Back to Top
#TAGS Αιγιάλεια Κορωνοϊός Νάσος Νασόπουλος Πόλεμος στην Ουκρανία Θάνατος τριών παιδιών στην Πάτρα Πανελλήνιες 2022 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ
Αγγελίες
Μην ψάχνεις, βρες στο
THE BEST

ΑΠΟΨΕΙΣ

/

O ΣΥΡΙΖΑ και η ΔΗΜΑΡ: Η τύχη και η αναγκαιότητα

O ΣΥΡΙΖΑ και η ΔΗΜΑΡ: Η τύχη και η αναγκαιότητα

Του Κώ­στα Β. Μάρ­κου, Για­τρού, Αν. Κα­θη­γη­τή του Πα­νε­πι­στη­μίου Πα­τρών και μέ­λους της Ν.Ε. του ΣΥΝ

Το δί­λημ­μα «τύ­χη ή α­να­γκαιό­τη­τα» α­πα­σχό­λη­σε έ­ντο­να τους ε­ξε­λι­κτι­κούς βιο­λό­γους κυ­ρίως τη δε­κα­ε­τία του `60, με κυ­ριό­τε­ρο εκ­πρό­σω­πο τον Μο­νό. Ου­σια­στι­κά α­φο­ρού­σε την ε­πι­στη­μο­νι­κή α­ντί­θε­ση στο βα­σι­κό ε­ρώ­τη­μα  αν οι ε­πί­κτη­τοι χα­ρα­κτή­ρες κλη­ρο­νο­μού­νται ή ό­χι.

Η πρώ­τη ά­πο­ψη, βα­σι­σμέ­νη α­πό­λυ­τα στο Δαρ­βί­νο, υ­πο­στή­ρι­ζε ό­τι η ε­ξέ­λι­ξη των ει­δών στην ε­ξέ­λι­ξη του χρό­νου εί­ναι α­πο­τέ­λε­σμα της φυ­σι­κής ε­πι­λο­γής α­νά­με­σα στα έμ­βια προϊό­ντα, α­πό­το­κη των τυ­χαίων (;) με­ταλ­λά­ξεων. Η δεύ­τε­ρη, α­πο­δε­χό­με­νη βε­βαίως και αυ­τή τον Δαρ­βί­νο και τη θεω­ρία της ε­ξέ­λι­ξης των ει­δών, και δια­τυ­πω­θεί­σα α­πό τον Λα­μάρκ υ­πο­στή­ρι­ζε τη δυ­να­τό­τη­τα συμ­με­το­χής σε αυ­τή την ε­πι­λο­γή των ε­πί­κτη­των χα­ρα­κτή­ρων που εί­χαν την ι­διό­τη­τα να κλη­ρο­νο­μη­θούν. Η ε­πι­στη­μο­νι­κή ε­ξέ­λι­ξη δι­καίω­σε την πρώ­τη ά­πο­ψη, πα­ρά το γε­γο­νός ό­τι οι με­λέ­τες της τε­λευ­ταίας δε­κα­ε­τίας, βα­σι­ζό­με­νες στις  μο­ρια­κές α­να­κα­λύ­ψεις του DNA και τις γο­νι­δια­κές ε­πι­δρά­σεις που υ­φί­στα­ται α­πό το πε­ρι­βάλ­λον (χη­μι­κές ου­σίες, α­κτι­νο­βο­λία κ.λ.π.), α­να­ζω­πυ­ρώ­νουν στοι­χεία της δεύ­τε­ρης ά­πο­ψης.

