Από τα πρώτα χρόνια του, το μεταπολεμικό Καρναβάλι προβάλλεται σαν πανελλήνιο γεγονός
Οι περιορισμένες αντιδράσεις στην αναβίωση του Καρναβαλιού της Πάτρας μετά τον πόλεμο του '40 δεν το έβλαψαν. Αντιθέτως μάλιστα αποτέλεσαν έμμεση και αποδοτική διαφήμισή του, καθώς δόθηκε σ’ αυτές μεγάλη δημοσιότητα από όλον τον ελληνικό Τύπο.
Έτσι, από τα πρώτα χρόνια του, το μεταπολεμικό Καρναβάλι προβάλλεται σαν πανελλήνιο γεγονός και προσελκύει επισκέπτες από όλη τη χώρα. Το 1951, το τελευταίο Σαββατοκύριακο της Αποκριάς η Πάτρα δέχτηκε γύρω στους χίλιους επισκέπτες. Ο αριθμός αυτός τον επόμενο χρόνο εξαπλασιάστηκε και αυξανόμενος από χρόνο σε χρόνο με αλματώδη ρυθμό έφθασε το 1965 σε 133.500 άτομα.
Η εξασφάλιση στέγης για τη διανυκτέρευση όσων δεν φεύγουν μετά τη μεγάλη καρναβαλική παρέλαση είναι προβληματική. Τα ξενοδοχεία της Πάτρας και των γειτονικών πόλεων δεν επαρκούν.
Ενοικιάζονται δωμάτια σε σπίτια, δημιουργούνται ξενώνες σε σχολεία και ιδρύματα και μένουν όλη νύκτα ανοικτές οι κινηματογραφικές αίθουσες χάριν των αστέγων.
Αλλά για την εξυπηρέτηση των ξένων δεν επαρκούν και τα υπάρχοντα εστιατόρια και το Καρναβάλι ευνοεί τη δημιουργία νέων. Το 1952 στα 50 περίπου κυριότερα εστιατόρια και ταβέρνες (που απασχολούν 200 σερβιτόρους) το τελευταίο Σαββατοκύριακο του Καρναβαλιού καταναλώθηκαν 1.630 οκάδες κρέας.
Το 1966 λειτουργούν 85 εστιατόρια και ταβέρνες που απασχολούν 380 σερβιτόρους και καταναλώνουν το ίδιο διήμερο 22.000 κιλά κρέας.
Μεταξύ των ξένων που έρχονται στην Πάτρα για το Καρναβάλι είναι και πολλοί αλλοδαποί. Πρώτοι και καλύτεροι οι ξένοι διπλωμάτες που ζουν στην Αθήνα. Πρεσβευτές ή αξιωματούχοι ξένων πρεσβειών, δυτικών και ανατολικών χωρών, υπάρχουν πάντα στην εξέδρα των επισήμων, όταν γίνεται η μεγάλη καρναβαλική παρέλαση.
Το 1957 ήταν δίπλα–δίπλα στην εξέδρα οι πρεσβευτές των ΗΠΑ, της Σοβιετικής Ενώσεως και άλλων δύο χωρών. Στους επισήμους, αλλοδαπούς και ημεδαπούς, μετά την παρέλαση ο εκάστοτε δήμαρχος προσφέρει τσάι στο φουαγιέ του Δημοτικού Θεάτρου.
Ο μεγαλύτερος αριθμός αλλοδαπών σε καρναβαλική περίοδο ήρθε με εκδρομικά γκρουπ το 1965. Ήταν συνολικά 1100 διαφόρων εθνικοτήτων. Μεταξύ αυτών και 60 Ρώσοι τουρίστες, που δεν είδαν μόνο καρναβαλικές εκδηλώσεις (μπουρμπούλι κτλ.), αλλά παρακολούθησαν κι ένα γάμο στον ναό του Αγίου Ανδρέου και δέχτηκαν με χαρά τις μπομπονιέρες που τους προσφέρανε.
Η συρροή ξένων για το Καρναβάλι έδωσε την πρώτη ώθηση στην τουριστική ανάπτυξη της Πάτρας. Η ανάπτυξη αυτή και η εκβιομηχάνιση υπήρξαν τα πρώτα μεταπολεμικά οράματα της περιοχής μας. Για χάρη τους έγιναν πολλές προσπάθειες, αλλά κάποτε και υπερβολές, ή γελοίες ενέργειες.
