Τεχνολογία και παιδιά: Μπορούν να συνυπάρξουν;

Ούτε «κολλημένα» σε μία οθόνη, ούτε αποκομμένα από τον ψηφιακό κόσμο. Η τεχνολογία στην καθημερινότητα των παιδιών προσχολικής ηλικίας, εκτός από ένα απολαυστικό παιχνίδι, μπορεί να ανοίξει και ένα πολύχρωμο, ρυθμικό και συναρπαστικό κόσμο στη μάθηση, την ανάλυση και την κριτική σκέψη.

Είναι χαρακτηριστικό πως ο «Οδηγός του Νηπιαγωγού» από το ελληνικό Παιδαγωγικό Ινστιτούτο περιέχει ειδικό κεφάλαιο για τον υπολογιστή, όπου τονίζεται πως τα μικρά έρχονται σε επαφή με την τεχνολογία πολύ προτού φοιτήσουν στο νηπιαγωγείο. Και μάλιστα, τονίζεται ιδιαίτερα το γεγονός ότι, ακόμη και αν η τεχνολογία δεν έχει εισαχθεί στην καθημερινή ζωή του παιδιού, εκείνο έχει παρατηρήσει τους γονείς του να χρησιμοποιούν κινητό τηλέφωνο, υπολογιστή, πιστωτικές κάρτες και συσκευές που διαθέτουν αυτοματισμούς.

Σύμφωνα με την ανάλυση της καθηγήτριας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Τζένης Παγγέ, για το ψηφιακό παιχνίδι στην προσχολική ηλικία (3-5 ετών), με την κατάλληλη επιλογή τα μικρά παιδιά συμμετέχουν σε εικονικές πρακτικές, μαθαίνουν να σκέφτονται και να αναλογίζονται τα δεδομένα, παίρνουν αποφάσεις, επιλέγουν στρατηγικές, υποδύονται νέες ταυτότητες και ρόλους, πειραματίζονται, εκφράζονται και μαθαίνουν να δρουν με νέους τρόπους, συνδέοντας γνώση και πράξη. Στην ηλικία του νηπιαγωγείου το ψηφιακό παιχνίδι μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά στη μαθησιακή διαδικασία, παρέχοντας νέα εργαλεία, που θα ενισχύσουν την κριτική σκέψη και την ικανότητα επικοινωνίας.

Όπως υπογραμμίζει ο «Οδηγός του Νηπιαγωγού», ο υπολογιστής έχει τη δυνατότητα να διευρύνει τις εκπαιδευτικές ευκαιρίες των μικρών παιδιών, προσδίδοντας νέα διάσταση στις αναπτυσσόμενες δραστηριότητες και ενισχύοντας τη δυναμική του δημιουργικού – διερευνητικού τους παιχνιδιού. Αν αξιοποιηθεί σε κατάλληλο οργανωμένο μαθησιακό περιβάλλον, μπορεί να ενθαρρύνει τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των παιδιών, να ενισχύσει την ευελιξία της σκέψης και να συμβάλλει στην ανάπτυξη της ικανότητάς τους για επίλυση προβλημάτων. Έχει επίσης καταγραφεί ότι μπροστά στον υπολογιστή τα παιδιά αναπτύσσουν προφορική επικοινωνία υψηλού επιπέδου και γενικά αλληλεπιδράσεις, που είναι πιο προχωρημένες από αυτές που αναπτύσσουν όταν εμπλέκονται σε πιο παραδοσιακές δραστηριότητες, όπως τα παζλ ή τα τουβλάκια.

Οφέλη από τη, με μέτρο, χρήση «έξυπνων» συσκευών

Το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο τονίζει ότι η τεχνολογία μπορεί να συμβάλλει:

Στην ανάπτυξη της αυτονομίας των παιδιών. Τα βοηθά μέσα από παιχνίδια και δραστηριότητες να παίρνουν πρωτοβουλίες, να λαμβάνουν αποφάσεις και να κάνουν επιλογές για την επίλυση προβλημάτων, καθώς έχουν τη δυνατότητα να πειραματίζονται, να παρατηρούν και να ελέγχουν άμεσα τα αποτελέσματα των πειραματισμών τους.
Στην εξέλιξη γνώσεων, ικανοτήτων και δεξιοτήτων που συνδέονται με γνωστικές περιοχές, αλλά και με τη συνολική τους ανάπτυξη. Για παράδειγμα, στην εξέλιξη της αναγνωστικής τους ικανότητας, της ικανότητας ταξινόμησης, αλλά και στο να μάθουν να ακολουθούν οδηγίες, να τηρούν κανόνες και να εκτελούν ενέργειες με τη σειρά.
Στην ανάπτυξη της λεπτής τους κινητικότητας, καθώς προσπαθούν να κινήσουν με ακρίβεια τον κέρσορα ή να χρησιμοποιήσουν τα δάχτυλά τους για να επιλέξουν, να γράψουν, να αντιγράψουν, να σχεδιάσουν.
Στην ενίσχυση της παρατηρητικότητάς τους, αφού χρειάζεται να παρατηρούν λεπτομέρειες στην οθόνη.
Στην κατανόηση αιτίου-αποτελέσματος. Το παιδί αντιλαμβάνεται ότι κάνοντας «κλικ» με το ποντίκι σε συγκεκριμένη ένδειξη στην οθόνη μπορεί να μεγεθύνει και να μικρύνει εικόνες και γράμματα, να αλλάξει το χρώμα και τη μορφή τους ή αγγίζοντας με τα δάχτυλα μπορεί να εκτελέσει εργασίες και να φέρει αποτελέσματα.