Στην ι­στο­ρι­κή ε­ξέ­λι­ξη, την πο­λι­τι­κή, την οι­κο­νο­μία και την κοι­νω­νία τα πράγ­μα­τα εί­ναι εξ ί­σου πο­λύ­πλο­κα. Άπει­ρες σε­λί­δες έ­χουν γρα­φτεί για το ρό­λο που δια­δρα­μα­τί­ζει ο αν­θρώ­πι­νος πα­ρά­γο­ντας ή η κί­νη­ση των μα­ζών. Επί πα­ρα­δείγ­μα­τι, η οι­κο­νο­μι­κή και πο­λι­τι­κή κρί­ση στη Δη­μο­κρα­τία της Βαϊμά­ρης εί­χαν σαν συ­νέ­πεια την ά­νο­δο του να­ζι­σμού. Τι ρό­λο ό­μως έ­παι­ξε η πα­ρου­σία του Χίτ­λερ στη γι­γά­ντω­ση του φαι­νο­μέ­νου και στην εκ­τρω­μα­τι­κή μορ­φή που ο­δη­γή­θη­κε; Ιστο­ρι­κά ε­ρω­τή­μα­τα που δεν εί­ναι εύ­κο­λο να α­πα­ντη­θούν.

Σπο­ρά της τύ­χης
Πρό­σφα­τα στην Ελλά­δα πα­ρα­κο­λου­θή­σα­με την διά­σπα­ση του ΣΥΝ και τη δη­μιουρ­γία της ΔΗ­ΜΑΡ. Σε πολ­λούς, που δεν α­κο­λου­θή­σα­με το νε­ο­πα­γές αυ­τό πο­λι­τι­κό δη­μιούρ­γη­μα, ή­ταν προ­φα­νή τα προ­σω­πι­κά πο­λι­τι­κά κί­νη­τρα και οι α­φε­τη­ρίες αυ­τής της πρω­το­βου­λίας. Ταυ­το­ποιώ­ντας τους η­γή­το­ρες της κί­νη­σης αυ­τής, ή­ταν σα­φής η α­ντί­λη­ψη μας πε­ρί των α­το­μι­κών κρι­τη­ρίων που κυ­ριαρ­χού­σαν στη δρα­στη­ριό­τη­τα τους. Άλλω­στε, γνω­ρι­ζό­μα­στε ό­λοι α­πό χρό­νια και δεν χρειά­ζε­ται να συ­στη­θεί κα­νείς. Μπο­ρεί λοι­πόν να θεω­ρη­θεί, με αρ­κε­τή βε­βαιό­τη­τα, ό­τι ο «τυ­χαίος» πα­ρά­γων έ­παι­ξε το βα­σι­κό ρό­λο στη γέν­νη­ση της ΔΗ­ΜΑΡ.
Η πα­ρου­σία μιας δε­κά­δας στε­λε­χών με αυ­τά τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά και η «τυ­χαία» α­που­σία του Μιχ. Πα­πα­γιαν­νά­κη έ­δε­σε τη συ­ντα­γή. Οι και­ροί α­κό­μα τό­τε ή­ταν ευ­νοϊκοί, και οι ά­νε­μοι για το εγ­χεί­ρη­μα έ­πνε­αν ού­ριοι, αν συ­νυ­πο­λο­γι­σθεί  το χα­μη­λό πο­σο­στό ε­πιρ­ροής και κοι­νο­βου­λευ­τι­κής εκ­προ­σώ­πη­σης του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ και τα πή­λι­να πό­δια που κρα­τού­σαν όρ­θιο το ΠΑ­ΣΟΚ. Πή­λι­να πό­δια ό­πως η κο­ρύ­φω­ση της δια­φθο­ράς και οι α­πο­κα­λύ­ψεις πε­ρί αυ­τήν, ο πε­ριο­ρι­σμός λό­γω της ε­περ­χό­με­νης οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης της δυ­να­τό­τη­τας συμ­με­το­χής πε­ρισ­σο­τέ­ρων σε αυ­τήν, η κα­τάρ­ρευ­ση του μύ­θου των «εκ­συγ­χρο­νι­στών» και η α­νε­πάρ­κεια του ΓΑΠ. Πή­λι­να πό­δια που ή­ταν ο­ρα­τά τό­σο στους κυ­ρίαρ­χους μη­χα­νι­σμούς του κα­τε­στη­μέ­νου (άρ­χου­σα τά­ξη, ΜΜΕ κ.λ.π.), ό­σο και στους διο­ρα­τι­κούς πο­λι­τι­κούς α­να­λυ­τές τό­σο της Αρι­στε­ράς ό­σο και της Δε­ξιάς. Οι πρώ­τες δη­μο­σκο­πή­σεις κα­τέ­γρα­φαν τη δι­καίω­ση των ε­μπνευ­στών της ΔΗ­ΜΑΡ.

