Η ηθοποιός, σκηνοθέτις και σύζυγος του Γιώργου Λάνθιμου σε ένα καταγγελτικό κείμενο για την Ελληνική Δικαιοσύνη
Η Αριάν Λαμπέντ, ηθοποιός και σκηνοθέτις, καταγγέλει μέσω κειμένου της που δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή, την ελληνική δικαιοσύνη και το πώς αυτή αντιμετωπίζει τα θύματα σεξουαλικής κακοποίησης και βιασμών.
Γράφοντας για τη δική της εμπειρία, εξομολογείται πως ούσα έφηβη βιάστηκε δύο φορές, ενώ έχει έρθει αντιμέτωπη πολλές φορές με σεξιστικές συμπεριφορές. Την ίδια στιγμή αναφέρεται στην αφορμή που την έκανε να αποφασίσει να μιλήσει ανοιχτά και να αντιμετωπίσει του δαίμονές της, ενώ καταγγέλει το πώς οι λειτουργοί της Δικαιοσύνης στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν τις καταγγέλουσες σεξουαλικών επιθέσεων στη δικαστική αίθουσα.
Αφού περιγράφει τη δικαστική αίθουσα που βρέθηκε, ως μάρτυρας στη δίκη 43χρονου ηθοποιού, ο οποίος κατηγορείται για δυο απόπειρες βιασμού σε βάρος συναδέλφου της Αριάν Λαμπέντ, καθώς και για βιασμό άλλης, μιλά και για το πότε αποφάσισε να πολεμήσει τους δαίμονές της.
«Το όνομά μου είναι Αριάν Λαμπέντ. Είμαι Γαλλίδα και ζω στην Αθήνα. Μεγάλωσα σε μια αριστερή οικογένεια και οι γονείς μου ήταν και οι δύο καθηγητές στη δημόσια δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Μεγάλωσα, λοιπόν, με μια ορισμένη εκτίμηση προς τους δημόσιους θεσμούς. Είμαι ηθοποιός και σκηνοθέτις και έχω λάβει διάφορα πολύ σημαντικά βραβεία, έχω συνεργαστεί με αρκετούς/ές “μεγάλους/ες” σκηνοθέτες/τριες και οι ταινίες μου έχουν παρουσιαστεί σε πολλά διαφορετικά φεστιβάλ, μεταξύ άλλων και στο Φεστιβάλ των Καννών. Παρ’ όλα αυτά, εδώ είμαι κυρίως η “γυναίκα του Λάνθιμου“.
Από το 2022 πήρα την απόφαση να αντιμετωπίσω διαφορετικά τη βία μέσα στην οποία μεγάλωσα – τη βία μέσα στην οποία μεγαλώσαμε όλες και όλοι. Όπως πολλές γυναίκες, έχω υποστεί σεξουαλική παρενόχληση, ανεπιθύμητα αγγίγματα και δύο βιασμούς στην εφηβεία μου. Μπήκα στον αυτόματο πιλότο και προχώρησα μπροστά υποτιμώντας τη σημασία αυτών των γεγονότων, αφού έμοιαζαν δεδομένα λόγω του φύλου μου.
Δεν ήθελα να με ορίσουν. Απέφυγα να σταθώ σε αυτά. Το μοναδικό εργαλείο που είχα στη διάθεσή μου ήταν το αλκοόλ. Ήταν θέμα χρόνου να καταλάβω ότι αυτό που έμοιαζε να με σώζει, ήταν τελικά εκείνο που με κατέστρεφε. Στις 21 Δεκεμβρίου 2021 αποφάσισα να σταματήσω να πίνω. Έπρεπε να αντιμετωπίσω τα πράγματα κατά πρόσωπο.
Το 2022 συνίδρυσα στη Γαλλία μια οργάνωση για να αγωνιστούμε επιτέλους ενάντια στη σεξιστική και σεξουαλική βία, για να εγγυηθούμε σε όλα τα θύματα ότι το κίνημα #MeToo δεν είναι ένα περαστικό κύμα, αλλά επανάσταση. Με αυτήν την πεποίθηση δέχθηκα να καταθέσω σε δίκη υπέρ ενός θύματος βιασμού.
