Ανδρέας Παναγιωτόπουλος: «"Στον αέρα" τα Κέντρα Πρόληψης μετά τον ΕΟΠΑΕ»

Κοινοβουλευτική ερώτηση του Ανδρέα Παναγιωτόπουλου για το μέλλον, τη χρηματοδότηση και τη στελέχωση των Κέντρων Πρόληψης Εξαρτήσεων στην Ελλάδα.

Η ανακοίνωση του Ανδρέα Παναγιωτόπουλο αναφέρει τα εξής:

Τα Κέντρα Πρόληψης Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας αποτελούν εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια έναν από τους πλέον επιτυχημένους και διεθνώς αναγνωρισμένους πυλώνες της δημόσιας πολιτικής πρόληψης στη χώρα μας. Πρόκειται για 75 δομές, με ισχυρή κοινωνική αναγνώριση και συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των τοπικών φορέων, που έχουν αναπτύξει διαχρονικά ένα αποκεντρωμένο, δημοκρατικό και επιστημονικά τεκμηριωμένο μοντέλο πρόληψης, το οποίο εξυπηρετεί εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες ετησίως και έχει αναγνωρισθεί από το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για τα Ναρκωτικά ως καλή πρακτική.

Ωστόσο, μετά την ψήφιση του ν. 5129/2024 και τη σύσταση του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ), έχει δημιουργηθεί ένα καθεστώς θεσμικής ασάφειας, ανασφάλειας και αποσταθεροποίησης για τα Κέντρα Πρόληψης όπως επίσης και για τα στεγνά θεραπευτικά προγράμματα του πρώην ΚΕΘΕΑ.

Ειδικότερα, το νέο θεσμικό πλαίσιο προβλέπει για τα Κέντρα Πρόληψης τη λήξη της υφιστάμενης Κεντρικής Προγραμματικής Σύμβασης το 2027 χωρίς καμία δέσμευση για ανανέωσή της. Επί της ουσίας, δεν διασφαλίζει τη συνέχιση της κρατικής χρηματοδότησης των Κέντρων Πρόληψης μετά το 2027.

Επιπλέον, περιορίζει το αυτοδιοίκητο και την οικονομική και επιστημονική αυτοτέλεια των Κέντρων, παρεμβαίνοντας ακόμη και στη διαχείριση των αποθεματικών τους και υπονομεύει τον ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των τοπικών κοινωνικών δικτύων που συγκροτούν τον πυρήνα της λειτουργίας τους.

Την ίδια στιγμή, τα Κέντρα Πρόληψης λειτουργούν ήδη με σοβαρά προβλήματα υποστελέχωσης: από τις προβλεπόμενες θέσεις, 130 παραμένουν κενές, ενώ συνολικά υπηρετούν περίπου 270 εργαζόμενοι, πάνω από το 50% των οποίων διαθέτει μεταπτυχιακές σπουδές. Η μετατροπή της πρόληψης σε ένα σύστημα επισφαλών συμβάσεων και αβέβαιης χρηματοδότησης απειλεί να ακυρώσει ένα θεσμό που οικοδομήθηκε με κόπο, επιστημονική επάρκεια και κοινωνική εμπιστοσύνη χάνοντας σταδιακά έμπειρο προσωπικό.

Επειδή η πρόληψη των εξαρτήσεων αποτελεί βασικό κοινωνικό δικαίωμα και όχι πεδίο εργολαβιών, κρατικού συγκεντρωτισμού και απορρύθμισης,

Επειδή η αποδυνάμωση των Κέντρων Πρόληψης θα έχει σοβαρές συνέπειες στη δημόσια υγεία και την κοινωνική συνοχή,

Επειδή οι εργαζόμενοι στα ήδη υποστελεχωμένα κέντρα πρόληψης εργάζονται υπό καθεστώς συνεχούς ανασφάλειας και εντατικοποίησης, συνθήκη που υποβαθμίζει τις παρεχόμενες υπηρεσίες προς εξυπηρετούμενους που χρειάζονται σταθερότητα.

Ερωτάται ο αρμόδιος Υπουργός:

1. Προτίθεται η κυβέρνηση να ανανεώσει και να επεκτείνει την Κεντρική Προγραμματική Σύμβαση των Κέντρων Πρόληψης μετά το 2027, με νέα 7ετή σύμβαση για την περίοδο 2027–2034;

2. Θα διασφαλιστεί η πλήρης και σταθερή κρατική χρηματοδότηση των Κέντρων Πρόληψης, ώστε να μην εξαρτάται η λειτουργία τους από επισφαλείς συμβάσεις και ευκαιριακούς πόρους και πότε θα υπογραφούν οι συμβάσεις για το έτος 2026;

3. Πώς σκοπεύει να διασφαλίσει την επιστημονική, διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των Κέντρων Πρόληψης και τον θεσμικό ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης;

4. Προβλέπεται η κάλυψη των κενών οργανικών θέσεων των Κέντρων Πρόληψης με προσλήψεις αορίστου χρόνου;