Η ε­ξέ­λι­ξη των πο­λι­τι­κών ει­δών
«..Και ύ­στε­ρα ήλ­θαν οι μέ­λισ­σες», για να χρη­σι­μο­ποιή­σω τον τίτ­λο του γνω­στού λο­γο­τε­χνή­μα­τος, ύ­στε­ρα δη­λα­δή ήλ­θε η κρί­ση. Οι ε­ξε­λί­ξεις εί­ναι λί­γο πο­λύ γνω­στές και η ε­πα­νά­λη­ψή τους εί­ναι πε­ριτ­τή. Δεν εί­ναι πε­ριτ­τή ό­μως η ε­πι­σή­μαν­ση των βα­σι­κών ε­ξε­λί­ξεων που την α­κο­λού­θη­σαν. Το κυ­ρίαρ­χο δι­κομ­μα­τι­κό σύ­στη­μα α­πα­ξιώ­θη­κε ρα­γδαία. Μα­ζί του α­πα­ξιώ­θη­καν και τα ά­το­μα που το εκ­προ­σω­πού­σαν. Οι κυ­ρίαρ­χες δυ­νά­μεις, σε αυ­τά τα τρία χρό­νια που ο πο­λι­τι­κός χρό­νος έ­τρε­ξε με ι­λιγ­γιώ­δη τα­χύ­τη­τα, α­γω­νί­στη­καν και α­γω­νί­ζο­νται χρη­σι­μο­ποιώ­ντας κά­θε μέ­σο να δια­τη­ρή­σουν την ε­ξου­σία α­να­τρέ­πο­ντας χρό­νιες α­ντι­λή­ψεις τους πε­ρί θε­σμών, α­τό­μων, δε­σμών, ι­δε­ο­λο­γι­κών κα­τευ­θύν­σεων, α­κό­μα και ύ­φους ά­σκη­σης της ε­ξου­σίας. Οι πο­λι­τι­κοί σχη­μα­τι­σμοί που τους εκ­προ­σω­πού­σαν με­ταλ­λάχ­θη­καν και έ­γι­ναν συ­γκοι­νω­νού­ντα δο­χεία χω­ρίς κα­νέ­να ει­δι­κό βά­ρος έ­κα­στο. Ο Πα­παν­δρέ­ου σταυ­ρο­φι­λή­θη­κε με τον Βε­νι­ζέ­λο, ο Σα­μα­ράς με τη Μπα­κο­γιάν­νη, ο Βο­ρί­δης με τον Ρέπ­πα και ο Πά­γκα­λος με τον Κα­ρα­μαν­λή κ.λ.π.
Και η ΔΗ­ΜΑ­Ρ; H ΔΗ­ΜΑΡ θέ­λει να  προ­βά­λει τώ­ρα σαν μια «α­να­γκαιό­τη­τα». Απεκ­δυό­με­νη με βδε­λυγ­μία την «τυ­χαιό­τη­τα», δη­λα­δή τον προ­σω­πι­κό τό­νο ως κυ­ρίαρ­χο στοι­χείο της ύ­παρ­ξής της, διεκ­δι­κεί να εκ­φρά­σει την «α­νά­γκη» της ύ­παρ­ξης  της κυ­βερ­νώ­σας Αρι­στε­ράς.  Η Κε­ντρο­α­ρι­στε­ρά, υ­πο­δυό­με­νη τον ι­στο­ρι­κό πα­ρά­γο­ντα  της σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τίας, α­να­ζη­τά ρό­λο.
Τα ε­ρω­τή­μα­τα που προ­κύ­πτουν εί­ναι : α) Υπάρ­χει α­νά­γκη για τέ­τοιο χώ­ρο στη συ­γκρι­μέ­νη χώ­ρα, τη συ­γκε­κρι­μέ­νη χρο­νι­κή και ι­στο­ρι­κο­κοι­νω­νι­κοοι­κο­νο­μι­κή στιγ­μή και β) εί­ναι η ΔΗ­ΜΑ­Ρ, ή μό­νο η ΔΗ­ΜΑ­Ρ, η πο­λι­τι­κή δύ­να­μη που θα τον κα­λύ­ψει.