Γνωρίζω προσωπικά αυτή τη γυναίκα πολλά χρόνια. Η αφήγησή της ήταν σπαρακτική και αμείλικτα αληθινή. Υπέφερε από συμπτώματα μετατραυματικού στρες και από γυναικολογικά προβλήματα, που επιβεβαίωναν τη φρικτή βία που είχε υποστεί. Παρ’ όλα αυτά, στη συγκεκριμένη δίκη δεν θα παρίστατο στη θέση του θύματος, αλλά σε εκείνη της μάρτυρος. Το Συμβούλιο δεν πείστηκε για τους βιασμούς, επειδή την περίοδο των γεγονότων διατηρούσε σχέση με τον βιαστή, παρότι νομικά ο βιασμός εντός σχέσης υπάρχει ήδη από το 2006. Αλλά το γεγονός ότι συνέβη δεν αλλάζει.
Μέσω της οργάνωσής μας είχαμε πραγματοποιήσει καμπάνια διαδικτυακής χρηματοδότησης (crowdfunding) για τη στήριξη των θυμάτων. Κατατέθηκαν τέσσερις μηνύσεις, όμως μόνο δύο έγιναν δεκτές, εκ των οποίων η μία αφορούσε θύμα που γνώρισε τον βιαστή στην ηλικία των 14 ετών.
Μια δίκη κοστίζει. Πέρα από τα έξοδα ιατρικής και ψυχολογικής φροντίδας που τα θύματα βιασμού αναγκάζονται να καλύπτουν για να μπορέσουν να επιβιώσουν καθημερινά, πρέπει να καλύψουν και τα δικαστικά έξοδα. Αραγε πόσο ίσες είμαστε όλες απέναντι στη Δικαιοσύνη;».
Το κλίμα στη δικαστική αίθουσα και οι άνθρωποι της Δικαιοσύνης
Στη συνέχεια περιγράφει το πώς ένιωσε μέσα στη δικαστική αίθουσα ως μάρτυρας, όπου βρέθηκε συνοδευόμενη από τον σύζυγό της, Γιώργο Λάνθιμο, αλλά και το πόσο εξεπλάγην όταν δικαστές και συνήγοροι εστίασαν περισσότερο στο ότι ίδρυσε μία οργάνωση για τις γυναίκες. Αν και η ίδια ήταν αισιόδοξη και πίστευε στη Δικαιοσύνη, αντιλήφθηκε πως ο πρόεδρος τη χλεύαζε, ενώ επέτρεπε και στον συνήγορο υπεράσπισης να συνεχίζει στο ίδιο μοτίβο, εξαπολύοντας ειρωνείες και φωνάζοντάς της.
«Προχωρώ στον διάδρομο ανάμεσα στα καθίσματα για να φτάσω στο βήμα των μαρτύρων. Προς έκπληξίν μου, πρέπει να περάσω γύρω από τον κατηγορούμενο, ο οποίος κάθεται σε καρέκλα ακριβώς πίσω από αυτό.
Ανεβαίνω, ακουμπώ τα χέρια μου στο βήμα και αντιλαμβάνομαι ότι το πρόσωπο του κατηγορουμένου βρίσκεται στο ύψος των γλουτών μου. Μπορεί να φαίνεται ασήμαντο, όμως στο ίδιο σημείο θα στέκονταν ως μάρτυρες οι γυναίκες που τον κατήγγειλαν για βιασμό. Αυτή η σκηνοθεσία με παγώνει.
Σηκώνω το κεφάλι για να απευθυνθώ στον δικαστή, στα μέλη του δικαστηρίου, στους/στις ενόρκους, στην εισαγγελέα και στη γραμματέα και διακρίνω τη μορφή του Χριστού. Όλα μοιάζουν εξωπραγματικά. Όμως ξέρω γιατί βρίσκομαι εδώ και πιστεύω ότι θα ακουστώ.
