το μέλλον που έχει τη βιωσιμότητα στον πυρήνα των αξιών του, με τον σεβασμό στο περιβάλλον αλλά και την ποιότητα ζωής που αυτή συνεπάγεται.

Τα σύγχρονα τεχνολογικά επιτεύγματα και οι τεράστιοι ορίζοντες που ανοίγονται με την είσοδο της τεχνητής νοημοσύνης σε όλα τα μήκη και πλάτη της καθημερινότητας μπορούν να εξασφαλίσουν έναν πλανήτη που θα είναι φιλικός με τις επόμενες γενιές και ένα επίπεδο διαβίωσης που έχουμε δει μόνο στα όνειρά μας.