Σε παλιότερα χρόνια στα εξωτικά νησιά, όταν έφθανε κάποιο πλοίο, οι ιθαγενείς κατέβαιναν στην παραλία, προσφέρανε στους ξένους χουρμάδες, καρύδες και ανανάδες και τους περνούσαν στο λαιμό στεφάνια πλεγμένα με πολύχρωμα λουλούδια, ενώ γυμνόστηθα κορίτσια τους γοήτευαν με λικνιστικούς χορούς. Τη συνήθεια αυτή θύμιζε μια εκδήλωση που έγινε το 1958.
Τις 21 Φεβρουάριου του έτους αυτού, στα μέσα του Καρναβαλιού, κατέπλευσε στην Πάτρα το κρουαζιερόπλοιο «Ολυμπία» με 300 Αμερικανούς τουρίστες. Το πλοίο έμεινε στο λιμάνι 18 ώρες. Οι... ζάπλουτοι (υποτίθεται) ξένοι –που μια εφημερίδα αποκάλεσε Κροίσους– αποβιβάστηκαν για να επισκεφθούν την αρχαία Ολυμπία. Την ώρα που πατούσαν στη στεριά, προσφέρθηκε στον καθένα από ένα κομψό καλαθάκι, που περιείχε εγχώρια προϊόντα: πορτοκάλια, λεμόνια, σταφίδα και ένα μπουκάλι κρασί μοσχάτο (να, οι χουρμάδες που λέγαμε).
Ήταν δώρα της Επιτροπής Τουρισμού, από προσφορά της Ενώσεως Συνεταιρισμών Πατρών. Το απόγευμα η μασκαράτα που παρήλασε άλλαξε δρομολόγιο και πέρασε από την παραλία, για να είναι ορατή και από το πλοίο. Το βράδυ σε δεξίωση που δόθηκε στο σκάφος, τραγούδησε η χορωδία μουσικού σωματείου της πόλεως. Γελοία καμώματα! Μόνο οι γυμνόστηθες χορεύτριες έλειψαν.
Για να προσελκύσει ξένους το Καρναβάλι της Πάτρας διαφημίζεται με κάθε μέσο. Ο τύπος, το ραδιόφωνο και ο κινηματογράφος βοηθούν στην εξάπλωση της φήμης του. Ο Δήμος παρέχει πλήθος πληροφορίες στις εφημερίδες. Το 1961, στην αρχή του Καρναβαλιού, φιλοξενεί για ένα 24ωρο 60 δημοσιογράφους από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη και 15 ξένους ανταποκριτές. Τους ενημερώνει για τις εκδηλώσεις που ετοιμάζονται και τους εξασφαλίζει θεωρεία στο μπουρμπούλι. Οι εντυπώσεις τους ήταν ενθουσιώδεις. Η Ελληνική Ραδιοφωνία (δεν είχαμε ακόμη τηλεόραση) μεταδίδει εκτενείς περιγραφές, με ηχητικά στιγμιότυπα, από τις καρναβαλικές παρελάσεις. Το 1957 μεταδίδει ημίωρο πρόγραμμα για το Καρναβάλι της Πάτρας και ο ραδιοσταθμός των Παρισίων.
Οι εκδηλώσεις της τελευταίας Κυριακής κινηματογραφούνται από την Υπηρεσία Επικαίρων του Υπουργείου Προεδρίας και το «ζουρνάλ» προβάλλεται στους αθηναϊκούς κινηματογράφους. Την παρέλαση κινηματογραφεί πολλά χρόνια και η γαλλική εταιρεία «Φοξ». Το 1960 στιγμιότυπα από το Καρναβάλι της Πάτρας μεταδόθηκαν και από αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο. Αλλά σκηνές του Καρναβαλιού έχουν ενσωματωθεί και σε πολλές ελληνικές κινηματογραφικές ταινίες, δραματικές ή κωμικές. Η αρχή έγινε το 1959 όταν την τελευταία Κυριακή και την Καθαρά Δευτέρα γυρίστηκε στην Πάτρα το μεγαλύτερο μέρος της κωμωδίας Είναι να μη σου τύχει με τον Μίμη Φωτόπουλο, τη Γεωργία Βασιλειάδου, τον Βύρωνα Πάλλη, τη Καίτη Λύδου κ.ά.