Καταθέτω στη μητρική μου γλώσσα, μη νιώθοντας ικανή να το κάνω στα ελληνικά. Δηλώνω τα στοιχεία μου και, χωρίς να αγγίξω τη Βίβλο, δεσμεύομαι να πω την αλήθεια. Εξηγώ γιατί βρίσκομαι εδώ, γιατί πιστεύω τα θύματα.
Πολύ γρήγορα, όμως, καταλαβαίνω ότι ο πρόεδρος ενδιαφέρεται για κάτι άλλο: είναι εξοργισμένος με το crowdfunding της οργάνωσής μου. Από εκείνο το σημείο και έπειτα, καλούμαι να απαντώ αποκλειστικά για μια κατάσταση την οποία ο ίδιος βαφτίζει “δίκη των μέσων ενημέρωσης”.
Ο συνήγορος υπεράσπισης επιλέγει να γελοιοποιήσει το κίνημα #MeToo και, μέσω εμού, να καταγγείλει την υποτιθέμενη ασυνέπεια των φεμινιστικών κινημάτων απέναντι στη Δικαιοσύνη. Ιδιαίτερα φαίνεται να τον εξοργίζει το σύνθημα «Σε Πιστεύω». Υψώνει τον τόνο της φωνής του, σηκώνεται, με διακόπτει διαρκώς, μαζεύει με θεατρικό τρόπο τα πράγματά του. Τα πετάει βίαια στο γραφείο, εμφανώς εκνευρισμένος από τις απαντήσεις, τις οποίες δεν μου επιτρέπει να ολοκληρώσω. Ακόμη και η μετάφραση φαίνεται να τους ενοχλεί, όλους.
Ο πρόεδρος τον αφήνει να συνεχίσει. Εκείνος αναπτύσσει ανενόχλητος έναν αντιφεμινιστικό λόγο. Στρέφομαι στους δικηγόρους των θυμάτων αναζητώντας βοήθεια, όμως ο πρόεδρος επιλέγει να δώσει όλον τον χώρο στον συνήγορο υπεράσπισης.
Το τέλος της κατάθεσής μου με βρίσκει αντιμέτωπη με έναν σαρκασμό, αδιανόητο για μένα από πρόεδρο δικαστηρίου, ο οποίος γυρνώντας προς τους δικηγόρους των θυμάτων λέει: “Ήρθε η Λαμπέντ να μας τι, για την υπόθεση; Για την οργάνωσή της ήρθε να μας πει!”».
Ο σκοπός του κειμένου της
Λίγο πριν ολοκληρώσει την εξιστόριση της εμπειρίας της εξηγεί ότι δεν έγραψε αυτό το κείμενο για να προκαλέσει τον οίκτο ούτε για να μιλήσει για την ταπείνωση που ένιωσε, αλλά για να εφιστήσει την προσοχή και να προκαλέσει τον προβληματισμό αναφορικά με τη λειτουργία της Δικαιοσύνης.
«Δεν γράφω αυτό το κείμενο μόνο για να μιλήσω για την ταπείνωση που βίωσα από την ελληνική Δικαιοσύνη, αλλά για να καλέσω σε συλλογικό προβληματισμό σχετικά με τη λειτουργία της, ειδικά στις υποθέσεις βιασμών και σεξουαλικών επιθέσεων.
Όπως σε αμέτρητες άλλες υποθέσεις βιασμού, η μόνη απόδειξη του εγκλήματος είναι η κατάθεση των θυμάτων, η ίδια η συντριβή τους, τα συμπτώματα που κουβαλούν ως ζωντανά πειστήρια. Μεταξύ αυτών, πολύ συχνά, βρίσκεται η τραυματική αμνησία. Έτσι, τα θύματα, ιδίως όταν η κακοποίηση εκτείνεται σε βάθος χρόνου, αδυνατούν να παραθέσουν με ακρίβεια τη χρονική ακολουθία των γεγονότων. Τα ίδια τα συμπτώματά τους στρέφονται τελικά εναντίον τους.