Υπάρ­χει χώ­ρος για σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία
Στο πρώ­το ε­ρώ­τη­μα νο­μί­ζω ό­τι η α­πά­ντη­ση εί­ναι προ­φα­νής. Η ι­στο­ρι­κή ε­μπει­ρία κα­τα­θέ­τει ό­τι στη βιο­μη­χα­νι­κή και με­τα­βιο­μη­χα­νι­κή ε­πο­χή, η σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία υ­πήρ­ξε και ε­ξα­κο­λου­θεί του­λά­χι­στον μέ­χρι τώ­ρα να εί­ναι, ε­νερ­γό και συ­χνά κυ­ρίαρ­χο υ­πο­κεί­με­νο της πο­λι­τι­κής και κοι­νω­νι­κοοι­κο­νο­μι­κής ε­ξέ­λι­ξης. Ανα­γκαία προϋπό­θε­ση ό­μως για την πα­ρου­σία αυ­τή εί­ναι η ο­μα­λή και η α­νο­δι­κή, θα μπο­ρού­σε να πει κα­νείς πο­ρεία των οι­κο­νο­μι­κών με­γε­θών και των πο­λι­τι­κών και κοι­νω­νι­κών θε­σμών. Τό­τε α­να­δείχ­θη­κε ι­στο­ρι­κά η σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία, με χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή φά­ση α­μέ­σως με­τα­πο­λε­μι­κά. Δια­χει­ρί­σθη­κε τα κοι­νά, πέ­τυ­χε α­νά­πτυ­ξη, προή­γα­γε τους δη­μο­κρα­τι­κούς θε­σμούς και συ­νέ­βα­λε στις κοι­νω­νι­κές κα­τα­κτή­σεις. Δε­δο­μέ­νου ό­μως ό­τι ο κα­πι­τα­λι­σμός δη­μιουρ­γεί μό­νος τις κρί­σεις του που κυ­κλι­κά ε­πα­νέρ­χο­νται, σε τέ­τοιες στιγ­μές η σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία α­δυ­να­τεί να α­πα­ντή­σει. Η ο­ξύ­τη­τα και η έ­ντα­ση των πο­λι­τι­κών τρι­βών τη συν­θλί­βουν και την ω­θούν έ­ξω α­πό το πο­λι­τι­κό προ­σκή­νιο. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα η Δη­μο­κρα­τία της Βαι­μά­ρης και η τα­ραγ­μέ­νη ε­πο­χή 1940-1950 στην Ελλά­δα.
Ένα ι­στο­ρι­κό α­νά­λο­γο δια­δρα­μα­τί­ζε­ται και στις μέ­ρες μας με τη πα­ρου­σία της ΔΗ­ΜΑΡ. Οι στιγ­μές που ζει η χώ­ρα εί­ναι δρα­μα­τι­κές. Ακό­μα και η ε­πο­χή της δι­κτα­το­ρίας, εάν ε­ξαι­ρέ­σει κα­νείς την ε­θνι­κή κα­τα­στρο­φή της Κύ­πρου, υ­πο­λεί­πε­ται σε δρα­μα­τι­κό­τη­τα. Οι πο­λι­τι­κές που συ­γκρούο­νται και οι κοι­νω­νι­κές δυ­νά­μεις που τις εκ­φρά­ζουν έ­χουν δρα­μα­τι­κά δι­χα­σθεί. Τα δια­κυ­βεύ­μα­τα για τη κοι­νω­νία εί­ναι τε­ρά­στια και τα δι­λήμ­μα­τα τί­θε­νται με ο­ξύ­τη­τα α­πό τις κυ­ρίαρ­χες δυ­νά­μεις. Η μα­νι­χαϊστι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα άσ­προ-μαύ­ρο, κα­λό-κα­κό εί­ναι πα­ρού­σα. Για άλ­λη μια φο­ρά στην ι­στο­ρία κα­νείς δεν μπο­ρεί να δη­λώ­νει α­θώος. Αντι­κει­με­νι­κά λοι­πόν οι συν­θή­κες δεν ευ­νοούν το εγ­χεί­ρη­μά της. Τί­θε­ται ε­πο­μέ­νως το ε­ρώ­τη­μα: ποιο εί­ναι το ό­ρα­μα των στε­λε­χών της, εάν ως υ­πό­θε­ση ερ­γα­σίας θεω­ρού­σα­με ό­τι η νο­μή της ε­ξου­σίας ως αυ­το­σκο­πός δεν τους α­φο­ρά; Ακό­μα δε πιο ε­πι­τα­κτι­κά, ποιο εί­ναι το ό­ρα­μα των με­λών και ψη­φο­φό­ρων της;