Χρησιμοποιούνται όμως και άλλα μέσα διαφημίσεως του Καρναβαλιού. Με φροντίδα του Δήμου μοιράζονται στην Αθήνα και άλλες πόλεις χιλιάδες διαφημιστικά τρίπτυχα. Όμοια ξενόγλωσσα, φυλλάδια τυπώνει το 1961 ο Οργανισμός Τουρισμού σε 5.000 αντίτυπα και τα διανέμει στο εξωτερικό μέσω των υπηρεσιών του. Τον προηγούμενο χρόνο ο EOT είχε εγκαταστήσει στην Αθήνα, στο υπόγειο της πλατείας Ομονοίας, τουριστικό περίπτερο, που έδινε πληροφορίες για το Καρναβάλι της Πάτρας και έκλεινε δωμάτια σε ξενοδοχεία και σπίτια. Το περίπτερο αυτό εξυπηρέτησε πεντακόσιους Αθηναίους. Αλλά η πιο ζωντανή διαφήμιση στην Αθήνα γινόταν με παρέλαση της Μπαντίνας του Δήμου Πατρέων.
Από το 1960 που ιδρύθηκε και για πολλά χρόνια συνέχεια παρελαύνει σε κεντρικούς δρόμους της πρωτεύουσας παίζοντας αποκριάτικα εμβατήρια. Την ακολουθεί ένα άρμα από όπου σκορπίζεται διαφημιστικό υλικό. (Η αστυνομία δεν επέτρεψε να πετιούνται σοκολάτες). Οι μικροί μουσικοί της Μπαντίνας είναι μεταμφιεσμένοι το 1960 σε Μίκυ–Μάους, το 1961 σε πιερότους και ουσάρους, το 1962 σε μαγείρους, το 1965 σε Κινέζους. Το 1962 εμφανίζεται και μπαντίνα κοριτσιών που είναι ντυμένα Τυρολέζες.
Διαφημιζόμενο λοιπόν καταλλήλως και βελτιωνόμενο συνεχώς το Καρναβάλι της Πάτρας έγινε γρήγορα περίφημο και η φήμη του πέρασε τα σύνορα της χώρας. Το 1961 ο δήμαρχος της Λεμεσού ζητεί από την Πάτρα πληροφορίες και υποδείξεις για την οργάνωση καρναβαλικών εκδηλώσεων στην πόλη του. Σε κάποια σύσκεψη στο δημαρχείο Αθηνών ο δημοσιογράφος Σπύρος Μελάς υποστηρίζει ότι «για να επιτύχει ένα αθηναϊκό Καρναβάλι, πρέπει να έλθουν Πατρινοί να το οργανώσουν». Το 1965 ο παραχειμάζων στο Καβούρι Αττικής βασιλιάς της Σαουδαραβίας Ιμπν Σαούντ σχεδιάζει να περάσει μία εβδομάδα Καρναβαλιού στην Πάτρα. Δεν πραγματοποιήθηκε αυτή η επιθυμία του, γιατί δεν βρέθηκε στέγη κατάλληλη για τις 30 γυναίκες που μετείχαν στην ακολουθία του! Τον ίδιο χρόνο πέντε νεαροί τρόφιμοι αναμορφωτηρίου δραπετεύουν το τελευταίο Σάββατο του Καρναβαλιού μόνο και μόνο για να έρθουν στην Πάτρα να ιδούν την παρέλαση. Στάθηκαν άτυχοι. Τους συνέλαβαν στον Ισθμό. Το Καρναβάλι της Πάτρας είχε γίνει πια θρύλος.