Βάσει της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, την οποία έχει συνυπογράψει η Ελλάδα, το δικαστικό προσωπικό οφείλει από το 2018 να εκπαιδεύεται σχετικά με τη σωστή αντιμετώπιση των θυμάτων σεξουαλικής κακοποίησης και να εργάζεται για την αποτροπή της δευτερογενούς θυματοποίησης. Στην αίθουσα αυτή, η Σύμβαση δεν τηρήθηκε.
Έπρεπε να κληθεί ψυχολόγος για να εξηγήσει αναλυτικά τα μετατραυματικά συμπτώματα. Ο πρόεδρος φαινόταν να ακούει αυτές τις έννοιες για πρώτη φορά.
Η εισαγγελέας, κατά την πρότασή της, χρησιμοποίησε τον λόγο της για να γελοιοποιήσει τα θύματα, υιοθετώντας μια τσιριχτή, γλυκερή φωνή για να διαβάσει τα μηνύματα που είχαν στείλει στον κακοποιητή τους, διακωμωδώντας την ίδια τους την απόγνωση. Το μήνυμά της ήταν σαφές: «Δεν σας πιστεύω». Και αυτό αποκλειστικά επειδή η συμπεριφορά τους κρίθηκε ακατανόητη, παρότι το μοτίβο της κακοποίησης παρέμενε προκλητικά ορατό. Το γεγονός ότι διατηρούσαν επαφή με τον κακοποιητή τους αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα grooming, δηλαδή συναισθηματικής χειραγώγησης. Και πάλι, αυτά τα στοιχεία στράφηκαν εναντίον των θυμάτων.
Αν τόσοι άνδρες επιτρέπουν στον εαυτό τους να βιάζουν με πλήρη ατιμωρησία, είναι επειδή στην πράξη έχουν αυτό το δικαίωμα. Ολόκληρη η κουλτούρα μας τους το επιτρέπει.
Στη Γαλλία, μόλις 7% των θυμάτων βιασμού, απόπειρας βιασμού ή σεξουαλικής επίθεσης καταθέτουν μήνυση (σύμφωνα με Εθνικό Παρατηρητήριο για τη Βία κατά των Γυναικών). Και 94% αυτών αρχειοθετούνται χωρίς να φτάσουν σε δίκη (Αρχή Δημόσιας Διοίκησης). Όταν ένας άνδρας φτάσει τελικά στο εδώλιο, είναι ο λόγος του απέναντι στον λόγο των θυμάτων».
Η αγωγή SLAPP και η πίστη στα θύματα
Καταλήγοντας, σημειώνει πως θα βρίσκεται πάντα δίπλα στα θύματα. «Σε αυτήν τη δίκη γεννήθηκε ένα μεγάλο κύμα συμπαράστασης και αλληλεγγύης στα θύματα, μια κοινωνία πολιτών που κινητοποιείται εκεί όπου η χαρά σμίγει με την αντίσταση. Θα είμαστε εκεί, στις επόμενες δίκες, για να στηρίξουμε όλα τα θύματα σεξιστικής και σεξουαλικής βίας που έχουν το δικαίωμα να περιμένουν από το δικαστικό σύστημα μια μοναδική, σαφή και σωτήρια απόκριση: “Σας Πιστεύουμε”».
Ο κατηγορούμενος καταδικάστηκε – όχι κατά πλειοψηφία – δύο δικαστές και δύο ένορκοι ψήφισαν υπέρ της ενοχής του, ενώ ο πρόεδρος και δύο ένορκοι τάχθηκαν υπέρ της αθώωσής του. Αφού, κατέθεσε μήνυση κατά των τεσσάρων μαρτύρων που τον κατηγόρησαν για βιασμό – πρόκειται για αυτό που είναι γνωστό ως αγωγή SLAPP (Στρατηγική Αγωγή κατά της Συμμετοχής του Κοινού) και έχει ως στόχο της να εκφοβίσει άλλα θύματα, ώστε να μην τολμήσουν να υποβάλουν μήνυση- άσκησε έφεση και παραμένει ελεύθερος μέχρι την εκδίκασή της.
Κεντρική φωτογραφία: Δημόσιο προφίλ Instagram.com/@ariane_labed
Ακολουθήστε το thebest.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο thebest.gr