Και ποιος θα τον κα­λύ­ψει;

Στο δεύ­τε­ρο ε­ρώ­τη­μα τις α­πα­ντή­σεις θα τις δώ­σει η ί­δια η ζωή. Η ι­στο­ρι­κή ε­μπει­ρία δι­δά­σκει ό­τι η σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία θα κλη­θεί και πά­λι να α­να­λά­βει ρό­λους. Υπό ποιες προϋπο­θέ­σεις ό­μως. Κα­τ` αρ­χήν ό­ταν (και ό­πο­τε)  ο τό­πος ει­σέλ­θει σε πο­ρεία α­νά­πτυ­ξης. Ακο­λού­θως, α­πό τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά που θα έ­χει αυ­τή η πο­ρεία. Θα εί­ναι οι συν­θή­κες δια­φο­ρε­τι­κές, ό­που οι φι­λο­λαϊκές δυ­νά­μεις θα εί­ναι στη κυ­βέρ­νη­ση και την ε­ξου­σία, ή θα πρό­κει­ται για μια α­πό τα ί­δια,  με αλ­λαγ­μέ­νες α­πλώς κά­ποιες οι­κο­νο­μι­κές πα­ρα­μέ­τρους;  Το τω­ρι­νό ΠΑ­ΣΟΚ και οι μελ­λο­ντι­κές με­ταλ­λαγ­μέ­νες μορ­φές του θα έ­χουν πα­ρου­σία στο πο­λι­τι­κό σκη­νι­κό και ποια; Το κυ­ριό­τε­ρο: Ποια θα εί­ναι τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά της νέ­ας πο­λι­τι­κής πραγ­μα­τι­κό­τη­τας που ο­νο­μά­ζε­ται ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ; Η νέα αυ­τή ρι­ζο­σπα­στι­κή α­ρι­στε­ρά συν­θλί­βει (και κα­λά κά­νει) τό­σο τα υ­πο­λείμ­μα­τα της στα­λι­νι­κής ορ­θο­δο­ξίας, ό­σο και τις light εκ­δο­χές της «υ­πεύ­θυ­νης α­ρι­στε­ράς». Αυ­τό για­τί οι και­ροί α­παι­τούν μια κα­θα­ρή, ρι­ζο­σπα­στι­κή και α­να­τρε­πτι­κή πρό­τα­ση, που να α­ντα­πο­κρί­νε­ται στις α­παι­τή­σεις τους.
Γυρ­νώ­ντας λοι­πόν στο ει­σα­γω­γι­κό ε­ρώ­τη­μα, η α­πά­ντη­ση εί­ναι ό­τι η πα­ρου­σία της ΔΗ­ΜΑΡ στο πο­λι­τι­κό σκη­νι­κό εί­ναι  προϊόν «τύ­χης». Ως τέ­τοιο, η πο­λι­τι­κή «φυ­σι­κή ε­πι­λο­γή» θα το χει­ρι­σθεί.

To άρθρο δημοσιεύθηκε στην "εποχή"

Ακολουθήστε το thebest.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο thebest.gr

* Τα κείμενα που φιλοξενούνται στη στήλη «Απόψεις» του thebest.gr απηχούν τις απόψεις των συγγραφέων και όχι του portal.

Απόψεις