Και τώρα για να ολοκληρωθεί το κεφάλαιο για τους ξένους, πρέπει να αναφερθούμε σε μερικές συνήθειες που μεταφύτευσαν οι εξ Αθηνών επισκέπτες στο Καρναβάλι της Πάτρας. Την ώρα που τα πλήθη αναμένουν την μεγάλη καρναβαλική παρέλαση, αλλά και έπειτα από αυτήν, όταν περιφέρονται άσκοπα στους δρόμους, ή αποσύρονται από το κέντρο της πόλεως, εκδηλώνουν την εύθυμη διάθεσή τους με διάφορους τρόπους. Παλιά συνήθεια που αναβίωσε και στο μεταπολεμικό Καρναβάλι, ήταν να πετάμε σε γνωστούς ή και αγνώστους σερπαντίνες και χαρτοπόλεμο.
Ήταν κάτι που μπορούσε κανείς να κάμει με αβρότητα, χωρίς να ενοχλεί τους άλλους. Αυτή την απλή και ανώδυνη εκδήλωση διαστρέβλωσε η περί ψυχαγωγίας αντίληψη των πρωτευουσιάνων. Στην αρχή αντί να πετάνε τον χαρτοπόλεμο λίγο–λίγο, χουφτίτσα–χουφτίτσα, άδειαζαν με μιας όλο το περιεχόμενο της σακούλας.
Έπειτα φούσκωναν τη χαρτοσακούλα και την έσπαζαν στο κεφάλι του «στόχου» τους. Τέλος ανακάλυψαν ότι στοίχιζε λιγότερο να σπάνε σε κεφάλια άδειες χαρτοσακούλες. Η συνήθεια αυτή γνώρισε τη μεγαλύτερη διάδοση το 1957. Την τελευταία Κυριακή του Καρναβαλιού πουλήθηκαν τρεισήμιση τόνοι χαρτοσακούλες. Με μία δραχμή αγόραζες στην αρχή 5, αργότερα 8 και το βράδυ 10 άδειες χαρτοσακούλες.
Η Αστυνομία απαγόρευσε αυτό το μέσο διασκεδάσεως, αλλά μόνον όταν επικράτησε άλλη συνήθεια ξεχάστηκαν οι σακούλες. Και η νέα συνήθεια ήταν τα πλαστικά ρόπαλα (και αργότερα σφυράκια). Με ένα τέτοιο στο χέρι μπορούσες να γυρνάς από το πρωί ως το βράδυ στους δρόμους και να κτυπάς κεφάλια γνωστών και αγνώστων, ανδρών και γυναικών.
Απαγορεύτηκαν βέβαια και αυτά και το 1963 κατασχέθηκε ένα φορτίο από 2.000 τέτοια ρόπαλα που μεταφερόταν στην Πάτρα με αυτοκίνητα. Παρά την απαγόρευση τα πλαστικά ρόπαλα κυκλοφορούσαν στα Καρναβάλια και αργότερα. Κατ' εξαίρεση το 1966 χαρτοσακούλες και ρόπαλα είχαν πολύ περιορισμένη ζήτηση. Το Καρναβάλι της χρονιάς αυτής ονομάστηκε «καρναβάλι της καραμούζας», γιατί έγινε μεγάλη κατανάλωση διαφόρων ηχητικών οργάνων.
Πλαστικές, πολύχρωμες, φθηνές και θορυβοποιές οι καραμούζες είχαν πλημμυρίσει την Πάτρα την τελευταία Κυριακή του Καρναβαλιού εκείνου. Σχεδόν ο ένας στους δύο ανθρώπους που κυκλοφορούσαν στους δρόμους κράταγε μία καραμούζα.
Σ.Σ. Το thebest.gr δημοσιεύει αποσπάσματα από το βιβλίο «Το Καρναβάλι της Πάτρας» του αλησμόνητου δημοσιογράφου και συγγραφέα Νίκου Ε. Πολίτη που είχε πρωτοκυκλοφορήσει πριν από περίπου 30 χρόνια, το 1986 και επανεκδίδεται σε μία ολοκαίνουρια, επικαιροποιημένη έκδοση με νέο εξώφυλλο από τις εκδόσεις του Γιάννη Πικραμένου σε συνεργασία με το thebest.gr. Το βιβλίο θα παρουσιαστεί σε ειδική εκδήλωση που θα γίνει την ερχόμενη Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου 2015 της τελευταίας εβδομάδας της φετινής Πατρινής αποκριάς, στο ξενοδοχείο Αστήρ, στις 20.00 το βράδυ.
Ακολουθήστε το thebest.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο thebest.gr